1- Parkederken almak zorunda olduğumuz tedbirler, aşağıdaki lerden hangisidir?
A-) Aracın içinde veya dışında bir gözcü bulundurmak suretiyle gözetim altında tutmak
B-) El frenini çekmek, motoru durdurmak, uygun vitese takmak, araç terkedilecek ise camları kapatıp kapıları kilitlemek
C-) Eğimsiz bir yol kesimi bulmak, aracı park yerindeki görevliye teslim etmek
D-) Diğer araçların çıkışına imkân vermek için kontak anahtarını park yerinden sorumlu olan kişilere bırakmak
2- “E” sınıfı sürücü belgesi ile aşağıdakilerin hangisindeki araçlar sürülebilir?
A-) Motorlubisiklet ve motosiklet dahil bütün araçlar
B-) İş makineleri dahil bütün araçlar
C-) Otomobil, minibüs, otobüs, kamyon, kamyonet
D-) Özel tertibatlı hasta ve sakatlara ait araçlar
3- Araçların genel olarak uzun süre bekletilmek üzere bırakılmasına ne denir?
A-) Duraklamak
B-) Parketme
C-) Manevra
D-) Bekleme
4- Araçlardaki havalı klaksonların aşağıdaki hallerin hangisinde kullanılması yasaktır?
A-) Taşıt yoluna giren hayvanları uyarmak için
B-) Karşı yönden gelen aracın şerit ihlalinde
C-) şehir içindeki yollarda yayaları uyarmak için
D-) Gereğinde karayolunu kullanan diğer sürücüleri ikaz etmek için
5- Araçlarında değişiklik (tadîlat) yaptıranların bu değişikliği, kaç gün içinde tescili yapan kuruluşa bildirmeleri zorunludur?
A-) 10
B-) 20
C-) 30
D-) 40
6- “C” sınıfı sürücü belgesi ile aşağıdakilerin hangisindeki araçlar sürülebilir?
A-) Kamyon, otomobil, kamyonet, minibüs
B-) Kamyon, otobüs, çekici, kamyonet
C-) Sadece kamyon ve kamyonet türü araçlar
D-) Kamyon, lastik tekerlekli traktör ve iş makineleri
7- Geceleyin öndeki aracı yakından takip ederken hangi ışıkları yakmak zorunludur?
A-) Park ışıklarını
B-) Yakını gösteren ışıkları
C-) Sis ışıklarını
D-) Uzağı gösteren ışıkları
8- Tescil belgesi alınmış bir aracın trafiğe (karayoluna) çıkabilmesi için ayrıca aşağıdaki belgelerden hangisinin bulunması gerekmektedir?
A-) Noter satış belgesinin
B-) Trafik belgesinin
C-) İşletme belgesinin
D-) Kasko sigorta poliçesinin
9- Sesli veya yazılı ikazların anlamı nedir, bu ışıklar kime hitap eder?
A-) Yaya trafiğine göre araç trafiğini düzenler, sürücülere hitap eder
B-) Araç trafiğine göre yaya trafiğini düzenler, yayalara hitap eder
C-) Araç trafiğini düzenler, yayalara ve sürücülere hitap eder
D-) Trafiği düzenler, trafik polisine hitap eder
10- Beş veya daha çok dingilli yarı römorklu araçlarda azami yüklü ağırlık kaç tondur?
A-) 32
B-) 38
C-) 40
D-) 42
11- Aksine bir işaret bulunmadıkça, yerleşim alanlarındaki yollarda, römorksuz otomobil, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, arazi taşıtı ve motosikletler için azami hız saatte kaç kilometredir?
A-) 20
B-) 30
C-) 40
D-) 50
12- Işıksız bir kavşağa girip sola dönüşe geçtiğiniz sırada geçiş hakkını kime vermek zorundasınız?
A-) Soldan gelen araçlara
B-) Arkadan gelen ve sola dönecek diğer araçlara
C-) Karşı yönden gelen ve emniyetle duramayacak kadar kav?a?a yakla?m?? olan araçlara
D-) Geri dönüş manevrasına bağlamış olan araçlara
13- Tehlikeli eğimli yollarda karşılaşma hallerinde, çıkan araç için geçiş zorsa veya mümkün değilse, güvenli geçişi sağlamak için inen araç sürücüleri nasıl hareket etmek zorundadırlar?
A-) Varsa sığınma cebine girmek, sığınnma cebi yoksa sağa yanaşıp durmak suretiyle yol vermek
B-) Çıkan aracın sürücüsünü etkili şekilde ikaz ederek yavaşlamasını sağlamak
C-) Çıkan aracın geçmesi mümkün olmuyor ise geri gitmesini sağlamak
D-) Çıkan araç için geçişin güçleşmesi halinde durmasını sağlamak
14- Aşağıdakilerden hangisi işaretleme reflektöründe bulunması gereken özelliklerden biridir?
A-) Yol üzerine konduğunda, geçen araçların rüzgârından devrilmeyecek ayak yapısına sahip olması
B-) En az 150 metre mesafeden görülecek şekilde beyaz ışık yansıtması
C-) Kolayca taşınması, küçük boyutta ve hafif metalden yapılmış olması
D-) Her iki yönden gelen sürücülerin görebilmesi için iki taraftan da yeşil ışık yansıtması
15- Çevre kirliliğini önlemek amacıyla yapılan çalışmalara ne denir?
A-) Çevre düzeni
B-) Erozyon
C-) Çevre koruma
D-) Çevre hakkı
16- Aşağıdaki lerden hangisi sürücü belgesinin geri alınmasının sebep lerinden biridir?
A-) Sürücünün 65 yaşını doldurmuş olması
B-) Sürücünün alkollü olarak araç kullandığının belirlenmesi
C-) Sürücünün kaza yaptığının tespit edilmesi
D-) Sürücü belgesinin hile ile alınmış, şartlarına uygun olarak verilmediğinin tespit edilmesi
17- Minibüsün sürücüsü ile birlikte taşıyabileceği yolcu sayısı hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A-) En çok 12
B-) En az 9, en çok 15
C-) En az 16
D-) En çok 10
18- Yapısı itibariyle, sürücüsü dahil en çok 8 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıta ne denir?
A-) Otobüs
B-) Kamyonet
C-) Arazi taşıtı
D-) Otomobil
19- Çekilen ve çeken araç arasındaki bağlantının uzunluğu en fazla kaç metre olabilir?
A-) 2
B-) 3
C-) 4
D-) 5
20- Otobüs, kamyon, minibüs, kamyonet ve çekicilere kaç yılda bir muayene yaptırılması zorunludur?
A-) 4
B-) 3
C-) 2
D-) 1
21- Aralıklı olarak yanıp sönen kırmızı ışığın anlamı nedir, bu ışkta ne yapılır?
A-) Dur anlamındadır, bu yerde durulur, trafik kontrol edildikten sonra yeniden hareket edilir
B-) Diğer araçlara yol verileceğini gösterir, bütün araçlar geçinceye kadar beklenir
C-) Tehlike anlamındadır, bu yerden yavaş ve dikkatli geçilir
D-) Bir trafik kazasının olduğunu bildirir, durulur.
22- Aksine bir işaret bulunmadıkça, otoyolda otomobiller için azami hız saatte kaç kilometredir?
A-) 130
B-) 120
C-) 110
D-) 100
23- Karayolları Trafik Kanunu’na göre aşağıdaki bakanlıklardan hangisinin trafikle ilgili görevi yoktur?
A-) İçişleri Bakanlığı
B-) Sağlık Bakanlığı
C-) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
D-) Dış işleri Bakanlığı
24- Büyükşehir belediyesinin trafik birimleri aşağıdakilerden hangisini yapmakla görevli veya yetkili değildir?
A-) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzenini sağlayacak durumda bulundurmak
B-) Gerekli görülen yerlere trafik levhaları koymak
C-) Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yaptırmak
D-) Şehir içi yollarda trafik zabıtası olarak görev yapmak
25- Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde üçüncü defa 100 puanı dolduranların sürücü belgeleri ne kadar süreyle geri alınır?
A-) Süresiz olarak
B-) 6 ay
C-) 1 yıl
D-) 5 yıl
26- 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı üçüncü kez tespit edilen sürücülerin sürücü belgeleri kaç yıl süreyle geri alınır?
A-) 2
B-) 3
C-) 4
D-) 5
27- Trafik ışıkları yanında bir de ışıklı ok varsa ok yönündeki dönüşler ne zaman yapılmalıdır?
A-) Işıklı ok yeşil yandığında
B-) Işıklı ok sarı yandığında
C-) Ana lamba yeşil yandığında
D-) Işıklı ok kırmızı yandığında
28- Aşağıdaki lerden hangisi trafik kazasında, asli kusur sebebi sayılır?
A-) Bölünmüş yolda en soldaki şeridi devamlı olarak işgal etmek
B-) Bölünmüş yolda gelen trafiğe ait kısma girmek
C-) Bölünmüş yolda aracın cinsine ve teknik yapısına uygun olmayan hızla gitmek
D-) Bölünmüş yolda arızalanan aracın başında gözcü bulundurmama
29- Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarının çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolundan ayrılmış ve bir trafik işaretiyle belirlenmiş alana ne denir?
A-) Yaya geçidi
B-) Yaya yolu
C-) Okul geçidi
D-) Öğrenci geçidi
30- Bir aracın güvenli olarak taşıyabileceği en çok yük ağırlığına veya yolcu sayısına ne denir?
A-) Dingil ağırlığı
B-) Yüklü ağırlık
C-) Taşıma sınırı
D-) Gabari
31- Çok şeritli yollarda sürücüler araçlarını hangi şeritten sürmek zorundadırlar?
A-) Gidişe ayrılan orta şeritten
B-) Gidişe ayrılan en sol şeritten
C-) Yol ve trafik durma göre hızının gerektirdiği şeritten
D-) Gidişe ayrılan şeritlerin boş olanından
32- Geçiş üstünlüğüne sahip araçları geçiş üstünlüğü hakkını, aşağıdakilerden hangisini yerine getirmek şartıyla kullanabilirler?
A-) Bu araçları kullanan sürücülerin gerekli görmesi
B-) Bu araçların işletilmesinden sorumlu olan görevlilerin istemesi
C-) Bu araçların görevli olması, sesli ve ışıklı işaretlerin birlikte kullanılması
D-) Trafiğin tıkanık durması ve bu araçların bir an önce yerlerine gitmelerinin gerekmesi
33- Aşağıdakilerden hangisi,çevre kirliliğini önleyici tedbirlerden biri değildir?
A-) Kısa mesafeli yerlere yaya gidilmesi
B-) Tehlikeli eğimli yollarda motorun durdurulması
C-) Mümkün olduğunca toplu taşıma araçlarının kullanılması
D-) Trafiği yoğun olmayan yolların seçilmesi
34- Kavşaklara, dönemeçlere, tepe üstlerine, yaya, okul ve demiryolu geçitlerine, iki şeritli ve iki yönlü köprü ve tünellere yaklaşırken, aşağıdakilerden hangisinin yapılması yasaktır?
A-) Öndeki araçla aradaki mesafeyi korumak
B-) Öndeki araçları geçmek
C-) Yol durumuna göre vites değiştirmek
D-) Yakını gösteren ışıkları yakmak
35- Kişilerin huzurunu, ruh ve beden sağlığını bozacak seviyedeki istenmeyen seslere ne ad verilir?
A-) Duyuru
B-) Serpinti
C-) Gürültü
D-) Konuşma
36- Saatte 90 km hızla seyreden bir sürücü önündeki araç kaç metreden takip etmek zorundadır?
A-) 30
B-) 45
C-) 60
D-) 75
37- “C” sınıfı sürücü belgesine sahip sürücüler aşağıdaki araçlardan hangisin kullanabilirler?
A-) İş makinesi türünden motorlu araçlar
B-) Otobüs
C-) Otomobil
D-) Kamyon
38- Aşağıdakilerden hangisi önünüzdeki bir aracı geçmek istediğinizde uymak zorunda olduğunuz kurallardan biridir?
A-) Öndeki sürücünün dönüş ışıklarıyla işaret vermesini beklemek
B-) Öndeki sürücünün park ışıklarıyla işaret vermesini beklemek
C-) Geçiş için kullanılacak şeridin kuru olmasına dikkat etmek
D-) Geçiş için kullanılacak şeridin boş ve görüşün açık olmasına dikkat etmek
39- Aşağıdakilerden hangisi kurşun kirliliğinin en önemli kaynağıdır?
A-) Konutlar
B-) Taşıtlar
C-) Endüstri tesisleri
D-) Termik santraller
40- Karayolu yapısı üzerine, trafiği tehlikeye sokacak şekilde bir şey koymak, atmak, bırakmak ve benzeri hareketlerde bulunmak konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A-) Nezaket kurallarına aykırıdır ancak yasak değildir
B-) Yasaktır ancak ceza uygulanmaz
C-) Yasaktır ve masraflar? sorumfulura Ödetilir
D-) Yapılmazsa daha doğru olur
41- Karayolu yapısı üzerine, trafiği tehlikeye sokacak şekilde bir şey koymak, atmak, bırakmak ve benzeri hareketlerde bulunmak konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A-) Nezaket kurallarına aykırıdır ancak yasak değildir
B-) Yasaktır ancak ceza uygulanmaz
C-) Yasaktır ve masrafları sorumlulura ödetilir
D-) Yapılmazsa daha doğru olur
42- Taşıt egzozlarından çıkan karbonmonoksit oranı en fazla yüzde kaç olmalıdır?
A-) 4,5
B-) 7
C-) 10
D-) 20
43- Yanda görülen yolda, bir sürücü kesikli çizginin olduğu taraftan gidiyorsa aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A-) Sürücü kurallara uygun olarak öndeki aracı geçebilir
B-) Sürücü asla şerit değiştiremez
C-) Sürücü aracını parketmek zorundadır
D-) Sürücü hızına göre iki şeridi de kullanabilir
44- Aşağıdakilerden hangisi trafik kazasına karşı ait bir sürücünün uyması veya yapması gereken hususlardan biridir?
A-) Kaza yerinin krokisini çizmek, rapor halinde ilgililere vermek
B-) Başka bir trafik kazası olmasın diye yolu trafiğe kapatmak
C-) Yolu hemen trafiğe açmak ve kaza tespit raporu düzenlemek
D-) İlerde sorumluluğun saptanmasında yararı olan kanıt ve izler dahil kaza yerindeki durumu değiştirmemek
45- Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli bir şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoluna ne denir?
A-) Bölünmüş karayolu
B-) Tek yönlü karayolu
C-) İki yönlü karayolu
D-) Anayol
46- Trafik zorunlulukları dışında, araçların insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacıyla kısa bir süre için durdurulmasına ne denir?
A-) Duraklamak
B-) Durma
C-) Parketme
D-) Bekleme

Cevapları aşağıdadır.

                     CEVAPLAR

 1-B       11-D        21-       31-       41-
 2-C       12-C        22-       32-       42-
 3-B       13-A        23-       33-       43-
 4-C       14-A        24-       34-       44-
 5-C       15-C        25-       35-       45-
 6-A       16-D        26-       36-       46-
 7-B       17-B        27-       37-       47-
 8-B       18-D        28-       38-       48-
 9-B       19-D        29-       39-       49-
10-C      20-D       30-       40-       50-

Fren, araçları ve makinaları denetimli bir biçimde yavaşlatmak ya da durdurmak için kullanılır. O-TOMOBİL, TREN, UÇAK,  ve başka birçok makinada bulunan frenler, değişik biçimlerdedir.
        Frenlerin çoğu sürtünmeli türdendir. Bunlarda hareketsiz bir yüzey, yavaşlaması ya da durması istenen hareketli parçayı sıkıştırır. İki yüzey sürtünür ve hareketli parçanın enerjisi, ısıya dönüşerek atmosfere yayılır. Hareketli bölümün yitirdiği bu enerji, istenilen yavaşlamayı sağlar.
         Frenlerin büyük bir bölümü, döner türdendir. Bunlarda bir blok ya da balata, dönen bir kampana, tambur ya da disk üstüne bastırılır. Doğrusal hareketli frenler de vardır. Bu türe örnek olarak, asan-sörlerdeki imdat frenleri gösterilebilir. İmdat frenleri, asansörde, üstünde kabinin kaydığı çelik raylara blokların bastırmasıyla çalışır.

Bantlı frenler: Bantlı frenler, özellikle yükün hep aynı doğrultuda etkidiği ve güvenle taşınması gerektiği kren ve yük asansörlerinde, hareketi denetleme amacıyla kullanılan yalın, ama çok etkili düzeneklerdir. Bunlar, tambur çevresine sarılmış, esnek bir fren bandından oluşurlar. Tambur, makina çalışırken onunla birlikte döner. Bant gevşekken, tambur serbestçe döner, ama bant gerilince, tamburu sıkıca sarar ve önemli bir frenleme kuvveti oluşur.
Bantlı frende tambur, saat ibresi yönünde dönmektedir. Fren yapılınca. bu tambur, bandı da döndürmeye başlar. Böylece, bant daha da sıkışır ve frenleme etkisi oldukça büyür. «Servo frenleme
Tamburlu (kampanalı) frenler: îçten sıkıştırmalı tamburlu frenlerde, hareketsiz bir yere takılmış olan iki fren pabucu, dönen tamburun iç yüzüne bastırarak, istenen frenleme kuvvetini sağlar. Bu pabuçların mekanik olarak çalışanları da vardır; ama günümüzde frenler, çoğunlukla hidrolik olarak ya da basınçlı havayla çalıştırılır. Bu tür frenler, en çok kamyonlarda, otobüslerde ve motosikletlerde kullanılır. Modern otomobillerde ise, yalnızca arka tekerleklerde bulunur.

     Metal fren tamburu, ısıyı kolayca dağıtır. Ayrıca, dış yüzeyinin kanatlarla büyütülmesi, bu özelliği olumlu yönde etkiler. Bununla birlikte, aşırı sıcaklıklarda, pabuçların etkisiyle oluşan kuvvetler, kırılma ve aşınmalara yolaçar. Servo tiplerin frenleme etkisi fazladır; ama yüksek çalışma sıcaklıklarında, sıcaklık yüzünden balata sürtünmesi azaldığından, etkileri de azalır. Tamburlu frenler, suya girdikten son-, ra, kısa bir süre için etkilerini yitirirler. Su birikintilerinden ya da sellerden geçen araçları dikkatli sürmek ve frenleri kuruyuncaya kadar sık sık, hafifçe frene basmak gerekir.
Tamburlu frende, pabuçlardan yalnızca biri servo türdendir. Buradaki tambur, saat ibresi yönünde dönerse, sağdaki freri pabucunu, iç yüze daha sıkı bastıracak biçimde sürükler ve frenleme etkisi artar. İkinci pabuç ise, tambur tâfâfiaft itilir ve bu yüzden frenleme etkisi azalır. Servo olarak çalışan pabuç, daha çok iş gördüğünden, daha çabuk aşınır.
      Güç ve aşınma yönünden daha üstün olan Otomobil frenlerinin gücünün, aksların taşıdığı yüklere göre ayarlanması gerekir. Ayrıca, normal frenleme işlemi sırasında ağırlığın bir bölümünün, arka, akstan ön aksa aktarıldığının da hesaba katılması gerekir. Bu yüzden, otomobillerin ön frenleri genellikle daha güçlü yapılır ve bunlarda daha çok enerji açığa çıktığından, tamburlu fren yerine, disk frenler kullanılır.

Disk frenler: Disk fren, iki fren balatası arasında sıkıştırılabilen, dönen bir diskten oluşur. BİSİK-LET’lerdeki kıskaç fren, bu türlere örnek gösterilebilir. Otomobillerdeki disk frenlerin çoğu, hidrolik olarak çalışır ve balatalar, diskin kullanılan alanının altıda biri ile dokuzda birini kaplar. Disklerde aşınma, tamburlara oranla daha az olduğundan, disk frenler, çok daha yüksek sıcaklıklarda, etkilerini yitirmeden kullanılabilir.
Günümüzde disk frenler, otomobillerin Ön tekerleklerinde kullanılmaktadır. Bunlar, belirli bir tekerlek büyüklüğü için, arka frenlerin iki katına yakın enerji yutabilir. Yüksek güçlü otomobillerde, bazen iki aksta da disk fren bulunur. Bazı TRAKTÖR’lerde de, balataları diskin bütün kullanılan alanına eşit büyüklükte, değişik bir disk fren türünden yararlanılır.
Alışılmış disk frenler, servo olarak çalışmaz. Gereken fren kuvvetini sağlamak için, yeterli yağ basıncı oluşturabilen büyük merkez silindirleriyle birlikte, çok büyük hidrolik pistonlar kullanma zorunluluğu doğar. Bu da genellikle, pedala aşırı güçle basmayı gerektireceğinden, sürücüye yardımcı olma amacıyla, disk frenli otomobillerin çoğunda frenler, SERVOMEKANİZMA’lı yapılır. Servomekanizma, enerjisini, atmosfer ile KARBÜRATÖR arasındaki basınç farkından alır.
    Bütün otomobillerde, mekanik olarak çalışan, bir el freni bulunur. El freni, çoğunlukla arka, bazen de ön tekerleklere bağlanır. Tamburlu frenlerde, el freni ile ayak freninin balataları aynıdır. Disk frenlerde ise, el frenleri, ayrı balatalara bağlıdır.
Uçaklarda disk frenler kullanılır. İlke olarak oto-mobillerdekine benzeyen bu frenlerin biçimleri farklıdır.

     Tren frenleri: Lokomotif ve vagonlarda kullanılan geleneksel fren, dıştan sıkıştırman, tamburlu frendir. Bunlarda, tekerleklerin çelik yüzeylerine, pabuçlar bastırılır. Lokomotifte, her tekerlekte iki, vagonlarda ise, her tekerlekte bir pabuç bulunur. Aynı amaçla kullanılacak modern disk frenler de geliştirilmektedir. Frenleri çalıştıran düzenek oldukça karışıktır. Çünkü, frenlerin aynı anda bütün tekerlekleri birden etkilemesi ve sistemin herhangi bir yerinde bir bozukluk olduğu zaman, bütün frenlerin kendiliğinden harekete geçmesi gerekir. Bu sisteme «otomatik kilitlenmen Tren frenleri hidrolik değildir; genellikle basınçlı havayla çalışır. Basınçlı hava, makinistin denetimindeki bir KOMPRESÖR’le elde edilir ve bir boruyla trenin her yanına iletilir. Trene yolcu ve yük vagonları eklendiği zaman, bu borular da birbirine bağlanır.
Basınçlı hava, frenleri sıkıştıran piston ve silindiri doğrudan doğruya çalıştırmaz, üç yollu valfı olan bir silindirden ve bir hava deposundan geçer. Frenler kullanılmadığı zaman, depo (her fren için bir depo vardır), fren silindirine değil, basınçlı hava borusuna bağlıdır. Depodaki basınç da, borudaki yüksek basınca eşittir.
Fren yapıldığı zaman, borudaki basınç azalır ve silindirin içindeki yüksek basınç, pistonu yukarı doğru iter. Piston yükselince, depo ile fren silindiri arasındaki bağlantı borusu açılır ve depodaki hava, silindire dolarak freni çalıştırır.
      Fren boşaltılmak istendiği zaman, borudan basınçlı hava gönderilerek, piston geri itilir. Bu işlem sonunda, silindirdeki boşaltma yolu açılır ve basınçlı hava dışarı atılarak, frenler eski durumuna döner. Aynı zamanda depo, bir sonraki fren işlemi için, basınçlı borudan gelen havayla dolar.
Basınçlı hava borusu patlarsa, ortaya çıkan basınç düşmesi, trendeki bütün frenleri çalıştırır. İmdat kolunun’ çekilmesi de, aynı borudaki bir valfı açarak, borunun basıncının düşmesine yolaçar ve frenler otomatik olarak harekete geçer. Basınçlı hava veren kompresör, durur ya da bozulursa, frenler gene kendiliğinden çalışır.
       Bu tür frenler, bulucusunun adıyla (Westinghou-se) tanınır. Bazı eski trenlerde, «vakum freni
Fren yapımında kullanılan maddeler: Frenlerin sürtünen yüzeylerinin, yeterince SÜRTÜNME sağlayacak bir maddeden yapılması gerekir. Ayrıca bu parçalar, kullanma alanlarına uygun dayanıklılıkta olmalıdır. En iyi sonuçlar, hareketli parça metalden, hareketsiz parça da, daha çabuk aşınan ve kolayca değiştirilebilen, sürtünmesi yüksek bir metal alaşımından yapıldığı zaman alınmaktadır.
        Genel amaçlarla kullanılan tamburlu ve disk frenlerde, metal yüzey için en ucuz ve her açıdan en uygun malzeme, dökme demirdir. Daha iyi ısı iletimi sağlama amacıyla, gövdesi hafif bir alaşımdan, .kaplaması ise dökme demirden tamburlar yapılıp (ama, bunlar daha pahalıdır) disklerin içine hava kanalları açılır.
         Genel amaçlarla kullanılan balatalar, ASBEST lifi, metal tanecikleri ve metal olmayan bileşenlerden oluşan bir karışımdan yapılır. Bunlar ısıya dayanıklı, sentetik bir reçineyle birleştirilir. Tren frenlerinde, çoğunlukla dökme demirden, bazen de alaşımdan yapılmış pabuçlar, disk frenlerdeyse, yalnızca alaşım pabuçlar kullanılır. Uçak frenlerinde de, bir anda oluşan çok yüksek sıcaklıklara dayanan, sürtünmesi yüksek seramikler kullanılır.

Öteki fren türleri: Bazı elektrikli trenler ile tramvaylarda,, bir anahtar yardımıyla motorun bağlantısını değiştirerek, jeneratör olarak çalışmasını sağlayan ek frenler bulunur (elektrik motoru ile jeneratör, ilke olarak aynı aygıttır; yalnız, birincisi güç tüketerek iş görür,’ ikincisiyse, iş alarak güç üretir). Jeneratörü çalıştırmaya harcanan kuvvet, aracı yavaşlatır. Üretilen elektrik,”daha sonra kullanılmak için bir akümülatörde toplanır.

1-TAKSİMETRE:

Taksi otomobillerinde,yolcu tarafından görülebilecek her an çalışır durumda olacak şekilde bulunur.
2-TAKOGRAF:
Otobüs,kamyon ve çekicilerde sürücünün araç kullanma, dinlenme süreleri ile araç kullanırken yaptığı hızı belirleyecek şekilde olacaktır.

3-İÇ LAMBA:

Ücretle yolcu taşıyan motorlu taşıtlarda,taşıtın içini aydınlatacak,yolcuların gözünü almayacak ve beyaz ışıklı olacaktır.

4-YANGIN SÖNDÜRME CİHAZI:

a-Otomobil,minibüs ve kamyonetlerde 1 kg’lık 1 adet ( sürücünün yanında)

b-Otobüs,kamyon ve çekiciler 6 kg’lık bir adet ( sürücünün yanında)

c-Tehlikeli madde taşıyan araçlarda 6 kg’lık iki adet ( biri sürücünün hemen yanında diğeri kolayca görülebilir ve ulaşılabilir yerde)
5-YEDEK MALZEME VE TAKIMLAR:
Otomobil,minibüs,otobüs,kamyonet,kamyon,çekici ve lastik tekerlekli traktörlerde;kriko,bijon anahtarı,dış ışık donanımı için birer adet yedek ampul,pens,tornavida,seyyar lamba veya el feneri,bir çift patinaj zinciri,çekme halatı bulundurulacaktır.
6-REFLEKTÖR:
Bütün motorlu taşıtlarda en az iki adet bulunacak;bir kenarı 45 cm. uzunluğunda eşkenar üçgen şeklinde içi boş,her kenarında 5 cm. genişliğinde yansıtıcı yüzey bulunacak,yere konulduğunda devrilmeyecek şekilde ayak yapısı olacaktır.
7-STEPNE:
Motosiklet ve lastik tekerlekli traktör hariç,şehirlerarası yolcu taşıyan bütün motorlu araçlarda,her an kullanılabilir durumda bulundurulacaktır.
8-TEKERLEK TAKOZU:
Azami yüklü ağırlığı 3500 kg’dan fazla olan motorlu araçlarda ( paletli araçlar hariç) ve azami yüklü ağırlığı 750 kg’dan fazla olan iki dingilli römorklarda bir adet.

Kamyon,çekici,otobüsler ile üç veya daha fazla dingilli motorlu taşıtlarda,yarı römorklarda ve azami yüklü ağırlığı 750 kg’ dan fazla olan tek dingilli römorklarda iki adet bulundurulur. Tekerlek takozu bir kenarı 20 cm. uzunluğunda eşkenar üçgen kesitinde ve 40 cm. boyunda,tercihen ahşaptan olmalıdır.

9-EMNİYET KEMERİ:

Otomobil ve tescil bakımından otomobil gibi işlem gören arazi taşıtları ile minibüslerde sürücü ile ön koltukta olan yolcular için olacaktır.

10-KORUMA BAŞLIĞI:

Motosikletlerde sürücü ve yolcu için yanmayacak,başı çarpma ve dış tesirlerden koruyacak,işitmeye engel olmayacak ve kolayca takılıp çıkarılacak şekilde olacaktır.

11-KORUMA GÖZLÜĞÜ:

Motosikletlerde sürücü için gözü dış tesirlere karşı koruyacak,görüşe engel olmayacak,renkli veya renksiz kullanılabilecektir.

12-TELSİZ VEYA HABERLEŞME CİHAZI:

Trafik komisyonları kararıyla plaka tahdidi bulunan il ve ilçelerde çalışan taksilerde bulunacaktır.

13-İLK YARDIM ÇANTASI:

Otobüs,minibüs,kamyonet,otomobil,kamyon ve lastik tekerlekli traktörlerde bulundurulmalıdır.

14-GERİ AYDINLATMA LAMBASI,DÖRTLÜ İKAZ LAMBASI,SİS LAMBASI,RÜZGARLIK VE CAM İÇİ STOP LAMBASI:

Araçların imal,Tadil ve Montajı hakkındaki yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak motorlu araçlarda bulanabilir.
 

Türkiye’de son 10 yılda meydana gelen trafik kazalarında 50 binden fazla kişi öldü, 1 milyonun üzerinde kişi yaralandı ya da sakat kaldı. 
 
Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri Başkanlığının ”2008 yılı Trafik Faaliyet Raporu”nda yer alan verilere göre, Türkiye’de trafik kazalarındaki ölümler, ”ölüm nedenleri” arasında üçüncü sırada yer alıyor.

Türkiye’de tedavi sürecindekilerle birlikte her yıl trafik kazalarında hayatını kaybeden yaklaşık 10 bin kişi orta ölçekli bir ilçe nüfusu, yaralanan veya sakat kalan 150 bin-190 bin kişi de orta büyüklükte bir il nüfusunu oluşturuyor.

Türkiye’de son 28 yılda nüfusta yüzde 60 artış yaşanırken, bu sürede motorlu araç sayısı yüzde 717, sürücü sayısı ise yüzde 661 arttı. Aynı sürede, trafik kazalarında yüzde 2 bin 417, ölü sayısında yüzde 0,7 ve yaralı sayısında yüzde 647 artış oldu.

Daha güvenli toplu taşıma imkanı sağlayan demir, deniz ve hava yolu yerine Türkiye’de daha çok kara yolu ulaşımı tercih ediliyor. AB ülkelerinde kara yollarında yük taşıma payı yüzde 45, yolcu taşıma payı yüzde 82 iken, Türkiye’de yük taşıma payı yüzde 92, yolcu taşıma payı ise yüzde 95 civarında bulunuyor.

Türkiye’de tescilli motorlu taşıt sayısı son 10 yılda yüzde 60,2 artarak 2008 yılı sonunda 13 milyon 765 bin 395′e, kayıtlı sürücü belgesi sayısı ise aynı sürede yüzde 49,8 artarak 19 milyon 377 bin 790′a ulaştı.

Türkiye’de son 10 yılda trafik kazaları yüzde 95 artarken, ölümlü kaza sayısında yüzde 31 azalma gerçekleşti. Bu sürede, yaralanmalı kaza sayısında yüzde 37, maddi hasarlı kaza sayısında ise yüzde 105 artış görüldü.

2008 yılındaki 408 bin 272 trafik kazasından 2 bin 258′i ölümlü, 82 bin 361′i yaralanmalı ve 323 bin 653′ü de maddi hasarlı olarak meydana geldi.

2008 yılı verilerine göre, 34 bin-108 bin arasında trafik kazasının gerçekleştiği Ankara, İstanbul ve İzmir, kaza yoğunluğu bakımından ilk 3 sırada yer alıyor. Kazalarda ölümlerin en çok olduğu iller ise Ankara, Antalya, Bursa, Mersin, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Konya, Manisa ve Samsun olarak sıralanıyor.

Ölüm ve yaralanma ile sonuçlanan trafik kazalarının yüzde 60′ının kural ihlallerinden meydana geldiği belirlendi.

-DSÖ VERİLERİ-

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre de bugüne kadar trafik kazalarında ölenlerin sayısı, dünyadaki tüm savaşlarda ölenlerin saysından daha fazla.

Dünyada her yıl 1 milyon 250 binin üzerinde insan, trafik kazalarında hayatını kaybediyor.

Trafik kazaları, dünyada 15-19 yaş grubu gençlerin ölüm nedenleri arasında birinci sırada, 10-14 ve 20-24 yaş gruplarında ise ikinci sırada yer alıyor. Her gün 25 yaşın altında bin 49 kişi, trafik kazalarında yaşamını yitiriyor.

Dünyada, trafik kazalarından kaynaklanan zarar ise yıllık 518 milyar doları buluyor. 

     -Araç camları kısa süreli açılarak temiz, taze hava alınmalı, ancak arı, sinek vb. sürücüyü rahatsız edebilecek böceklerin aracın içine girişleri engellenmeli.
     -Otomobilde yalnız seyahat edenler kendilerini aktif ve zinde tutacak türden müzikler dinlemeli.
     -Çok kişi ile seyahat edilmesi halinde araç içinde tartışmaktan ve yüksek sesli ani tepkilerden kaçınılmalı, direksiyon başındayken dikkati dağıtmayacak şekilde yanındakilerle konuşulmalı.
 
  ”HAYA’‘ Hayat kurtarır.Hatalı sollama yapma,Alkollü araç kullanma,
Yakın takip yapma,Aşırı hız yapma

Trafik kurallarına uymak bir zorunluluktur. Ancak, trafiğe çıkan her sürücü, bu kurallara uymayı bir ilke olarak kabul etmelidir. Hepimiz kuralsızlığın kargaşaya yol açtığını biliriz. Ancak, trafikte kuralsızlık, kazaları, en kötüsü de yaralanma ve ölümleri beraberinde getiriyor.

“Yalnızca kuralları bilmekle, hata yapmamakla iyi sürücü olunmaz. Eğer karşındakinin yaptığı hatayı giderebiliyorsan, o zaman iyi sürücü olursun.”
Bu bölümde; “iyi bir sürücünün” sahip olması gereken kimi özellik ve durumlar ele alınacak…

GÜVENLİ BİR SÜRÜŞ İÇİN MERHABA!…

Sürücü belgenizi aldınız. Artık trafiğe çıkmaya hazırsınız. O halde, “karayolu”nun trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar olduğunu lütfen unutmayalım.

Trafiğe çıkmak ciddi bir karardır. Sürücü belgesi almış olmak bunun ilk koşulu olsa da, deneyimsizlikler trafiği aksatmamalıdır. Bu nedenle deneyimsiz sürücüler, trafiğin az olduğu saatler ve güzergahları seçmeli, deneyim biraz daha arttığında yoğun trafiğe girilmelidir.
Trafik kurallarına uymak bir zorunluluktur. Ancak, trafiğe çıkan her sürücü, bu kurallara uymayı bir ilke olarak kabul etmelidir. Hepimiz kuralsızlığın kargaşaya yol açtığını biliriz. Ancak, trafikte kuralsızlık, kazaları, en kötüsü de yaralanma ve ölümleri beraberinde getiriyor.

Öyleyse ne yapmalıyız?

* Sürücü koltuğuna oturduğumuz andan itibaren kafamızdaki her şeyi atmalı ve dikkatimizi sadece yola vermeyi bir alışkanlık haline getirmeliyiz.

* Lütfen dikkat! Yola zamanında çıkmamışsak, zamanında varmaya çalışmayalım. Telaş kazayı davet eder. Telaş yerine sakinliği, sinirlenme yerine ise hoşgörülü olmayı sağlamalıyız.

* Trafiğe çıkardığınız araç bakımlı olmalı. Düzenli bakımı yapılmamış bir araçla trafiğe çıkmak, hem kendimiz hem de diğer insanlar için tehlike oluşturacaktır.

* Yine araçta bulundurulması gerekli olan malzemelerin tam olmasına özen gösterilmelidir.

* Bu malzemeler, yalnızca bulundurulması zorunlu olduğu için değil, gerçekten gerekli oldukları bilinciyle araca konmalıdır. Malzemeler zaman zaman kontrol edilmelidir. Gerekiyorsa yenileriyle değiştirilmelidir. Yangın söndürme cihazı ise 3 ayda bir kontrol ettirilmelidir.

* Ve lütfen yangın söndürme cihazını sürücü koltuğunun yanına kolay erişilebilir bir yere koyalım. Unutmayalım ki, yangın söndürücü bir aksesuar değil, tehlike anında bir cankurtarandır. O nedenle yalnızca standartlara uygun yangın söndürücü satın alalım.

HER ŞEY GÜVENLİĞİNİZ İÇİN

Emniyet Kemeri:

Aracınız size çarpmaz siz aracınıza çarparsınız. Tabii emniyet kemerini takmamışsanız!
Emniyet kemerini takmak zorundayız. Ancak, çarpma anında araçtan fırlamamızı veya ölümcül yara almamızı engelleyecek tek şey de işte bu kemerdir.
Çarpma sonucu araçtan fırlamışsanız, hep söylene geldiği gibi “emniyet kemeri sıkıyor beni” sözünü belki bir kez daha söyleme şansına sahip olamayacaksınız. Lütfen unutmayınız: “Emniyet kemerleri, tekerlekli sandalyeler kadar sıkıcı ve bağlayıcı değildir.”
Araç suya gömüldüğünde ya da araçta yangın çıktığında emniyet kemeri bağlı ise ölüm riskinin arttığı kanısı vardır. Oysa, emniyet kemeri takılmadığında çarpma sonucu genelde bilinç kaybı oluşur ve kazazede bu nedenle dışarıya çıkamaz. Kemer takıldığında, başın alacağı darbe azalacağı için, bilinç kaybı oranı azalacaktır. Dolayısıyla bilinci yerinde kazazede, ister su altında olsun, isterse yangın tehlikesi olan araçta, emniyet kemerini açarak dışarı çıkabilecektir.

İki küçük uyarı daha:

* Emniyet kemeri ne çok sıkı ne de gevşek olmalı.
* Kısa mesafelerde bile takılmalı. Ya karşıdan gelenler sizin gibi dikkatli değilse?

Koltuk başları sizce aksesuar mı?

Çarpmalarda yaralanma ve ölüm nedenleri arasında oldukça önemli yer tutan bir öge de “ikinci darbe” denilen, başın hızla arkaya kaymasıdır. İşte boyun kırılmalarıyla gelebilecek felç ya da ölümleri koltuk başları önler. Tabii emniyet kemeri takılmak kaydıyla…
Lütfen onları aksesuar olarak görmeyelim.

ÇOCUKLARI TANIYOR MUSUNUZ?

Sevgili sürücümüz, sürücü eğitiminden geçtiniz.
Saatte 50 km hızla giden bir aracın kaç metrede durabileceğini ya da kavşaklarda ilk geçiş hakkını biliyorsunuz; peki ya çocuklar?…

Çocuklara ilişkin her şeyi biliyor muyuz?

Çocuk bir şeye yoğunlaşmışsa, diğer tüm nesneler önemini yitirir. Kaçan bir top, ona hızla akan trafiği unutturabilir.

Çocuk bir şeyi görüyorsa, gördüğü şey tarafından da görüldüğünü düşünür. Bir aracın ya da minik bir çalının ardından aracınızı görüyorsa, sizin de onu gördüğünüzü sanır. Ayrıca çocuk, otomobillerin farlarını göz yerine koyarak, araçların çevreyi gördüğüne inanır. Ağzı, gözü olan araçların yer aldığı çocuk resimlerini bir hatırlayın isterseniz!

Çocukların görüş açısı, kafalarının anatomik yapısı nedeniyle yetişkinlerden daha dardır. Yani size oranla daha dar bir alanı görebilir.

Koşan bir köpeğin tüy, kuyruk ve kulaklarına bakarak, hareketini ve hızını algılayabilen çocuk, karşıdan üzerine gelen aracın hareketini ve hızını algılayamaz.

Çocukların dikkatleri çok daha çabuk dağılır. Önceden sizi görmüş olmasına karşın, ani bir gelişme, başka bir şeye yoğunlaşmasına yol açabilir ve yaklaşan tehlikeyi unutabilir.

Çocukları korna ile uyarmaya kalkışmayınız. Bu dikkatlerini dağıtabileceği gibi, paniğe kapılmalarına da yol açabilir.

Öyleyse ne yapmalı?

Lütfen yerleşim birimlerinden geçerken, okul ve yaya geçitlerine yaklaşırken hızınızı iyice azaltın ve çok daha dikkatli olun.
Sürücülük yaşamınızda çok yararını göreceğiniz bir davranış kuralı daha: “Sağ ayağınızı frene basmak için değil, gazdan çekmek için kullanınız.”

Ya çocuk aramızdaysa?

Genelde öne oturmak isterler. Israrları sizi bıktırmasın. 10 yaşına kadar arkada oturmalarının yararlarını anlatın ve bu durumun yasal bir zorunluluk olduğundan söz edin. Bilgilendirirseniz ikna olacaklardır. Lütfen geleceğimiz ve herşeyimiz olan çocukları düşünelim.

YAYALAR…

Yayalar trafiğin en güçsüz ögeleridir. Bir yanda hızı yüz kilometreyi bulan ve ağırlığı 1 tona yaklaşan ağırlıktaki metal kütleler, diğer yanda, saatteki hızı 5 kilometreyi bulmayan, ortalama 70 kilogram ağırlığındaki et ve kemikten oluşmuş yaşayan organizmalar…
Öyleyse lütfen yayalara karşı biraz daha dikkat!…Özellikle de çocuklara…Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken hızımızı azaltalım. Ve daha da dikkatli olalım.

ALKOL ve SİGARA

Pek çok kazanın nedeni olan alkol:

Alkol miktarı arttığında, kandaki oksijen azalır ve beyin yeterince oksijen alamadığı için fonksiyonlarını kaybetmeye başlar. Denge, görme, işitme fonksiyonlarında zayıflama olur. Yorgunluk, dikkat azalması, hafıza kaybı, intikal eksikliği, uyuşukluk, uyuklama, tepkisizlik, karar yanlışlığı oluşur. Uyarıcı etkileri de vardır alkolün. Korku azalır, kendine güven artar. Aşırı hız isteği artabilir. Lütfen alkollü araç kullanmayalım.

Dikkat sigara!

Sürücü koltuğunda sigara içmek riski az da olsa tehlikelidir. Sigarayı paketten çıkartmak ve yakmak dikkati bir an da olsa akan trafikten uzaklaştırır. Bu durum özellikle yoğun kentiçi trafiğinde tehlike oluşturur. Eğer kesinlikle sigara yakacaksanız, kırmızı ışıklarda, araç tümüyle durunca gerçekleştirin bu işlemi. Sigaranın külünü, kültablasına bakmadan silkeleyin. Külünüzü kesinlikle açık camdan silkelemeye kalkışmayın. Hava akımı nedeniyle sıcak kül aracın içine yayılabilir ve gözünüze kaçabilir.

Eğer herhangi bir nedenle sigaranın ateşi üstünüze ya da koltuğa düşmüşse, onu oradan atmak için can havliyle direksiyon güvenliğini tehlikeye atmayın. Ya yanınızdakinden yardım isteyin ya da aracınızı güvenli bir biçimde yavaşlatarak sağa alın ve tümüyle durduktan sonra ateşten kurtulun. Belki gömleğiniz ya da pantolonunuz yanabilir ama, yanık bir pantolon, çarpışmış bir araçtan daha az can yakıcıdır.

Sigara izmariti ve külünü araç dışına atmak yasaklanmıştır. Çevre kirliliğine yol açan bu davranış, bir de sönmemiş sigarayla yapılırsa, yangınlara yol açabilir. Orman yangınlarının bazıları ne yazık ki bu nedenle çıkıyor. Hele akaryakıt istasyonuna girmeden önce sigaramızı mutlaka söndürelim. Söndürmeyen kişileri de uyaralım.

Daha da iyisi, gelin sürüş sırasında sigara içmeyip, bu olumsuzlukların tümünden kurtulalım.

ARACINIZ TEMİZ Mİ?

Bakım kadar periyodik temizlik de önemlidir. Camları, farları, lambaları, aynaları kirli bir araç görüş durumumuzu da olumsuz etkiler.

Araç temizliği konusunda size bir kaç önerimiz var:

*Aracınızı kendiniz yıkamak istiyorsanız gölgeye park etmenizde yarar var. Böylece, temizlik malzemeleri araç üzerinde hemen kurumaz.

*Yıkamada sabun ya da oto şampuanı kullanın. Fırça yerine de gözeneksiz sünger. Fırça ve gözenekli sünger, kum ve tozlarla dolar. Dolayısıyla aracın boyasını çizer. Paspaslar yağlanmışsa yıkayın. Islak olarak yerleştirirseniz aracın tabanında çürümeye yol açarsınız. Dış yıkamaya tavandan başlanmalıdır. Kovanın dibindeki pisliği süngere bulaştırmamak için köpükle yıkamak gerekir. Kurulama temiz bir bezle yapılmalıdır. Yıl boyunca arcınızı zaman zaman tümüyle yıkatmakta yarar vardır. Yıkama sırasında frenler ıslanacağı için tamamıyla kuruyana kadar aracı yavaş kullanmak gerekir.

ÇEVRE

Çevre konusunda duyarlı olmak gerekiyor. Aşırı yakıt tüketimine yol açabilecek her arızayı vakit geçirmeden gidermeli. Egzoz gazı hem insanları hem de doğayı etkiliyor. En çok da yaşlıları ve bebekleri…

Araca gereğinden fazla yük yüklemek, aşırı hızla sürmek, gereksiz aksesuarlar takmak (aracın üstüne bagaj bağlayıp yük almak, fazladan dış aynalar takmak, süsleyici şeyler ilave etmek, öne ve arkaya tamponların altına yere kadar sarkan panel saclar takmak gibi), sıcak havalarda camları sonuna kadar açmak, lastik havalarını kontrol etmemek, gereksiz yere aracı çalışır durumda tutmak, hem yakıt tüketimini arttırır hem de havayı kirletir.
Gereksiz yere yapılan sert frenler, ani kalkışlar, hızlı dönüşler, hem lastikleri yıpratır hem de yakıt israfına yol açar. Ayrıca, yol yüzeyinde sürtünen lastiklerden kopan parçacıklar toprağı kirletir.
Araçların bakımı tamircilerde yapılmalıdır. Akaryakıt alırken, yağ değiştirirken, bakım ve onarım yaparken yere dökülen yakıt veya motor yağı toprağı kirletecektir.
Ayrıca araç yıkarken de çevreyi kirletmemeye özen göstermeliyiz.

MÜZİK DİNLEMEYİ SEVER MİSİNİZ?

Aman ne olur yüksek sesle dinlemeyelim. Hem diğer araçların uyarı için çalacakları korna sesini duyamayız hem de dikkatimiz dağılabilir. Hele kaset değiştirme işini araçtaki diğer yolculara bırakalım. Yalnız mısınız? Radyo ne güne duruyor?…

Bir de camlarımızın ardına sızan müzik çevreyi rahatsız edebilir. Müziği kendimiz dinleyelim başka ortaklar aramayalım.

ELİMİZ KORNAYA NE ZAMAN GİTMELİ?

*Yakın ileriyi göremediğimiz kavşak, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlere yaklaşırken, gelişimizi haber vermek için,

*Gerektiğinde karayolunu kullananları uyarmak için,

*Gündüz öndeki sürücüye geçme isteğimizi belirtmek için.

Bu durumlar dışında korna kullanılmamalıdır. Gereksiz yere kornaya basmak ya da gereğinden uzun basmak çevremizdekileri rahatsız edecektir. Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarda bulundurulması gereken tipte korna ise takılamaz.
Korna ayarına da dikkat!

YOLCULUK

Yerleşim birimi dışında araç kullanmak, yerleşim birimi içinde araç kullanmaktan daha kolay gelebilir size. Ancak bu doğru bir kanı değildir. Yerleşim birimi içinde yeterince deneyim kazandıktan sonra yerleşim birimi dışında araç kullanılmalıdır. Uzun bir yolculuğa çıkmaya karar vermişsek, lütfen aracımızıiyi bir bakımdan geçirelim. Ayrıca, lastiklerimizin hava basınçlarını ölçelim.

Dinlenme

Unutmamamız gereken bir kural da, ticari amaçla yolcu ve yük taşıyan araç sürücülerinin karayolunda 24 saatlik bir süre içinde en fazla 9 saat araç kullanabileceğidir. İlk 5 saat sonunda ise 30 dakika dinlenmek gerekir. Bundan sonraki saatlerde yorgunluk daha da artacağı için sık sık molalar vermekte yarar vardır. Özel araç sürücüleri için bir sınırlama olmamasına karşın, onların da 2-3 saatte bir mola vermesinde yarar vardır.

Mola yalnızca bizim için değildir

Lütfen dayanıklılığımızı direksiyon başında sınamaya çalışmayalım. Bu molalar sadece bizim için değil, ısınmış lastiklerimiz için de gereklidir. Çünkü, araç hızla ve uzun kilometre yol aldığı sürece, lastik içindeki hava devamlı olarak hareket eder. Lastik gittikçe ısınır ve hava basıncı artar. Lastikler orta kısımlarından aşınmaya başlar. Tıpkı fazla şişirilmiş lastiklerde olduğu gibi…

Uykunuz gelirse

Kalan yolun kısalığı uykuyu engelleyemez. Bu nedenle uykunuz gelirse, uygun bir yerde durup, yarım saat kadar uyuyun. Uyandıktan sonra, açık havada yapacağınız basit birkaç egzersiz çok yararlıdır. Bu koşullarda yarım saatlik uykunuz, 2 saat daha araç kullanmanızı sağlayabilecektir.

Durduğunuz yerde koşullar uygunsa, 5-10 dakika toprak ya da çimde yatmanız, vücudunuzda biriken durağan elektriğin boşalmasını sağlayacaktır.

Molalar kesinlikle araç dışında geçirilmelidir.

Verilen yemek aralarında ise hafif yiyecekler yemek gerekir. Direksiyon başında ise bir şey yemek ya da içmek son derece sakıncalıdır.

HAVA KOŞULLARI ve SÜRÜCÜLÜK

YAZ:

Kış aylarının güç hava ve yol koşullarından çıkan araçların bakımı çok önemlidir. Bahar sonu-yaz başında alınması gereken önlemlerin başlıcaları şunlardır:
*Aracın alt bölümü toz ve çamurdan temizlenmelidir.
*Soğutma ve yağlama sistemi kontrol edilmeli, gerekli değişiklikler yapılmalıdır.
*Soğutma sıvısındaki antifiriz oranı kontrol edilmelidir.
*Klimalı araçlarda, klima gazı kontrol edilmelidir.
*Fren hidroliği değiştirilmelidir.
*Lastiklerin hava ayarları yaz ölçülerinde yapılmalıdır.
*Gerekiyorsa lastik değişimleri yapılmalıdır.
*Araç uzun süre parkedilecekse güneşlik, mümkünse tente kullanılmalıdır.

Yazın araç kullanırken unutulmaması gereken bir kaç nokta:

*Camlarınızı açmak yerine havalandırmayı kullanınız. Açık camlar hem aracınızın dengesini bozacak, hem de yakıt tüketimini artıracaktır.
*Kaliteli bir güneş gözlüğü yansımaları azaltacağı gibi, gözünüzün yorulmasını da önleyecektir. Hele açık renkli gözlere sahipseniz, “gözlüksüz yola çıkmayın” deriz.
*Aşırı sıcak uykunuzu getirebilir. Bu nedenle molalara ve yiyeceklere dikkat etmenizi öneririz.

KIŞ :

Sonbaharın o güzelim günleri geride kaldı. Siz ve aracınız artık yağmur, kar, çamur, sis, rüzgar ve buzun etkisi altındasınız. Görüş mesafeniz eskiye oranla çok azaldı. Aracınızın bakım ve kontrolleri çok daha fazla önem kazandı. Bu kontrol ve önlemleri şöyle sıralayabiliriz:
*Antifrizinizin donma derecesi ayarlanmalıdır.
*Termostatın durumu kontrol edilmelidir.
*Soğutma sisteminde kaçak olup olmadığı kontrol edilmelidir.
*Kalorifer sistemi gözden geçirilmelidir.
*Lastiklerin kontrolü ve hava ayarları yapılmalıdır. Kışın kullanacağınız lastiklerin diş derinliği en az 3mm. olmalıdır.
*Akümülatör kontrol edilmelidir.
*Işık sisteminin ayarları ve şiddetleri kontrol edilmelidir.
*Fren sistemi gözden geçirilmelidir.
*Aracın boyası gözden geçirilmelidir.
*Silecekler ve su püskürtme sisteminin iyi durumda olması gerekir.
*Araçta bulundurulması zorunlu olan araç ve gereçlere, patinaj zinciri ve çekme halatını eklemek gerekir.
Kış aylarında yollar kaygan ve görüş mesafesi az olduğu için hızın azaltılması gerekmektedir. Lastik değiştirmek için en uygun mevsim sonbahardır. Böylece kışa yeni lastiklerle girme şansı elde edilir.
*Islak ve kaygan yollarda hızınızı düşürün. Unutmayın ki durma mesafeniz yaz aylarına oranla daha uzundur.
*Su birikintilerinden geçerken hızınızı iyice düşürün. Saatte 40 km’nin üzerindeki hızlar, kızaklanmaya ve aracın kontrolden çıkmasına yol açabilir.
*Su birikintilerine olabildiğince tek taraflı girmemeye çalışın.
*Yağışlı havalarda erken ve yumuşak fren yapın. Daha da iyisi,sağ ayağınızı frene basmak için değil, gazdan çekmek için kullanın.Uygun vitesin size sağlayacağı kompresyon freni servis freninden daha güvenlidir.
*Karlı havalarda yola çıkmadan önce, aracınızın üzerinde biriken karı tümüyle temizleyin, yalnızca camları temizlemekle yetinmeyin.
*Gerektiğinde zincir takmaya üşenmeyin.
*Buzlanan camları temizlemek için eritici spreyler kullanın.
*Aracınızı çalıştırırken, radyatörün önüne koyacağınız bir karton ya da mukavva, aracınızın daha çabuk ısınmasını sağlayacaktır. İlk ısınmayı çok uzun tutmadan, düşük vitesle 1-2 km yol yapmak, aracınızı uygun ısıya getirecektir.
*Jigle kullanma, aracın çalışmasını çabuklaştırır.

Küçük bir hatırlatma:

Kış aylarıyla birlikte, ayağımızı sıcak tutan bot ve çizmeler ne yazık ki, güvenli ve kolay sürüş için tehlike oluşturur. Kalın ve geniş tabanlı bot ve çizmeler, hem pedalları hissetmemizi engeller, hem de bileğimizin esnekliğini azalttığından, pedal hakimiyetini güçleştirir. Tabandaki yivlere dolan kar ve çamurun pedallarda yaratacağı ıslaklık ve kir de cabası. Öyleyse ne yapmalı?
Aracınızda bulunduracağınız yumuşak, ince tabanlı bir ayakkabı tüm bu sorunlara çözüm olacaktır. Aracınıza binip inerken yalnızca 1-2 dakika alacak bu değiştirme işlemi, sürüş güçlüğü ve güvensizliğinden daha iyi değil midir?

İŞARETLEME

Bir kaza klasiği: İşaretlememe ve yanlış işaretleme

Kaza nedenleri arsında arızalı aracın taşıt yolundan çıkartılmaması, işaretlenmemesi ya da yanlış işaretlenmesi önemli bir yer tutmaktadır.

Pek çok sürücü bir dönemeçten ya da tepe üstünden sonra ansızın karşılarına çıkan arızalı bir aracın yarattığı tehlikeyi yaşamışlardır. Hiç bir işaret koymaksızın ya da taş dizerek, yola ilk yardım çantası, bidon, kriko ve benzeri şeyleri koyarak; üstüpü, eski lastik yakarak yanlış işaretleme yapan araç sahipleri, ne yazık ki ölümcül kazaların sorumlusu olmaktadırlar. Ünlü ralli sürücüsü Renç Koçibey’in de işaretlenmemiş bir araca çarparak yaşamını yitirdiğini hatırlayalım ve lütfen kurallara uygun işaretleme yapalım.

Uygun işaretleme, aracın acil uyarı ışıklarını yakarak ve aracın önüne ve arkasına, uygun yerlere reflektör konularak yapılır. Reflektörün bir kenarı 45 cm uzunluğunda eşkenar üçgen biçiminde olması ve her kenarında 5 cm’lik yansıtıcı yüzey bulunması zorunludur. Ayrıca reflektörün, rüzgar nedeniyle devrilmeyecek yapıda ayaklarının olması da kurallardandır.
Görüşü kapalı, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlerde reflektörün araçtan en az 30 metre uzağa ve diğer sürücüler tarafından en az 150 metreden görülebilecek biçimde yerleştirilmesi zorunludur.

Tehlikeli madde taşıyan araçların bozulup yolda kalması durumunda, kesinlikle kırmızı ışıkla işaretlenmesi ve başında beklenerek gözetim altında tutulması zorunludur.

ARKA CAM GERİYİ GÖRMEK İÇİNDİR

Arka cam sürücülerin geriyi görebilmeleri içindir. Ne var ki, kimi sürücüler arka camın önünü geriyi göremeyecek tarzda kullanmaktadırlar.

Camın önündeki bölmeye giyecek, çanta, fotoğraf makinesi, yiyecek ve içecek malzemeleri koydukları gibi gereksiz aksesuarlarla da doldurmaktadırlar. Arka cama çeşitli tip ve boylarda çıkartmalar yapıştırmaktadırlar. Oysa bunların tümü yasaktır. Ve bu yasaklar, trafiğin güvenli bir biçimde yürümesi için konulmaktadır.

Arka camın önündeki bölmeye konulan sert cisimler ciddi bir tehlike kaynağıdır. Bu cisimler sert bir frende, yolcuların başlarına bir mermi hızıyla çarparak ciddi yaralanma ve kazalara yol açabilmektedirler. Lütfen biraz daha dikkat!

SAVUNUCU SÜRÜCÜLÜK

“Yalnızca kuralları bilmekle, hata yapmamakla iyi sürücü olunmaz. Eğer karşındakinin yaptığı hatayı giderebiliyorsan, o zaman iyi sürücü olursun.”

1960′lı yıllarda Ankara’da taksi sürücülüğü yapan bir bayana ait bu sözler. Ve bu sözler “savunucu sürücülük” kavramının temel bir ilkesini tanımlıyor: Trafik ancak tüm ögelerinin kaçınılmaz bir uyum içinde olmasını gerektiriyor.

Yani siz hata yapmayabilirsiniz, kurallara tümüyle uyarsınız. Ancak, bir başkasının hatası yine ölümcül kazalara yol açabilir.

Öyleyse ne yapmalı?

“Hakkınızdan vazgeçebilirsiniz; aklınızdan asla!…”İşte savunucu sürücülüğün en temel ilkesi: Hoşgörü. Hata yapanları bağışlayabilirsiniz. Tabi ki aynı yanlışı yinelememesi için uyarmayı gözardı etmeden.

Sabır…

Eğer gece yarısı boş bir yolda kırmızı ışıkta durduğunuz için size korna çalan, sellektör yapan bir sürücü olursa, lütfen yeşil ışık yanana kadar hareket etmeyin ve ısrarla diğer sürücüye ışığı gösterin. Gerekirse aracınızdan inip, sabırla trafik kurallarının herkesin can ve mal güvenliği için konduğunu anımsatın ona.

İyiniyet…

İki yönlü bir yolda karşıdan gelen ve sola dönmeye çalışan bir araca yaklaşıyorsunuz. Trafiği tehlikeye düşürmemek koşuluyla, ayağınızı gaz pedalından 1-2 saniye kaldırmakla ve yol verdiğinizi gösterecek bir işaretle, diğer sürücüye dönüş şansı verebilirsiniz. Böylece hem diğer sürücüyü bir sıkıntıdan kurtarırsınız, hem de trafiğin sıkışmasını önlemiş olursunuz. Sıkışık ve çok ağır akmakta olan bir trafik ortamında park yerinden trafiğe katılmaya çalışan bir sürücüye yol vermeniz, size bir şey kaybettirmez; diğer sürücünün riske girmesini engeller.

Yakın bir gelecekte yol verdiğiniz insanların, diğer sürücülere, kimbilir belkide size yol verdiğini görmek mutluluğunu da yaşayabilirsiniz.

Savunucu sürücü, trafiğin tüm ögelerini kollayan, koruyan ve potansiyel tehlikeleri göz önünde bulunduran sürücüdür. Dolayısıyla trafiğin ögelerinden biri olan karayolu ve elemanlarını da korur. Karayollarının yapım, bakım, onarım çalışmaları, gerekli trafik işaretlemelerinin yapılması milyonlarca liraya mal olmaktadır. Yapılan çalışmalar trafikteki güvenliğimiz içindir. Ancak, kötü kullanım nedeniyle yapılan harcamalar artmaktadır.
Yol çizgileri üzerinde araç sürmek nedeniyle, çizgiler kısa sürede silinmektedir.
Trafik işaret levhaları üzerine yazı yazmak, çizmek, şekillerini bozmak, yerlerini değiştirmek, hatta ortadan kaldırmak, önlerine görülmelerini engelleyecek şeyler koymak yasaklanmıştır. Ancak ne yazık ki bunlar da yapılmaktadır.
İşte savunucu sürücülük, bütün bunları yapmamaktır.

ŞEHRİNİZİ TANIYOR MUSUNUZ?

Gideceğimiz yeri iyi biliyorsak, kısa mesafeden ve fazla yakıt tüketmeden ve çevreyi daha çok kirletmeden oraya ulaşabiliriz.

Bir düşünün, gideceğiniz adresi sora sora bulmaya çalışmak, trafiği aksatacak, yanlış tarifler fazla yol katetmenize neden olacak, yakıt tüketiminiz artacaktır. Üstelik yorulacak ve sinirleneceksiniz. İşte bu nedenle gelin siz de bir şehir planı edinin. Yolda zaman yitireceğinize şehir planı üzerinde biraz zaman yitirin. Bunu lütfen bir alışkanlığa dönüştürelim.

SİZİN BİR GÜZERGAHINIZ OLMALI

Belirli yollardan gitmek yolu tanımanızı ve olası tehlikeleri bilmenizi sağlar. Bu güzergahı seçerken trafik yoğunluğunun fazla olmamasına dikkat edin. Çünkü, yoğun trafik hem aracınızı hem de sizi yorar. Zaman kaybı, yakıt tüketimi, kazaya karışma riski yoğun olmayan trafikte daha azdır.

KARAYOLU HARİTASINI KULLANABİLMEK

Yolculuk öncesi gidilecek yer karayolları haritasından saptanmalı. Böylece varmak istediğiniz yerin kaç kilometre olduğunu bilir, hangi yolları kullanacağınıza karar verir ve hatta mola yerlerinizi bile saptayabilirsiniz.

Bütün bunlara ek olarak bir de trafik işaretlerine dikkat etmemiz gerekiyor…
 
 

Yapılan araştırmalar sonucunda, sürücülerin katettikleri toplam yolun %25′ini gece koşullarında katettikleri, ancak gece koşullarında meydana gelen ölümlü kaza adedinin gündüz koşullarından yaklaşık 2 katı fazla olduğu tespit edilmiştir.

Günümüz otomobilleri hız, dönüş açısı, eğim, yağış, aydınlık gibi değerleri sensörleri aracılığı ile rapor edebilmektedirler. Elde edilen bu verilerle “akıllı” farların yönlendirilmesi sonucunda ideal aydınlatmanın sağlanması mümkündür. GPS verilerinin değerlendirilmesi ise test aşamasındadır. 
Tarihçe : Daha gelişmiş farlar otomobil mühendislerinin en eski hayallerinden biriydi. Bilinen ilk sürüşe uyumlu far, 1948 yılında ABD’li Preston Thomas Tucker tarafından üretilen Tucker Torpedo’da kullanılmıştır. Ortada bulunan 3. far ön tekerleklerin açısına bağlı olarak sağa-sola dönebiliyordu. Bu otomobilden sadece 51 tane üretildi.

Avrupa’da bu konuda ilk ilerleme Fransa’da kaydedildi. 1967′de makyajlanan Citroen DS’te direksiyon yönüne göre dönebilen uzun farlar kullanıldı. Bu sistem yasal sınırlamalardan dolayı sadece uzun farlarda kullanılabildiği için diğer üreticiler tarafından pek ilgi görmedi.
 
1948 model Tucker Torpedo

 1967 model Citroen DS

Eureka E! 1403 projesi : Bazı otomobil, far ve far ampulü üreticileri 1994 yılında “EUREKA Project E! 1403″ projesinde otomobil aydınlatmasını geliştirmek amacı ile ortak çalışmalara başladılar.

2004 yılında biten projenin aşamaları aşağıdaki gibidir :

1. aşama (1994-1995) : Fizibilite çalışmaları, aydınlatmanın geliştirilmesi gereken özel sürüş koşullarının tespiti ve bu özel koşullar için gerekecek teknolojik yeterliliğin incelenmesi.

2. aşama (1996-1997) : Test örneklerinin hazırlanması, test ortamlarının kararlaştırılması, yapılan testlerin değerlendirilmesi ve sonuçların geliştirilmesi için yeni araştırmaların yapılması, onay işlemlerine hazırlık yapılması.

3. aşama (1998-1999 ve sonrası) :  Sunumlar, mevcut otomobil aydınlatması yönetmeliklerinin düzenlenmesi için tekliflerin verilmesi ve uygulanması.

Proje bitiminde, tespit edilen farklı sürüş koşulları ve bunlara uyum sağlayan aşağıdaki ışık dağılımlarının geliştirilerek farlara uygulanması sonucuna varılmıştır.
 
 Sürüşe uyumlu far
 Geleneksel far
 
 Şehiriçi aydınlatması : Caddenin genel aydınlığının sensörler ile tespiti, köşe dönüşlerinde bulunan yayaların daha iyi aydınlatılması, kavşaklarda daha geniş bir aydınlatma sağlanması konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Daha geniş bir ışık deseni kullanılmalıdır, ancak yaya, bisikletli ve karşıdan gelen sürücünün ışıktan rahatsız olmaması gereklidir.

Trafik işaretleri, karşıdan gelen trafik yönünün aydınlatması düşük seviyede olabilir. Yaya ayak hizası ve zemin aydınlatması yüksek seviyede olmalıdır.

Yapılan testte 90°’lik bir köşe dönüşünde Xenon far 13 metreyi aydınlatabilirken, statik viraj farının 32 metreyi aydınlatabildiği tespit edilmiştir.
 

 Viraj aydınlatması : Şehirlerarası yollarda otomobilin hızı ve eğimi, virajların açıları, karşıdan gelen trafiğin yoğunluğu, trafik işaretlerinin konumu vb. parametreler, şehiriçinde ise dönülen dik köşeler ve yayaların konumu gibi bir çok parametre değerlendirilmelidir.

Uzun ve geniş virajlarda dönülen yönün aydınlatılması konusunda çeşitli parametreler test edilmiştir. Dönülen taraftaki far belli bir açı ile viraj yönüne dönerken diğer far bunun yarısı kadar döndüğünde elde edilen aydınlatma performansı daha çok kabul görmüştür.

Yapılan testte 250 metre çapında bir virajda Xenon far 53 metreyi aydınlatabilirken, dinamik viraj farının 89 metreyi aydınlatabildiği tespit edilmiştir. Bu 70 km/s hız ile giden bir sürücünün aynı nesneyi 1.9 saniye önce görmesi demektir.
 

 Kötü hava koşulu aydınlatması : Yağmurlu ve sisli havalarda ıslak zeminden yansıyan ışık, sisin yoğunluğundan dolayı sürücünün ışığın geri yansımasını yaşaması gibi çeşitli olumsuzluklar sürüşe uyumlu farların geliştirilmesi projesi dışında ayrıca üzerinde çalışılan bir konudur.

Keskin kesilme çizgisi ile farın yola yakın seviyeyi aydınlatması farklı hava koşullarında bazen yeterli olmamaktadır. Sensörler vasıtası ile yağmur / sis yoğunluğunun belirlenmesi ve buna uyumlu sis farlarının geliştirilme çalışmaları devam etmektedir.
 

 Otoyol aydınlatması : Otomobilin hızı ve eğimi, virajların açıları, karşıdan gelen ve önde giden trafiğin yoğunluğu gibi bir çok parametre değerlendirilmelidir.

Hız arttığı için daha fazla mesafe aydınlatılmalıdır. Aracın hızını kontrol eden sensor buna bağlı olarak kısa farın yükseklik seviyesini artırır.

Karşıdan gelen sürücünün rahatsız olmaması için aydınlatmanın daha çok gidilen tarafta olması gerekmektedir. Aydınlatmanın aynı yönde giden aracın dikiz aynasından sürücüsünü rahatsız edebileceği dikkate alınarak daha keskin kesilme çizgisi belirlenmelidir.

Yapılan testte Xenon far 85 metreyi aydınlatabilirken, sürüşe uyumlu farın 148 metreyi aydınlatabildiği tespit edilmiştir. Bu 130 km/s hız ile giden bir sürücünün aynı nesneyi 2.1 saniye önce görmesi demektir.
 

 Statik viraj aydınlatması : Daha çok şehiriçi aydınlatmasını iyileştirmeye yönelik bu sistem maliyetinin düşük olması nedeniyle halojen fara sahip araçlarda da uygulanabilmekte ve otomobilin elektronik kontrol ünitesi (ECU) tarafından yönetilmektedir.

Fara sabit olarak yerleştirilen ek bir free form reflektör, üreticinin belirlediği şartlar gerçekleştiğinde (Ör. 40 km/s veya daha altı hızlarda, sinyal verilmesi ve direksiyonun açısına bağlı olarak) viraj veya köşe dönüşlerinde devreye girerek 90° açı ile dönülen alanı aydınlatmaktadır.
 Statik viraj aydınlatma sistemi ve halojen far ile karşılaştırması 

 Dinamik viraj ve otoyol aydınlatması : Gelişmiş yazılımlarla yönetilen farda dönebilen elipsoidal projektörler kullanılır.

Sensörlerden gelen hız, açı, direksiyon konumu gibi bilgiler otomobilin elektronik kontrol ünitesi (ECU) tarafından değerlendirilir. Projektörlerin uygun açısı  belirlenerek entegre edilmiş motorlarla projektörün hareket etmesi sağlanır.

Daha esnek olan bu sistemde üreticinin elektronik altyapısına göre istenen ışık desenleri ve açılarını elde etmek mümkündür.
 
 Terimler

 
 
AFL : Adaptive Front Lighting – Sürüşe uyumlu aydınlatma.
Sürüş, hava ve yol koşullarına uyumlu olarak işlevleri değişebilen aydınlatma sistemi.
 
 
Asimetrik ışık deseni : Karşıdan gelen sürücülerin gözlerini kamaştırmadan, yolun sağ tarafının daha uzun mesafede aydınlatıldığı ışık deseni.
 
 
Ark : İki elektrot arasında atlayan kıvılcım.
 
 
Amper (A) : Akım şiddeti.
 
 
Balast : Gaz deşarjlı ampulün elektrik gücünü sağlayan parça.
 
 
Bi-halojen : Kısa ve uzun far ışığını halojen ampul ile üretebilen far sistemi.
 
 
Bi-xenon : Kısa ve uzun far ışığını xenon ampul ile üretebilen far sistemi.
 
 
Dalgaboyu : Elektromanyetik dalgaların bir salınımda aldıkları yol.
 
 
   Candela (cd) : Belli bir yönde yayılan ışığın yoğunluk birimi.
 
 
D1S, D1R, D2S, D2R: Yüksek yoğunluklu deşarjlı (xenon) ampul tipleri.
 
 
ECE : Economic Comission for Europe – Avrupa Ekonomi Komisyonu.
Otomobil aydınlatması ile ilgili yasal düzenlemeleri de belirleyen kurul.
 
 
Ellipsoid : Elipslerden oluşan yansıma sistemi.
 
 
Free form : Serbest yüzeyli yansıma sistemi.
 
 
Filaman : Akım geçtiğinde akkor durumuna gelen ince tel.
 
 
Glare : Göz kamaşması.
 
 
Görüş mesafesi : Bir cismin görülebildiği en uzun mesafe.
 
 
Gündüz farı : Aracın çalıştırılması ile devreye giren ve farkedilmesini sağlayarak güvenliği artıran düşük güçlü far sistemi.
 
 
Halojen : Flor, klor, brom ve iyot elementleri.
 
 
H1, H3, H4, H7, H9, H11 : Halojen ampul tipleri.
 
 
HID : High Intensity Discharge – Yüksek yoğunluklu deşarj.
Xenon ampulün çalışma prensibi.
 
 
Igniter : Xenon ampulün başlangıç voltajını üreten parça, bazı balastlarda entegre olarak bulunmaktadır.
 
 
Işık rengi : Işık renginin ısısıdır. Renk ısısı artırıldığında ışıktaki mavinin payı artar, kırmızının payı azalır.
 
 
Kelvin (K) : Renk ısısı birimi.
 
 
Kesilme çizgisi : Fardan yansıyan ışığın üstü karanlık altı aydınlık olarak kesildiği yatay bölge.
 
 
Kısa far : Önde giden ve karşıdan gelen trafiği rahatsız etmeden kısa mesafeyi aydınlatan far sistemi.
 
 
LED : Light Emitting Diode – Işık yayan diyot.
 
 
Lens : Işık dağılımını istenen desene uygun yaymak amacıyla kullanılan prizmatik camdan yapılmış mercek.
 
 
Lumen (lm) : Işık kaynağından tüm yönlere doğru yayılan ve göz hassasiyeti ile değerlendirilebilen ışık gücünün birimi.
 
 
Odak : Işık kaynağından yayılan ışınların toplandığı merkez nokta.
 
 
Parabolic : Parabollerden oluşan yansıtma sistemi. Odak noktasından yayılan ışının ana eksene paralel olarak yansıması.
 
 
Projektör : Birinci odak noktasından yayılan ışının elips biçiminde yansıyarak, bir siper ile istenmeyen kısmın kesilmesinden sonra, ikinci odak noktasında toplanarak ve lens tarafından ileriye yansıtıldığı far sistemi.
 
 
Reflektör : Işını yansıtan özel kaplamalı yüzey. Yüzey üzerinde bilgisayar tarafından yeri ve açısı hesaplanan onbinlerce farklı yansıma noktasının bulunduğu far sistemi.
 
 
Renk ısısı : Siyah bir kütlenin ısıtılması sonucunda kızıl ile mor arasında aldığı renk değeri.
Birimi : Kelvin (K)
 
 
Röle : Başka bir devrenin açılıp kapanmasını sağlayan anahtar.
 
 
Sürüş farı : Uzun mesafeyi aydınlatabilen far sistemi.
 
 
Sis farı: Sisli hava koşullarında yolun veya işaretlerin daha iyi görülebilmesini sağlayan far sistemi.
 
 
Sensor : Işık, eğim, hız, sıcaklık gibi değerleri ölçebilen algılayıcı.
 
 
Sis : Hava içindeki su buharının yoğunlaşması veya donarak kristalleşmesi durumu.
 
 
Uzun far : Uzun mesafeyi aydınlatabilen far sistemi.
 
 
Xenon : Atom numarası 54 olan asal gaz.
 
 
Volt (V) : Gerilim (potansiyel fark) birimi.
 
 
Watt (W) : Güç birimi.
 
 

Sürücünün yaşı ve göz sağlığı : Sürücünün yaşı arttıkça görmek için duyduğu ışık ihtiyacı da artmaktadır. 10 yıl yaşlanan bir insanın gözleri %25 daha fazla ışığa ihtiyaç duyar.

Farın kalitesi : Orjinal farlar çok güçlü bilgisayarlar tarafından dizayn edilmekte, ısı, titreşim ve dayanıklılık gibi çeşitli kalite testlerine tabi tutulmaktadır. Daha çok görünüş amaçlı üretilen markasız veya yan sanayi üretimi farlar orjinal farın kalitesine erişemeyebilir.

Far camı ve reflektörlerinin durumu : İçine toz girmiş, kararmış, kirlenmiş far camları ve reflektörleri farın iyi aydınlatma sağlamasını engeller. Uzun süre kullanılmaktan dolayı reflektörleri kararmış bir far düzeltilemez, yenisi ile değiştirmeniz gerekir.

Farın yükseklik seviyesi : Normalden daha yukarıya ya da aşağıya ayarlanmış farlar iyi aydınlatma sağlayamaz ve karşıdan gelen sürücüleri de rahatsız eder. Seviye ayarı bölümünü inceleyiniz.

Far ampulünün kalitesi ve kullanılma süresi : Üreticiler far ampullerinin her 3 yılda bir kaliteli ve Avrupa standartlarına (ECE) uygun ampullerle değiştirilmesini önermektedirler.

Hava ve çevre şartları : Yağmur ve sisli hava koşulları far ışığının düzgün yayılmasını engellemekte ve sürücüye geri yansımasına neden olmaktadır. Islak bir yol yüzeyinin ışığın %85′ini yuttuğu tespit edilmiştir.
 
Hangi marka ? Otomobil üreticilerinin orjinal ekipman olarak kullandığı ve kalitesi bilinen, Avrupa standartlarına (ECE) ampul markalarını tercih etmeniz önerilmektedir.

Auto Express ampul testleri
 H7 , H4
H7 +50 , H4 +50 , H1 +50
H7 +30 , H4 +30 , H1 +30
Auto Bild ampul testleri
 H4
 
Yüksek watt’lı ampuller : Otomobilinizin farı ve elektrik tesisatı 55W tüketen halojen ampuller için tasarlanmıştır. Daha fazla akım çeken ampullerin kullanılması elektrik tesisatına, far camı veya reflektörlerine zarar verebilir.

Avrupa standartlarına (ECE) uygun üretilmemiş ampullerin geometrileri düzgün olmayabilir ve bu nedenle düzgün aydınlatma sağlayamayabilir.
 
Beyaz-mavi ışık veren ampuller : Daha çok tuning sektörü için üretilen ve görünüşe hitap eden bu ampuller, mavi boya kaplaması ile daha fazla mavi içeren, yani daha fazla renk ısısına (K) sahip beyaza benzeyen bir ışık görüntüsüne sahiptir.

Orjinal xenon farlar mavi ışık vermezler, kesilme çizgisindeki mavi-mor efektler nedeniyle uzaktan öyle görünürler. Bu görüntünün nedeni ışığın projektör içindeki siperde kırılması sonucunda kesilme çizgisinde oluşmaktadır. Hiçbir standart halojen ampulün xenon ampulün performansına veya rengine yaklaşabilmesi mümkün değildir.

Mavi ışık düşük dalgaboyuna sahip olduğundan cisimler tarafından kolay soğurulamaz. Gözlerimiz düşük dalgaboyuna sahip renkteki ışığa karşı çok duyarlı değildir. Işığın içindeki mavi rengin miktarı arttığı için özellikle yağmurda ve siste bu ampuller aydınlatma etkisini iyice kaybetmektedirler.

Bu türde ampullerin Avrupa standartlarına (ECE) uygun olmayanları daha fazla güç çekerek daha beyaz ve daha fazla ışığı üretebilmekte ancak geometrisi düzgün olmadığından iyi aydınlatma sağlayamayıp, yüksek ısıdan ve akımdan dolayı far tesisatına da zarar verebilmektedir.

Auto Express ampul testleri H7 blue , H4 blue , H1 blue
 
 

Araç marka ve modeline göre farlarda kullanılan ampul tipi değişmektedir. Orijinal olarak kullanılan olan tipte ampul takmanız gerekir, aksi takdirde soket ve odak uyuşmazlığı olacağından aydınlatmanız bozulur. Hangi tipte ampul kullanmanız gerektiğini Ampul kılavuzu kısmından tespit edebilirsiniz. Daha kesin bilgi için aracınızın kullanım kılavuzuna başvurunuz.

Farların güçlendirilmesi kısmında bulunan testleri inceleyerek size uygun ampulü seçip temin ettiyseniz artık değişim işlemine başlayabilirsiniz.

Xenon farlı araçlarda bu tür işlemlerin deneyimli bir oto elektrikçisi tarafından yapılması gereklidir !

1. Gündüz saatlerini tercih etmeniz değiştirme işlemini kolaylaştıracaktır, farda ampulu tutan klips ve diğer ayrıntıları görmeniz için aydınlık bir ortamı tercih ediniz.

2. En az yarım saat öncesine kadar farlarınızı kullanmamış olmanız değiştirme işlemini kolaylaştıracaktır, aksi taktirde farın içindeki ampul çok sıcak olacağından ellerinize zarar verebilir.

3. Değiştirme işlemine başlamadan önce motoru durdurup, farlarınızı kapatınız.

4. Motor kapağını açarak farın arkasında bulunan plastik kapakları çıkarınız.
 
 

 5. Ampulun metal ayaklarına takılı olan elektrik soketini çıkarınız.

6. Ampulu tutan metal klipsi açarak eski ampulu metal ayaklarından tutarak yuvasından çıkarınız. Ampullerin cam kısmına dokunmamalısınız.

7. Yeni ampulu gövde çıkıntıları doğru oturacak şekilde takınız, elektrik soketini ve metal klipsi aynı şekilde tutturarak ampulu sabitleyiniz.

8. Farlarınızı açarak çalıştığını kontrol ediniz.

9. Plastik kapakları takınız.

10. Seviye ayarı kısmındaki açıklamalara göre farınızın seviye ayarını kontrol ederek ayarlayınız.
 

Farlarınızın periyodik aralıklarla otomobil servislerindeki hassas cihazlarla kontrol edilmesi ve gerekiyorsa ayarlanması gereklidir. Sonucunun hassas olmayacağını gözönünde bulundurarak aşağıdaki metodla  farlarınızı siz de ayarlayabilirsiniz.

Far eğimi : Otomobillerin ve farlarının takıldığı noktaların yerden yükseklikleri, yakıt deposunun ve yolcuların ağırlığının otomobilin eğimine etkileri birbirinden farklıdır. Üreticiler bu parametreleri hesaplayıp seviye düğmesinin kademelerini ve farın eğimine etkisini düzenlemektedirler.

Her farın yerden yüksekliğine göre değişebilen eğim değeri far kasasının üzerinde belirtilmiştir.

Resimdeki farın %1 olan eğimi, kesilme çizgisinin her 100 cm. ileride 1 cm. aşağıya düşmesi gerektiğini belirtmektedir. Örneğin,  yerden 70 cm. yüksekte bulunan ve %1 eğimi olan farın kesilme çizgisi 70 metre sonra yolun sol tarafıyla yerle kesişmektedir.

Asimetrik ışık deseninde yaya ve trafik işaretlerinin daha iyi görülebilmesi için kesilme çizgisinin sağ tarafı daha yüksekte tutulmuştur. Bu nedenle yolun sağ tarafına yansıtılan ışığın mesafesi farın performansına bağlı olarak değişmektedir.
 

Uzun farın yükseklik seviyesini ayarlama : Uzun far reflektörü genellikle kısa far ile birleşik olduğundan ayrı bir ayarlama yapmanız gerekmez.

Xenon farın yükseklik seviyesini ayarlama :  Xenon far bulunan araçlarda yükseklik ayarı akslarda bulunan sensörler ve fara entegre edilmiş algılayıcı ile otomatik olarak yapılmaktadır. Bu nedenle ayarlama yapmanız gerekmez.

Sis farının yükseklik seviyesini ayarlama : Kısa far için uygulanan aşağıdaki metodu sis farlarınıza da uygulayabilirsiniz.
 Kısa farın yükseklik seviyesini ayarlama : (Far eğimi %1.0 olan araçlar için)

Gerekenler : Şerit metre, kurşunkalem veya keçeli kalem, not kağıdı, yıldız veya düz tornavida.

Başlamadan önce benzin deponuzun tamamen dolu olduğuna emin olun.

Mümkünse beyaz bir duvar karşısında düz bir yüzey bulun.

Otomobilin burnunu duvara sıfırlayın. Otomobilin dikey orta noktasını (genellikle marka ambleminin olduğu nokta) duvarda dik bir çizgiyle işaretleyin. (O)

Sağ ve sol kısa farlarınızın orta noktasını (bazı farlarda bu noktayı gösteren bir işaret bulunmaktadır) duvarda ayrı ayrı işaretleyin. (M1 ve M2)

O-M1 ile O-M2 uzaklıkları cm. cinsinden aynı olmalıdır. Değilse, işaretlemenizdeki hatayı düzeltmeden işleme devam etmeyin.

M1 ve M2 noktalarının yerden yüksekliklerini cm. olarak ölçüp not edin. Bu değer kısa farınızın yerden yüksekliğini gösterir. (Y)

M1 ve M2 noktalarının yerden yüksekliği cm. cinsinden aynı olmalıdır. Değilse, işaretlemenizdeki hatayı düzeltmeden işleme devam etmeyin.
 
 M1 ve M2 noktalarından 10 cm. aşağıya dik inerek duvarda işaretleyin. Bu iki nokta arasında yatay ve uzun bir çizgi çekin. Bu çizgi far ışığınızın kesilme çizgisidir. (Kahverengi  çizgi)
 
 Otomobilinizi 10 metre geriye dümdüz çekin.

Kısa farlarınızı yakın.
 Konsoldaki far seviye ayarlama düğmesini 0 kademesine (yüksüz araç) getirin.
 Farların üstü veya arkasında bulunan vidaları tornavida ile sağa sola oynatarak yukarıya-aşağıya veya sağa-sola daha hassas ayarlamalar yapılması mümkündür.

(Resmin yüksek çözünürlüklü versiyonunu görmek için üzerine tıklayınız)
 
 Sol ve sağ farların ışık demeti aynı hizada ve kesilme çizgisinin altında kalmalıdır.

(Resmin yüksek çözünürlüklü versiyonunu görmek için üzerine tıklayınız)