TRAFİK : Yayaların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
KARAYOLU (YOL) : Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.
GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ : Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
GEÇİŞ HAKKI : Yayaların veya araç kullananların, yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.
DURMA : Her türlü trafik zorunlulukları dışında araçların insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacıyla kısa süre için durdurulmasıdır.
PARK ETME : Araçların, durdurma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.

B) Karayolu İle İlgili Tarifler:

İKİ YÖNLÜ KARAYOLU : Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
TEK YÖNLÜ KARAYOLU : Taşıt yolunun yanlız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
BÖLÜNMÜŞ KARAYOLU : Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.
ERİŞME KONTROLLÜ KARAYOLU (Otoyol – Ekspresyol) : Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerle ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak izinli motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur.
GEÇİŞ YOLU : Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.
BAĞLANTI YOLU : Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında bulunan karayoludur.
BANKET : Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şevbaşı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısımdır.
PLATFORM : Karayolunun, taşıt yolu (kaplama) ile yaya yolu (kaldırım) veya banketinden oluşan kısmıdır.
KAVŞAK : İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.
TALİ YOL : Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
ANAYOL : Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
OKUL GEÇİDİ : Genel olarak okul öncesi, ilk öğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolundan ayrılmış ve trafik işaretiyle belirlenmiş alandır.
DEMİRYOLU GEÇİDİ (hemzemin geçit) : Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.

C) Araçlara İlişkin Tanımlar:

OTOMOBİL : Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en çok yedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır. Bunlardan taksimetre veya tarife ile yolcu taşıyanlara “taksi otomobil”, adam başına ücretle yolcu taşıyanlara “dolmuş otomobil” denir.
MİNİBÜS : Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka sekiz ile ondört oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
OTOBÜS : Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en az onbeş oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır. Troleybüsler de bu sınıfa girer.
KAMYONET : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3500 kg.’ı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
KAMYON : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3500 kg.’dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıtlardır.
ÇEKİCİ : Romörk ve yarı romörkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu taşıtlardır.
ARAZİ TAŞITI : Krayollarında yolcu ve yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber, bütün tekerlekleri motordan güç alan ya da alabilen motorlu taşıttır.
GABARİ : Araçların, yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçüdür. (Genişlik:2,5 m ; Yükseklik:4 m)
AZAMİ AĞIRLIK : Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yüklü ağırlığı.
DİNGİL AĞIRLIĞI :Araçta aynı dingile bağlı tekerleklerden, karayolu yapısına aktarılan ağırlıktır. (Tek dingil: 10 ton, iki dingil 18 ton)

TRAFİK POLİSİNİN HAREKETLERİ

Trafik polisinin duruş ve pozisyonuna göre, polis hazırolda veya kollarını açmış ise trafik polisinin ön ve arka kısmı trafiğe kapalı, sağ ve sol tarafı trafiğe açıktır.
Trafik polisi elinin birini havaya kaldırmışsa bütün yollar trafiğe kapalıdır.

IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI

1) Kırmızı ışık: Yolun trafiğe kapalı olduğunu gösterir. Aksine bir işaret yoksa, durup beklenir.
2) Sarı ışık: Uyarı anlamındadır. Kırmızı ışıkla birlikte yanarsa hazırlan yol trafiğe açılmak üzeredir. Yeşil ışıkla birlikte yanarsa yol trafiğe kapanmak üzeredir.
3) Yeşil ışık: Yolun trafiğe açık olduğunu gösterir.
4) Fasılalı ışık: Kırmızı ise dur, sarı ise dikkatli geç anlamındadır.
5) Yazılı ve sesli ışık: Araç trafiğine göre yaya trafiğini düzenler ve yayalara hitap eder.

YOL ÇİZGİLERİ

Devamlı yol çizgileri: İki şerit ve iki yönlü karayolunda, dönemeç tepe üstü, kavşak yaya ve okul geçidi, demiryolu geçidi, dar köprü ve tünel gibi yerlerin yaklaşımında şerit değiştirilemeyeceğini ve öndeki araçların geçilemeyeceğini belirler.
Kesik yol çizgileri: Trafik kurallarına uymak şartıyla sürücülerin, yol ve trafik durumuna uygun olduğunda, öndeki araçları geçmek için şerit değiştirebileceğini gösterir.
Devamlı ve kesik yol çizgileri: Yanyana çizilmiş devamlı ve kesik yol çizgilerinin bulunduğu yerlerde sürücüler, manevra başlangıcında kendilerine en yakın olan çizginin anlamına göre davranırlar.
Yanyana iki devamlı çizgi: Bu çizgi, yolu bölünmüş yol durumuna getirdiğinden, bu çizgi boyunca karşı yönün kullandığı şeritlere girilmez.

NOT: Bir kişi sürekli olarak 5 saat, yarım saat dinlendikten sonra 4 saat daha araç kullanabilir. 24 saatte bir kişi toplam 9 saat araç kullanabilir.
NOT: Alkollü iken araç kullananlara para, puan ve 3 ay trafikten men cezası verilir. Uyuşturucu kullananlara sürekli olarak trafikten men, para ve hapis cezası verilir.
NOT: Bir yıl içinde 100 hata puanını dolduranlara 2 ay trafikten men, aynı yıl içerisinde 2 defada 100 hata puanını dolduranlara 4 ay trafikten men, 3 defa dolduranlara tamamen trafikten men cezası verilir.
 

KARAYOLUNUN KULLANILMASI KURALLARI

Karayolları, toplumun her kesiminin yararlandığı, kamuya açık, dolayısıyla, konulan kurallara, kısıtlamalara, yasaklara uyulması gereken yerlerdir.Karayollarımızda trafiğin akışı sağdandır. Aksine bir işaret veya hüküm bulunmadıkça araç sürücüleri aşağıdaki kurallara uymak zorundadır.

Sürücüler:
1- Araçlarını, durumun elverdiği oranda gidiş yönüne göre yolun en sağından sürmek.
2- Yol çok şeritli ise, trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten gitmek.
3- Şerit değiştirmeden önce, gideceği şeritte araçların güvenle geçişlerinin tamamlamalarını beklemek.
4- Trafiği aksatacak ya da tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek.
5- Gidişe ayrılan yol bölümünün en sol şeridini sürekli olarak işgal etmemek.
6- İki yönlü, dört veya daha fazla şeritli yollarda, motosiklet, otomobil, kamyonet, minibüs ve otobüs dışındaki araçları sürenler, geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek zorundadırlar.
Ayrıca sürücülerin;
1- Geçme, durma, duraklama, dönme ve park etme gibi haller dışında şerit değiştirmeleri.
2- İki şeridi birden kullanmaları.
3- Araçların cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten gitmeleri.
4- Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri içinde 30 metre, dışında 150 metre mesafe içinde şerit değiştirmeleri.
5- İşaret vermeden şerit değiştirmeleri yasaktır.

HIZ KURALLARI

Aksine işaret bulunmadıkça yerleşim yeri dışında ve içinde römorksuz taşıt cinsleri için en çok hız sınırları aşağıda gösterilmiştir.

ARACIN CİNSİ Yerleşim yerlerinde Yerleşim yeri dışında
Otomobillerde 50km/s 90km/s
Otobüs, minibüs, kamyon ve kamyonetlerde 50km/s 80km/s
Arazi taşıtlarıyla motosikletlerde 50km/s 70km/s
Tehlikeli madde taşıyıcılar ile özel yük taşıma izni belgesiyle veya özel izin belgesiyle karayoluna çıkan araçlarda 30km/s 50km/s
Motorlu bisiklet ve bisikletlerde 30km/s 50km/s
Traktör, arızalı bir aracı çeken araçlarda ve iş makinasında 20km/s 20km/s

Not: Römorksuz bir araca römork takılırsa, aracın hızı saate 10 km. daha düşük olmalı.
Takip mesafesi: Hareket halindeki iki araç arasındaki mesafeye denir. Takip mesafesi hızın yarısı kadar mesafedir. Örneğin hızı 90km/s olan bir aracın takip mesafesi 45m olmalıdır.
Not: Bir aracın 2 saniyede kat ettiği yol takip mesafesi kadardır.

ÖNDEKİ ARACI GEÇME KURALI

Sürücülerin önlerinde giden aracı geçmeleri için:

1. Arkasından gelen bir başka sürücünün geçmeye başlamamış olmasına,
2. Önünde giden sürücünün bir başka aracı geçme niyetini belirten uyarma işaretini vermemiş bulunmasına.
3. Geçeceği aracın hızıyla, geçme esnasındaki kendi hızını da dikkate alarak, iki yolarda da karşıdan gelen trafik dahil, yolu kullananların tümü için tehlike veya engel yapmadan geçme için kullanacağı şeridin yeteri kadar ilerisinin görüşe açık ve boş olmasına,
4. Geçişin, geçilen araçlar için bir güçlük yaratmayacak şekilde ve araçlarının bu geçişe uygun durumda bulunmasına dikkat etmeleri mecburidir.

ÖNDEKİ ARACI GEÇMENİN YASAK OLDUĞU YERLER

Sürücüler;
1. Geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerlerde,
2. Köprülerde, tünellerde, kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde, görüşün yetersiz olduğu tepe üstü ve virajlarda, önlerindeki araçları geçmeleri yasaktır.

Sağa dönüşler:
1. Dönüş işareti vermeye,
2. Sağ şeride veya işaretle dönüş izni verilen şeride girmeye,
3. Hızını azaltmaya,
4. Dar bir kavisle dönüş yapmaya mecburdurlar.

Sola dönüşler:
1. Dönüş işareti vermeye,
2. Yolun gidişe ayrılmış olan kısmının soluna yanaşmaya,
3. Hızını azaltmaya,
4. Dönüşe başlamadan, varsa sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermeye,
5. Dönüş sırasında, karşıdan gelen ve emniyetle duramayacak kadar kavşağa olan araçların geçmesini beklemeye,
6. Gireceği yolun gidişe ayrılan kısmına girmek üzere, arkadan gelen ve sola dönecek diğer taşıtları engellememek için dönüşünü geniş kavisle yapmaya,
7. Dönüş sırasında ilk geçiş hakkını, kurallara uygun olarak karşıya geçen yayalara, varsa bisiklet yolundaki bisikletlere vermeye mecburdurlar.

Araç sürücülerinin:
1- Bağlantı yollarında geri gitmeleri,
2- Tek yönlü yollarda, duraklama veya park manevrası dışında geri gitmeleri,
3- İki aracın emniyetle geçemeyeceği kadar dar olan iki yönlü yol kesimlerinde, karşılama ve geçiş kolaylığı dışında, geri gitmeleri,
4- Daha geniş yollarda geriye giderken manevra dışında şerit değiştirmeleri,
5- Trafiği yoğun olan yollarda geriye dönmeleri yasaktır.

Trafik polisi, ışıklı trafik işaret cihazları veya trafik işaret levhaları bulunmayan kavşaklarda;

1- Bütün araçlar geçiş üstünlüğüne sahip araçlara görev anındayken öncelik verir.
2- Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvay hattı bulunan yoldan geçen araçlara,
3- Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara,
4- Tali yoldan çıkan sürücüler ana yoldaki sürücülere,
5- Dönel kavşak dışındaki sürücüler, dönel kavşak içindeki araçlara,
6- Bir iz veya mülkten karayoluna çıkan sürücüler, karayolundaki araçlara
ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.

GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ:

Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin, can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartıyla, trafik kısıtlama ve yasaklamalarına bağlı olmamalarına denir.

1- Ambulanslar
2- İtfaiye araçları
3- Polis araçları(Olay yerine giden Polis araçları,Trafik polis Araçları,Karayolları Trafik Araçları)
4- Sivil savunma araçları
5- Koruyan ve korunan araçlar
NOT: Geçiş üstünlüğüne sahip araçların 150 metreden görülür lambaları olmalıdır. 150 metreden duyulur sirenleri olmalıdır.
NOT: Sarı tepeli lambalı araçlar geçiş üstünlüğüne sahip değildir. Sarı tepe lambası araçlara kendilerini belli etmek için takarlar diğer araç kullananlar da daha dikkatli araç kullanırlar.

DURAKLAMANIN YASAK OLDUĞU YERLER:

1- Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işaretiyle belirtilmiş olduğu yerlerde.
2- Sol şeritte (raylı sistemin bulunduğu yollar hariç).
3- Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde.
4- Kavşaklar, tüneller, rampalar ve bağlantı yollarında ve buralarda yerleşim merkezleri içinde 5 metre , yerleşim merkezleri dışında 100 metre mesafede.
5- Görüşün yeterli olmadığı tepe üstlerine yakın yerlerde ve dönemeçlerde.
6- Duraklayan veya park eden araçların yanında.
7- Otobüs ve taksi duraklarında.
8- İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve park izni verilen yerler dışında, yerleşim birimi içinde 15 metre, yerleşim birimi dışında 100 metre mesafede.
9- Zorunlu haller dışında, yerleşim yerleri dışındaki karayollarında, taşıt yolu üzerinde duraklamak yasaktır.

PARK ETMENİN YASAK OLDUĞU YERLER:

NOT: Duraklamanın yasak olduğu her yerde park etmek de yasaktır.
NOT: Kavşaklarda park etme yasağı şehir içerisindeki kavşaklarda 30 metre, şehir dışında 150 metre park etmiş iki araç arasında 1,5 metre olmalıdır.
 

ARAÇ IŞIKLARININ KULLANILMASI:

a) Uzağı gösteren ışıklar (uzun hüzmeli farlar):
Yerleşim birimleri dışındaki karayollarında geceleri seyrederken, yeterince aydınlatılmamış tünellere girerken, benzeri yer ve hallerde uzağı gösteren ışıkların yakılması zorunludur.

a) Yakını gösteren ışıklar (kısa hüzmeli farlar):
Geceleri, yerleşim birimleri dışında karayollarındaki karşılaşmalarda bir aracı takip ederken, bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar ve yerleşim birimleri içinde, gündüzleri ise görüşü azaltan sisli, yağışlı ve benzeri havalarda yakını gösteren ışıkların yakılması mecburidir.

NOT: Kısa farla 25 m. , uzun farlar 100 m. ileriyi aydınlatır.

Işıkların kullanılmasına ilişkin esaslar:

1- Dönüş ışıklarının “geç” anlamında kulanılması,
2- Sadece park ışıkları yakılarak araç sürülmesi,
3- Karşılaşmalarda ışıkların söndürülmesi,
4- Yönetmeliklerde gösterilen esaslara aykırı ışık takılması ve kullanılması,
5- Sis ışıklarının; sis, kar, şiddetli yağmur halleri dışında ve geceleri yakını ve uzağı gösteren ışıklarla aynı zamanda kullanılması,
6- Yönetmelik esaslarına uygun olarak takılan ışıkların da amaç dışında ve gereksiz kullanılması
yasaktır.

ARIZALI ARAÇLARIN ÇEKiLMESİ:

1- Freni arızalı olmayan araçların çekilmesi:

- Çekme halatı, çekme zinciri veya çekme demiri ile çekilir.
- Çekme halatının uzunluğu en fazla 5m. olmalıdır.
- Halatın uzunluğu 2,5m. geçerse kırmızı yansıtıcı bağlanmalı.
- Hız saatte 20km olmalı.

2- Freni arızalı olan araçların çekilmesi:

- Çeki demiri ile çekilmeli.
- Demir uzunluğu en fazla 1m. olmalı.
- Hız saatte 15km. geçmemeli.

NOT: Her iki durumda da yolcu ve yük taşınmamalı.

OKUL TAŞITININ ÇALIŞTIRILMA ESASLARI:

1- Okul taşıtının “DUR” işareti yakıldığında, diğer bütün araçlar duracak, öğrenci indirme bindirme işlemi bitinceye kadar okul taşıtı geçilmeyecektir.

2- “DUR” işareti sadece öğrenci indirme bindirme işlemi sırasında yakılacak, bu ışık frene basıldığında yanan ışıkla birlikte yanmayacak.

3- Okul taşıtlarına, taşıma sınırını aşacak sayıda öğrenci bindirilmeyecektir.

4- Taşıt içi düzenini sağlamak ve taşıta iniş ve binişlerde öğrenciye yardımcı olmak üzere okul taşıtında bir rehber öğretmen veya kişi bulunacaktır.

5- Öğrencilerin kolayca yetiştiği cam ve pencereler sabit olacaktır.

NOT: Okul taşıtlarının arkasında 30cm. çapında kırmızı dur lambası olmalıdır.

NOT: Hatalı park olursa parasını araç sürücüsü ya da sahibi öder.

NOT: Şehir merkezinde kamyon, otobüs ve traktör park yapamaz.

TEHLİKELİ MADDE TAŞINMASI:

Tehlikeli madde taşıyan araçlar, şehir içerisinde 30km. şehir dışında 50km. hızla gidebilir. (Eğer boş ise, kendi sınıfının hızı ile)

NOT: Dolum veya boşaltım sırasında kıvılcım çıkaran nesnelere en fazla 30m. yaklaşır, park anında 20m. takip mesafesi 50m. olmalıdır.

NOT: Tehlikeli madde taşıyan araçlarda 6kg. iki adet yangın söndürme cihazı ve tamizlik anında tanker içindeki aydınlatma feneri de 6 voltluk pil olmalıdır.

NOT: Arıza anında başka bir gözcü bulunmalıdır.

OTOYOL KURALLARI:

Erişme kontrollü karayolu:

Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur.

Otoyola her yerden giriş veya çıkış yasaklanmıştır. Buralara ancak özel yerlerden girilir veya çıkılır ki buralara girişte “hizalanma şeridi” çıkışta ise “yavaşlama şeridi” denir. Duraklamak, park etmek, geri gitme, geri dönüş YASAKTIR.

MOTORLU TAŞITLARDA TRAFİĞE KATILMA-TESCİL İŞLEMLERİ:

Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara göre yetkili tescil kuruluşuna tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadır.

1- Tescili zorunlu olan ve daha önce tescili yapılmamış bir aracı satın alan veya gümrükten çeken araç sahipleri:
->Satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde gerekli bilgi ve belgelerle birlikte yazılı olarak yetkili tescil kuruluşuna müracaat etmek zorundadırlar.

2- Tescili araçları NOTER senediyle satın veya devir alan araç sürücüleri, aracı adına tescil ettirmek üzere:
->Gerekli bilgi ve belgelerle birlikte bir ay içinde yetkili tescil kuruluşuna müracaat etmek zorundadırlar.

3- Tescil edilerek tescil belgesi alınan araçların karayoluna çıkabilmesi için ayrıca TRAFİK BELGESİ ve TESCİL PLAKALARI’ nı alması gerekir.

4- Tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakaları araç üzerinde hazır ve uygun durumda bulundurmadan araç trafiğe çıkamaz.

5- Tescil işlemleri geciken araçların geçici olarak trafiğe çıkarılıp karayolunda kullanılması için: Geçici trafik belgesi ve Geçici trafik plakaları alınması mecburidir.

6- Tescil plakalarının araç üzerinde ve uygun durumda bulundurulması yanında ışıkların yakılması ile birlikte arka plakaların 20 metre mesafeden okunabilecek şekilde aydınlatılmış ve temiz olmalıdır.

7- Motorlu bir aracın işletilmesi ve herhangi bir kazaya karışması gibi durumlara karşı MALİ SORUMLULUK SİGORTASI yaptırması zorunludur.

8- Motorlu araç sürücüleri: trafik zabıtası (polisi) tarafından yapılacak denetim ve kontrol sırasında,

a)sürücü belgesini
b)tescil belgelerini
c)trafik belgesini
d)mali sorumluluk sigorta poliçesini ve tescil plakalarını göstermek zorundadır.

9- Araç sahipleri ekonomik ömrünün dolması, kaza, yangın, tahrip edilme veya benzeri sebeplerle hurdaya ayırdıkları araçların tescilinin silinmesi için hurdaya ayırma tarihinden itibaren 1 ay içinde ilgili tescil kuruluşuna dilekçe ile müracaat etmek zorundadır.

ARAÇLARIN MUAYENE MECBURİYETLERİ VE SÜRELERİ:

1)Hususi otomobiller ile bunların her türlü römorkları:

-Trafiğe çıkarılışından sonra ilk 3 yaş sonunda ve devamında her 2 yılda bir.
-Resmi ve ticari plakalı e bunların her türlü römorkları: İlk trafiğe çıkışından itibaren ilk 2 yaş sonunda devamında yılda 1.
-Lastik tekerlekli traktörler ve bunların her türlü römorkları:
İlk trafiğe çıkışından itibaren ilk 3 yaş sonunda ve devamında her 3 yılda bir.
-Diğer bütün motorlu araçlar ile bunların her türlü römorkları ilk bir yaş sonunda ve devamında her yıl.

periyodik muayeneye tabi tutulur.

2)Motorlu taşıtın muayene süresi dolmamış olsa bile;
-Kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi görülen araçlar,
-Üzerinde değişiklik yapılan araçlar

ayrıca özel muayeneye tabi tutulurlar.

3)Araç üzerinde yönetmelikte belirtilen şekilde yapılacak her türlü değişikliğin araç sahibi tarafından 30 gün içinde yetkili tescil kuruluşuna bildirilmesi mecburidir.

4)Uyuşturucu ve keyif verici maddeleri almış olanlar:
-Derhal araç kullanmaktan men olurlar.
-Mahkeme kararıyla para ve hapis cezası ile cezalandırılır, sürücü belgesi süresiz olarak geri alınır.

ASLİ KUSURLAR:

1. Kırmızı ışıkta geçmek. Trafik polisinin dur ikazına uymamak.
2. Şeride tecavüz etmek.
3. Bir araca arkadan çarpmak.
4. Karşı yönden gelen şerit ve yol bölümünden gitmek.
5. Sollama kurallarına uymadan araç sollamak.
6. Dönüş kurallarına uymamak.
7. Daralan yollarda öncelik hakkına uymamak.
8. Şehirler arası yollarda park yapmak.

NOT: Alkollü araç kullanmak, hız limitini aşarak araç kullanmak, ehliyetsiz araç kullanmak ASLİ KUSUR DEĞİLDİR.

ÇEVRE BİLGİSİ:

NOT: Katalitik konvektör; zehirli gazların zehirleyicilik özelliğini azaltır.
NOT: Bir bölgenin bitki topluluğuna flora, hayvan topluluğuna fauna denir.
NOT: Ekzosdan dışarıya %3,5 ile %4,5 arasında karbonmonoksit atılabilir.

Trafik kurallarına uymak bir zorunluluktur. Ancak, trafiğe çıkan her sürücü, bu kurallara uymayı bir ilke olarak kabul etmelidir. Hepimiz kuralsızlığın kargaşaya yol açtığını biliriz. Ancak, trafikte kuralsızlık, kazaları, en kötüsü de yaralanma ve ölümleri beraberinde getiriyor.

“Yalnızca kuralları bilmekle, hata yapmamakla iyi sürücü olunmaz. Eğer karşındakinin yaptığı hatayı giderebiliyorsan, o zaman iyi sürücü olursun.”
Bu bölümde; “iyi bir sürücünün” sahip olması gereken kimi özellik ve durumlar ele alınacak…

GÜVENLİ BİR SÜRÜŞ İÇİN MERHABA!…

Sürücü belgenizi aldınız. Artık trafiğe çıkmaya hazırsınız. O halde, “karayolu”nun trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar olduğunu lütfen unutmayalım.

Trafiğe çıkmak ciddi bir karardır. Sürücü belgesi almış olmak bunun ilk koşulu olsa da, deneyimsizlikler trafiği aksatmamalıdır. Bu nedenle deneyimsiz sürücüler, trafiğin az olduğu saatler ve güzergahları seçmeli, deneyim biraz daha arttığında yoğun trafiğe girilmelidir.
Trafik kurallarına uymak bir zorunluluktur. Ancak, trafiğe çıkan her sürücü, bu kurallara uymayı bir ilke olarak kabul etmelidir. Hepimiz kuralsızlığın kargaşaya yol açtığını biliriz. Ancak, trafikte kuralsızlık, kazaları, en kötüsü de yaralanma ve ölümleri beraberinde getiriyor.

Öyleyse ne yapmalıyız?

* Sürücü koltuğuna oturduğumuz andan itibaren kafamızdaki her şeyi atmalı ve dikkatimizi sadece yola vermeyi bir alışkanlık haline getirmeliyiz.

* Lütfen dikkat! Yola zamanında çıkmamışsak, zamanında varmaya çalışmayalım. Telaş kazayı davet eder. Telaş yerine sakinliği, sinirlenme yerine ise hoşgörülü olmayı sağlamalıyız.

* Trafiğe çıkardığınız araç bakımlı olmalı. Düzenli bakımı yapılmamış bir araçla trafiğe çıkmak, hem kendimiz hem de diğer insanlar için tehlike oluşturacaktır.

* Yine araçta bulundurulması gerekli olan malzemelerin tam olmasına özen gösterilmelidir.

* Bu malzemeler, yalnızca bulundurulması zorunlu olduğu için değil, gerçekten gerekli oldukları bilinciyle araca konmalıdır. Malzemeler zaman zaman kontrol edilmelidir. Gerekiyorsa yenileriyle değiştirilmelidir. Yangın söndürme cihazı ise 3 ayda bir kontrol ettirilmelidir.

* Ve lütfen yangın söndürme cihazını sürücü koltuğunun yanına kolay erişilebilir bir yere koyalım. Unutmayalım ki, yangın söndürücü bir aksesuar değil, tehlike anında bir cankurtarandır. O nedenle yalnızca standartlara uygun yangın söndürücü satın alalım.

HER ŞEY GÜVENLİĞİNİZ İÇİN

Emniyet Kemeri:

Aracınız size çarpmaz siz aracınıza çarparsınız. Tabii emniyet kemerini takmamışsanız!
Emniyet kemerini takmak zorundayız. Ancak, çarpma anında araçtan fırlamamızı veya ölümcül yara almamızı engelleyecek tek şey de işte bu kemerdir.
Çarpma sonucu araçtan fırlamışsanız, hep söylene geldiği gibi “emniyet kemeri sıkıyor beni” sözünü belki bir kez daha söyleme şansına sahip olamayacaksınız. Lütfen unutmayınız: “Emniyet kemerleri, tekerlekli sandalyeler kadar sıkıcı ve bağlayıcı değildir.”
Araç suya gömüldüğünde ya da araçta yangın çıktığında emniyet kemeri bağlı ise ölüm riskinin arttığı kanısı vardır. Oysa, emniyet kemeri takılmadığında çarpma sonucu genelde bilinç kaybı oluşur ve kazazede bu nedenle dışarıya çıkamaz. Kemer takıldığında, başın alacağı darbe azalacağı için, bilinç kaybı oranı azalacaktır. Dolayısıyla bilinci yerinde kazazede, ister su altında olsun, isterse yangın tehlikesi olan araçta, emniyet kemerini açarak dışarı çıkabilecektir.

İki küçük uyarı daha:

* Emniyet kemeri ne çok sıkı ne de gevşek olmalı.
* Kısa mesafelerde bile takılmalı. Ya karşıdan gelenler sizin gibi dikkatli değilse?

Koltuk başları sizce aksesuar mı?

Çarpmalarda yaralanma ve ölüm nedenleri arasında oldukça önemli yer tutan bir öge de “ikinci darbe” denilen, başın hızla arkaya kaymasıdır. İşte boyun kırılmalarıyla gelebilecek felç ya da ölümleri koltuk başları önler. Tabii emniyet kemeri takılmak kaydıyla…
Lütfen onları aksesuar olarak görmeyelim.

ÇOCUKLARI TANIYOR MUSUNUZ?

Sevgili sürücümüz, sürücü eğitiminden geçtiniz.
Saatte 50 km hızla giden bir aracın kaç metrede durabileceğini ya da kavşaklarda ilk geçiş hakkını biliyorsunuz; peki ya çocuklar?…

Çocuklara ilişkin her şeyi biliyor muyuz?

Çocuk bir şeye yoğunlaşmışsa, diğer tüm nesneler önemini yitirir. Kaçan bir top, ona hızla akan trafiği unutturabilir.

Çocuk bir şeyi görüyorsa, gördüğü şey tarafından da görüldüğünü düşünür. Bir aracın ya da minik bir çalının ardından aracınızı görüyorsa, sizin de onu gördüğünüzü sanır. Ayrıca çocuk, otomobillerin farlarını göz yerine koyarak, araçların çevreyi gördüğüne inanır. Ağzı, gözü olan araçların yer aldığı çocuk resimlerini bir hatırlayın isterseniz!

Çocukların görüş açısı, kafalarının anatomik yapısı nedeniyle yetişkinlerden daha dardır. Yani size oranla daha dar bir alanı görebilir.

Koşan bir köpeğin tüy, kuyruk ve kulaklarına bakarak, hareketini ve hızını algılayabilen çocuk, karşıdan üzerine gelen aracın hareketini ve hızını algılayamaz.

Çocukların dikkatleri çok daha çabuk dağılır. Önceden sizi görmüş olmasına karşın, ani bir gelişme, başka bir şeye yoğunlaşmasına yol açabilir ve yaklaşan tehlikeyi unutabilir.

Çocukları korna ile uyarmaya kalkışmayınız. Bu dikkatlerini dağıtabileceği gibi, paniğe kapılmalarına da yol açabilir.

Öyleyse ne yapmalı?

Lütfen yerleşim birimlerinden geçerken, okul ve yaya geçitlerine yaklaşırken hızınızı iyice azaltın ve çok daha dikkatli olun.
Sürücülük yaşamınızda çok yararını göreceğiniz bir davranış kuralı daha: “Sağ ayağınızı frene basmak için değil, gazdan çekmek için kullanınız.”

Ya çocuk aramızdaysa?

Genelde öne oturmak isterler. Israrları sizi bıktırmasın. 10 yaşına kadar arkada oturmalarının yararlarını anlatın ve bu durumun yasal bir zorunluluk olduğundan söz edin. Bilgilendirirseniz ikna olacaklardır. Lütfen geleceğimiz ve herşeyimiz olan çocukları düşünelim.

YAYALAR…

Yayalar trafiğin en güçsüz ögeleridir. Bir yanda hızı yüz kilometreyi bulan ve ağırlığı 1 tona yaklaşan ağırlıktaki metal kütleler, diğer yanda, saatteki hızı 5 kilometreyi bulmayan, ortalama 70 kilogram ağırlığındaki et ve kemikten oluşmuş yaşayan organizmalar…
Öyleyse lütfen yayalara karşı biraz daha dikkat!…Özellikle de çocuklara…Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken hızımızı azaltalım. Ve daha da dikkatli olalım.

ALKOL ve SİGARA

Pek çok kazanın nedeni olan alkol:

Alkol miktarı arttığında, kandaki oksijen azalır ve beyin yeterince oksijen alamadığı için fonksiyonlarını kaybetmeye başlar. Denge, görme, işitme fonksiyonlarında zayıflama olur. Yorgunluk, dikkat azalması, hafıza kaybı, intikal eksikliği, uyuşukluk, uyuklama, tepkisizlik, karar yanlışlığı oluşur. Uyarıcı etkileri de vardır alkolün. Korku azalır, kendine güven artar. Aşırı hız isteği artabilir. Lütfen alkollü araç kullanmayalım.

Dikkat sigara!

Sürücü koltuğunda sigara içmek riski az da olsa tehlikelidir. Sigarayı paketten çıkartmak ve yakmak dikkati bir an da olsa akan trafikten uzaklaştırır. Bu durum özellikle yoğun kentiçi trafiğinde tehlike oluşturur. Eğer kesinlikle sigara yakacaksanız, kırmızı ışıklarda, araç tümüyle durunca gerçekleştirin bu işlemi. Sigaranın külünü, kültablasına bakmadan silkeleyin. Külünüzü kesinlikle açık camdan silkelemeye kalkışmayın. Hava akımı nedeniyle sıcak kül aracın içine yayılabilir ve gözünüze kaçabilir.

Eğer herhangi bir nedenle sigaranın ateşi üstünüze ya da koltuğa düşmüşse, onu oradan atmak için can havliyle direksiyon güvenliğini tehlikeye atmayın. Ya yanınızdakinden yardım isteyin ya da aracınızı güvenli bir biçimde yavaşlatarak sağa alın ve tümüyle durduktan sonra ateşten kurtulun. Belki gömleğiniz ya da pantolonunuz yanabilir ama, yanık bir pantolon, çarpışmış bir araçtan daha az can yakıcıdır.

Sigara izmariti ve külünü araç dışına atmak yasaklanmıştır. Çevre kirliliğine yol açan bu davranış, bir de sönmemiş sigarayla yapılırsa, yangınlara yol açabilir. Orman yangınlarının bazıları ne yazık ki bu nedenle çıkıyor. Hele akaryakıt istasyonuna girmeden önce sigaramızı mutlaka söndürelim. Söndürmeyen kişileri de uyaralım.

Daha da iyisi, gelin sürüş sırasında sigara içmeyip, bu olumsuzlukların tümünden kurtulalım.

ARACINIZ TEMİZ Mİ?

Bakım kadar periyodik temizlik de önemlidir. Camları, farları, lambaları, aynaları kirli bir araç görüş durumumuzu da olumsuz etkiler.

Araç temizliği konusunda size bir kaç önerimiz var:

*Aracınızı kendiniz yıkamak istiyorsanız gölgeye park etmenizde yarar var. Böylece, temizlik malzemeleri araç üzerinde hemen kurumaz.

*Yıkamada sabun ya da oto şampuanı kullanın. Fırça yerine de gözeneksiz sünger. Fırça ve gözenekli sünger, kum ve tozlarla dolar. Dolayısıyla aracın boyasını çizer. Paspaslar yağlanmışsa yıkayın. Islak olarak yerleştirirseniz aracın tabanında çürümeye yol açarsınız. Dış yıkamaya tavandan başlanmalıdır. Kovanın dibindeki pisliği süngere bulaştırmamak için köpükle yıkamak gerekir. Kurulama temiz bir bezle yapılmalıdır. Yıl boyunca arcınızı zaman zaman tümüyle yıkatmakta yarar vardır. Yıkama sırasında frenler ıslanacağı için tamamıyla kuruyana kadar aracı yavaş kullanmak gerekir.

ÇEVRE

Çevre konusunda duyarlı olmak gerekiyor. Aşırı yakıt tüketimine yol açabilecek her arızayı vakit geçirmeden gidermeli. Egzoz gazı hem insanları hem de doğayı etkiliyor. En çok da yaşlıları ve bebekleri…

Araca gereğinden fazla yük yüklemek, aşırı hızla sürmek, gereksiz aksesuarlar takmak (aracın üstüne bagaj bağlayıp yük almak, fazladan dış aynalar takmak, süsleyici şeyler ilave etmek, öne ve arkaya tamponların altına yere kadar sarkan panel saclar takmak gibi), sıcak havalarda camları sonuna kadar açmak, lastik havalarını kontrol etmemek, gereksiz yere aracı çalışır durumda tutmak, hem yakıt tüketimini arttırır hem de havayı kirletir.
Gereksiz yere yapılan sert frenler, ani kalkışlar, hızlı dönüşler, hem lastikleri yıpratır hem de yakıt israfına yol açar. Ayrıca, yol yüzeyinde sürtünen lastiklerden kopan parçacıklar toprağı kirletir.
Araçların bakımı tamircilerde yapılmalıdır. Akaryakıt alırken, yağ değiştirirken, bakım ve onarım yaparken yere dökülen yakıt veya motor yağı toprağı kirletecektir.
Ayrıca araç yıkarken de çevreyi kirletmemeye özen göstermeliyiz.

MÜZİK DİNLEMEYİ SEVER MİSİNİZ?

Aman ne olur yüksek sesle dinlemeyelim. Hem diğer araçların uyarı için çalacakları korna sesini duyamayız hem de dikkatimiz dağılabilir. Hele kaset değiştirme işini araçtaki diğer yolculara bırakalım. Yalnız mısınız? Radyo ne güne duruyor?…

Bir de camlarımızın ardına sızan müzik çevreyi rahatsız edebilir. Müziği kendimiz dinleyelim başka ortaklar aramayalım.

ELİMİZ KORNAYA NE ZAMAN GİTMELİ?

*Yakın ileriyi göremediğimiz kavşak, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlere yaklaşırken, gelişimizi haber vermek için,

*Gerektiğinde karayolunu kullananları uyarmak için,

*Gündüz öndeki sürücüye geçme isteğimizi belirtmek için.

Bu durumlar dışında korna kullanılmamalıdır. Gereksiz yere kornaya basmak ya da gereğinden uzun basmak çevremizdekileri rahatsız edecektir. Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarda bulundurulması gereken tipte korna ise takılamaz.
Korna ayarına da dikkat!

YOLCULUK

Yerleşim birimi dışında araç kullanmak, yerleşim birimi içinde araç kullanmaktan daha kolay gelebilir size. Ancak bu doğru bir kanı değildir. Yerleşim birimi içinde yeterince deneyim kazandıktan sonra yerleşim birimi dışında araç kullanılmalıdır. Uzun bir yolculuğa çıkmaya karar vermişsek, lütfen aracımızıiyi bir bakımdan geçirelim. Ayrıca, lastiklerimizin hava basınçlarını ölçelim.

Dinlenme

Unutmamamız gereken bir kural da, ticari amaçla yolcu ve yük taşıyan araç sürücülerinin karayolunda 24 saatlik bir süre içinde en fazla 9 saat araç kullanabileceğidir. İlk 5 saat sonunda ise 30 dakika dinlenmek gerekir. Bundan sonraki saatlerde yorgunluk daha da artacağı için sık sık molalar vermekte yarar vardır. Özel araç sürücüleri için bir sınırlama olmamasına karşın, onların da 2-3 saatte bir mola vermesinde yarar vardır.

Mola yalnızca bizim için değildir

Lütfen dayanıklılığımızı direksiyon başında sınamaya çalışmayalım. Bu molalar sadece bizim için değil, ısınmış lastiklerimiz için de gereklidir. Çünkü, araç hızla ve uzun kilometre yol aldığı sürece, lastik içindeki hava devamlı olarak hareket eder. Lastik gittikçe ısınır ve hava basıncı artar. Lastikler orta kısımlarından aşınmaya başlar. Tıpkı fazla şişirilmiş lastiklerde olduğu gibi…

Uykunuz gelirse

Kalan yolun kısalığı uykuyu engelleyemez. Bu nedenle uykunuz gelirse, uygun bir yerde durup, yarım saat kadar uyuyun. Uyandıktan sonra, açık havada yapacağınız basit birkaç egzersiz çok yararlıdır. Bu koşullarda yarım saatlik uykunuz, 2 saat daha araç kullanmanızı sağlayabilecektir.

Durduğunuz yerde koşullar uygunsa, 5-10 dakika toprak ya da çimde yatmanız, vücudunuzda biriken durağan elektriğin boşalmasını sağlayacaktır.

Molalar kesinlikle araç dışında geçirilmelidir.

Verilen yemek aralarında ise hafif yiyecekler yemek gerekir. Direksiyon başında ise bir şey yemek ya da içmek son derece sakıncalıdır.

HAVA KOŞULLARI ve SÜRÜCÜLÜK

YAZ:

Kış aylarının güç hava ve yol koşullarından çıkan araçların bakımı çok önemlidir. Bahar sonu-yaz başında alınması gereken önlemlerin başlıcaları şunlardır:
*Aracın alt bölümü toz ve çamurdan temizlenmelidir.
*Soğutma ve yağlama sistemi kontrol edilmeli, gerekli değişiklikler yapılmalıdır.
*Soğutma sıvısındaki antifiriz oranı kontrol edilmelidir.
*Klimalı araçlarda, klima gazı kontrol edilmelidir.
*Fren hidroliği değiştirilmelidir.
*Lastiklerin hava ayarları yaz ölçülerinde yapılmalıdır.
*Gerekiyorsa lastik değişimleri yapılmalıdır.
*Araç uzun süre parkedilecekse güneşlik, mümkünse tente kullanılmalıdır.

Yazın araç kullanırken unutulmaması gereken bir kaç nokta:

*Camlarınızı açmak yerine havalandırmayı kullanınız. Açık camlar hem aracınızın dengesini bozacak, hem de yakıt tüketimini artıracaktır.
*Kaliteli bir güneş gözlüğü yansımaları azaltacağı gibi, gözünüzün yorulmasını da önleyecektir. Hele açık renkli gözlere sahipseniz, “gözlüksüz yola çıkmayın” deriz.
*Aşırı sıcak uykunuzu getirebilir. Bu nedenle molalara ve yiyeceklere dikkat etmenizi öneririz.

KIŞ :

Sonbaharın o güzelim günleri geride kaldı. Siz ve aracınız artık yağmur, kar, çamur, sis, rüzgar ve buzun etkisi altındasınız. Görüş mesafeniz eskiye oranla çok azaldı. Aracınızın bakım ve kontrolleri çok daha fazla önem kazandı. Bu kontrol ve önlemleri şöyle sıralayabiliriz:
*Antifrizinizin donma derecesi ayarlanmalıdır.
*Termostatın durumu kontrol edilmelidir.
*Soğutma sisteminde kaçak olup olmadığı kontrol edilmelidir.
*Kalorifer sistemi gözden geçirilmelidir.
*Lastiklerin kontrolü ve hava ayarları yapılmalıdır. Kışın kullanacağınız lastiklerin diş derinliği en az 3mm. olmalıdır.
*Akümülatör kontrol edilmelidir.
*Işık sisteminin ayarları ve şiddetleri kontrol edilmelidir.
*Fren sistemi gözden geçirilmelidir.
*Aracın boyası gözden geçirilmelidir.
*Silecekler ve su püskürtme sisteminin iyi durumda olması gerekir.
*Araçta bulundurulması zorunlu olan araç ve gereçlere, patinaj zinciri ve çekme halatını eklemek gerekir.
Kış aylarında yollar kaygan ve görüş mesafesi az olduğu için hızın azaltılması gerekmektedir. Lastik değiştirmek için en uygun mevsim sonbahardır. Böylece kışa yeni lastiklerle girme şansı elde edilir.
*Islak ve kaygan yollarda hızınızı düşürün. Unutmayın ki durma mesafeniz yaz aylarına oranla daha uzundur.
*Su birikintilerinden geçerken hızınızı iyice düşürün. Saatte 40 km’nin üzerindeki hızlar, kızaklanmaya ve aracın kontrolden çıkmasına yol açabilir.
*Su birikintilerine olabildiğince tek taraflı girmemeye çalışın.
*Yağışlı havalarda erken ve yumuşak fren yapın. Daha da iyisi,sağ ayağınızı frene basmak için değil, gazdan çekmek için kullanın.Uygun vitesin size sağlayacağı kompresyon freni servis freninden daha güvenlidir.
*Karlı havalarda yola çıkmadan önce, aracınızın üzerinde biriken karı tümüyle temizleyin, yalnızca camları temizlemekle yetinmeyin.
*Gerektiğinde zincir takmaya üşenmeyin.
*Buzlanan camları temizlemek için eritici spreyler kullanın.
*Aracınızı çalıştırırken, radyatörün önüne koyacağınız bir karton ya da mukavva, aracınızın daha çabuk ısınmasını sağlayacaktır. İlk ısınmayı çok uzun tutmadan, düşük vitesle 1-2 km yol yapmak, aracınızı uygun ısıya getirecektir.
*Jigle kullanma, aracın çalışmasını çabuklaştırır.

Küçük bir hatırlatma:

Kış aylarıyla birlikte, ayağımızı sıcak tutan bot ve çizmeler ne yazık ki, güvenli ve kolay sürüş için tehlike oluşturur. Kalın ve geniş tabanlı bot ve çizmeler, hem pedalları hissetmemizi engeller, hem de bileğimizin esnekliğini azalttığından, pedal hakimiyetini güçleştirir. Tabandaki yivlere dolan kar ve çamurun pedallarda yaratacağı ıslaklık ve kir de cabası. Öyleyse ne yapmalı?
Aracınızda bulunduracağınız yumuşak, ince tabanlı bir ayakkabı tüm bu sorunlara çözüm olacaktır. Aracınıza binip inerken yalnızca 1-2 dakika alacak bu değiştirme işlemi, sürüş güçlüğü ve güvensizliğinden daha iyi değil midir?

İŞARETLEME

Bir kaza klasiği: İşaretlememe ve yanlış işaretleme

Kaza nedenleri arsında arızalı aracın taşıt yolundan çıkartılmaması, işaretlenmemesi ya da yanlış işaretlenmesi önemli bir yer tutmaktadır.

Pek çok sürücü bir dönemeçten ya da tepe üstünden sonra ansızın karşılarına çıkan arızalı bir aracın yarattığı tehlikeyi yaşamışlardır. Hiç bir işaret koymaksızın ya da taş dizerek, yola ilk yardım çantası, bidon, kriko ve benzeri şeyleri koyarak; üstüpü, eski lastik yakarak yanlış işaretleme yapan araç sahipleri, ne yazık ki ölümcül kazaların sorumlusu olmaktadırlar. Ünlü ralli sürücüsü Renç Koçibey’in de işaretlenmemiş bir araca çarparak yaşamını yitirdiğini hatırlayalım ve lütfen kurallara uygun işaretleme yapalım.

Uygun işaretleme, aracın acil uyarı ışıklarını yakarak ve aracın önüne ve arkasına, uygun yerlere reflektör konularak yapılır. Reflektörün bir kenarı 45 cm uzunluğunda eşkenar üçgen biçiminde olması ve her kenarında 5 cm’lik yansıtıcı yüzey bulunması zorunludur. Ayrıca reflektörün, rüzgar nedeniyle devrilmeyecek yapıda ayaklarının olması da kurallardandır.
Görüşü kapalı, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlerde reflektörün araçtan en az 30 metre uzağa ve diğer sürücüler tarafından en az 150 metreden görülebilecek biçimde yerleştirilmesi zorunludur.

Tehlikeli madde taşıyan araçların bozulup yolda kalması durumunda, kesinlikle kırmızı ışıkla işaretlenmesi ve başında beklenerek gözetim altında tutulması zorunludur.

ARKA CAM GERİYİ GÖRMEK İÇİNDİR

Arka cam sürücülerin geriyi görebilmeleri içindir. Ne var ki, kimi sürücüler arka camın önünü geriyi göremeyecek tarzda kullanmaktadırlar.

Camın önündeki bölmeye giyecek, çanta, fotoğraf makinesi, yiyecek ve içecek malzemeleri koydukları gibi gereksiz aksesuarlarla da doldurmaktadırlar. Arka cama çeşitli tip ve boylarda çıkartmalar yapıştırmaktadırlar. Oysa bunların tümü yasaktır. Ve bu yasaklar, trafiğin güvenli bir biçimde yürümesi için konulmaktadır.

Arka camın önündeki bölmeye konulan sert cisimler ciddi bir tehlike kaynağıdır. Bu cisimler sert bir frende, yolcuların başlarına bir mermi hızıyla çarparak ciddi yaralanma ve kazalara yol açabilmektedirler. Lütfen biraz daha dikkat!

SAVUNUCU SÜRÜCÜLÜK

“Yalnızca kuralları bilmekle, hata yapmamakla iyi sürücü olunmaz. Eğer karşındakinin yaptığı hatayı giderebiliyorsan, o zaman iyi sürücü olursun.”

1960′lı yıllarda Ankara’da taksi sürücülüğü yapan bir bayana ait bu sözler. Ve bu sözler “savunucu sürücülük” kavramının temel bir ilkesini tanımlıyor: Trafik ancak tüm ögelerinin kaçınılmaz bir uyum içinde olmasını gerektiriyor.

Yani siz hata yapmayabilirsiniz, kurallara tümüyle uyarsınız. Ancak, bir başkasının hatası yine ölümcül kazalara yol açabilir.

Öyleyse ne yapmalı?

“Hakkınızdan vazgeçebilirsiniz; aklınızdan asla!…”İşte savunucu sürücülüğün en temel ilkesi: Hoşgörü. Hata yapanları bağışlayabilirsiniz. Tabi ki aynı yanlışı yinelememesi için uyarmayı gözardı etmeden.

Sabır…

Eğer gece yarısı boş bir yolda kırmızı ışıkta durduğunuz için size korna çalan, sellektör yapan bir sürücü olursa, lütfen yeşil ışık yanana kadar hareket etmeyin ve ısrarla diğer sürücüye ışığı gösterin. Gerekirse aracınızdan inip, sabırla trafik kurallarının herkesin can ve mal güvenliği için konduğunu anımsatın ona.

İyiniyet…

İki yönlü bir yolda karşıdan gelen ve sola dönmeye çalışan bir araca yaklaşıyorsunuz. Trafiği tehlikeye düşürmemek koşuluyla, ayağınızı gaz pedalından 1-2 saniye kaldırmakla ve yol verdiğinizi gösterecek bir işaretle, diğer sürücüye dönüş şansı verebilirsiniz. Böylece hem diğer sürücüyü bir sıkıntıdan kurtarırsınız, hem de trafiğin sıkışmasını önlemiş olursunuz. Sıkışık ve çok ağır akmakta olan bir trafik ortamında park yerinden trafiğe katılmaya çalışan bir sürücüye yol vermeniz, size bir şey kaybettirmez; diğer sürücünün riske girmesini engeller.

Yakın bir gelecekte yol verdiğiniz insanların, diğer sürücülere, kimbilir belkide size yol verdiğini görmek mutluluğunu da yaşayabilirsiniz.

Savunucu sürücü, trafiğin tüm ögelerini kollayan, koruyan ve potansiyel tehlikeleri göz önünde bulunduran sürücüdür. Dolayısıyla trafiğin ögelerinden biri olan karayolu ve elemanlarını da korur. Karayollarının yapım, bakım, onarım çalışmaları, gerekli trafik işaretlemelerinin yapılması milyonlarca liraya mal olmaktadır. Yapılan çalışmalar trafikteki güvenliğimiz içindir. Ancak, kötü kullanım nedeniyle yapılan harcamalar artmaktadır.
Yol çizgileri üzerinde araç sürmek nedeniyle, çizgiler kısa sürede silinmektedir.
Trafik işaret levhaları üzerine yazı yazmak, çizmek, şekillerini bozmak, yerlerini değiştirmek, hatta ortadan kaldırmak, önlerine görülmelerini engelleyecek şeyler koymak yasaklanmıştır. Ancak ne yazık ki bunlar da yapılmaktadır.
İşte savunucu sürücülük, bütün bunları yapmamaktır.

ŞEHRİNİZİ TANIYOR MUSUNUZ?

Gideceğimiz yeri iyi biliyorsak, kısa mesafeden ve fazla yakıt tüketmeden ve çevreyi daha çok kirletmeden oraya ulaşabiliriz.

Bir düşünün, gideceğiniz adresi sora sora bulmaya çalışmak, trafiği aksatacak, yanlış tarifler fazla yol katetmenize neden olacak, yakıt tüketiminiz artacaktır. Üstelik yorulacak ve sinirleneceksiniz. İşte bu nedenle gelin siz de bir şehir planı edinin. Yolda zaman yitireceğinize şehir planı üzerinde biraz zaman yitirin. Bunu lütfen bir alışkanlığa dönüştürelim.

SİZİN BİR GÜZERGAHINIZ OLMALI

Belirli yollardan gitmek yolu tanımanızı ve olası tehlikeleri bilmenizi sağlar. Bu güzergahı seçerken trafik yoğunluğunun fazla olmamasına dikkat edin. Çünkü, yoğun trafik hem aracınızı hem de sizi yorar. Zaman kaybı, yakıt tüketimi, kazaya karışma riski yoğun olmayan trafikte daha azdır.

KARAYOLU HARİTASINI KULLANABİLMEK

Yolculuk öncesi gidilecek yer karayolları haritasından saptanmalı. Böylece varmak istediğiniz yerin kaç kilometre olduğunu bilir, hangi yolları kullanacağınıza karar verir ve hatta mola yerlerinizi bile saptayabilirsiniz.

Bütün bunlara ek olarak bir de trafik işaretlerine dikkat etmemiz gerekiyor…
 
 

*Otomobil kullanmanın inceliklerini anlatan uzmanlar, yüksek hızla seyreden araçlarda ön camın kırılması, lastiğin patlaması ve araçta yangın çıkması gibi ciddi tehlike yaratan durumlarda sürücünün soğukkanlı davranmasını öneriyor. *

*Cam kırılması*

*Uzmanlar, özellikle süratli hareket eden araçlarda ön camın kırılması halinde, sürücülerin nasıl hareket etmesi gerektiğiyle ilgili olarak şunları öneriyor: * 

*”Aynalardan yararlanarak aracınızı yolun sağ tarafına park edin. Flaşörleri açın ve dikkatlice dışarı çıkın. Aracın cama yakın olan kalorifer ve havalandırma deliklerine gazete kağıdı veya bez parçası koyarak, cam parçacıklarının bu kısımlara düşmelerini önleyin. Sonra krikonun arka kısmı ile camı içeriden dışarı doğru kırın. Cam lastiğini dikkatlice çıkarıp temizledikten sonra, yeniden kullanılabileceği için bagaja koyun. Gazete kağıdına birikmiş cam parçalarını bir naylon torba içine koyun ve en yakın çöp bidonuna atın. Öylece en yakın cam tamircisine kadar gidin.” *

*Lastik patladığında*

*Patlayan, arka lastiklerden biriyse, arabanın arkasının sağa veya sola doğru kaymaya başlayacağını belirten uzmanlar, ön lastiklerden biri patlamışsa, mümkün olduğu kadar fren yapmamaya çalışılması gerektiğini bildiriyor. Ön lastiklerden biri patladığı zaman, aracın, lastiğin patladığı yöne doğru kuvvetlice çekildiğini vurgulayan uzmanlar, bu durumda direksiyonla, aracın düz bir doğrultuda tutulmaya çalışılması ve yavaş frenleme ile durmasının sağlanması gerektiğini kaydediyor. *

*Uzmanlar ayrıca, taşmış dereler, nehirler veya büyük su birikintilerinin içinden geçerken, aracın hızının kesilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Mütevazı bir aile otomobilinin, 25-30 santimlik su birikintisinden geçebilecek yetenekte olduğunu söyleyen uzmanlar, bu noktanın üstüne su geldiği takdirde, su damlacıklarını kuvvetli bir sprey gibi motorun üstüne püskürdüğünü, bu su bombardımanının da, bujilerin ve distribütörün ıslanmasına sebep olarak aracın stop etmesine yol açtığını belirtiyor. *

*Araçlarda yangın*

*Araçlardaki yangının önüne geçilmezse, büyük bir facianın meydana gelebileceği uyarısında bulunan uzmanlar, buharlaşmış benzinin tutuşarak deponun alev almasına sebep olduğunu bildiriyor. Bir süre sonra da aracın infilak edebileceğini kaydeden uzmanlar, “Araçta duman tespit edildiği an
araç durdurulmalı. Sonra anahtar üzerinde kontak kapatılmalı. Direksiyonun kilitlenmemesine dikkat edilmeli. Aksi halde, gerektiği takdirde aracın itilmesi mümkün olmaz. Bütün yolcular dikkatlice dışarı alınmalı. Motor kaputu kısmi olarak açılmalı. Böylece alevlerin büyümesi önlenmiş olur.
İmkan varsa akü kutup başı sökülmeli. Yangın söndürücü varsa kullanılmalı, yoksa, battaniye veya oto kılıfından yararlanılmalı. Bu örtüler, alevlerin oksijen alıp büyümesini önleyecektir” tavsiyesinde bulunuyor. *

*Kayma esnasında*

*Uzmanlar, aracıyla yokuş çıkarken geriye doğru kaymaya başlayan sürücülere de şu önerilerde bulunuyor: *

*”Ayağınızı yavaş yavaş gaz pedalından çekin ve zemine tutunma sağlanınca yavaş yavaş tekrar basın. Kayarken savrulmayı engellemek için direksiyonunuzu kayma yönüne doğru çevirin, kesinlikle tekerleklerin kızaklamasına sebep olacak şekilde frene basmayın. Unutmayın, dönmeyen ön tekerleklere yön verilemez. Eğer kızakladıysanız, hemen fren basıncını azaltın ve tekerleklerin dönmesini sağlayın ama, sakın ayağınızı frenden tam olarak çekmeyin (ABS varsa sonuna kadar basmak gereklidir). Gaza gereğinden fazla basmışsanız ayağınızı gazdan çekin, frene çok bastıysanız frendeki basıncı azaltın, direksiyonu sert şekilde çevirmişseniz direksiyonu yumuşatın, ayağınızı debriyajdan sert çekmişseniz tekrar debriyaja basın.” *

*Trafikte hayatta kalmak için*

** Otonuzu kullanırken yaptığınız iş, hayatınızın en önemli işidir. *

** Otonuzun mekanik viteslerini kullanmadan önce beyninizi vitese takın. *

** Bir probleme girmemek, problemi çözmeye çalışmaktan çok daha kolaydır. *

** Trafik canavarlarla dolu bir arena değil, yaşamın büyük bir bölümünün zorunlu olarak geçirildiği çok riskli bir ortaklıktır. Trafiği paylaşan ortakların risklerini, ülke gerçeklerini en iyi değerlendiren sürücünün yaşam şansı çok daha yüksektir. *

** Bir motorlu araçta en önemli faktör sürücüdür; otolar kendi kendilerine hiç bir şey yapmazlar, onlara yanlışı ve doğruyu yaptıran sürücülerdir. *

** Bir otoda sürücüden sonra en önemli faktör lastiklerdir. Lastikler yol ile olan yaşam bağınızdır. En güçlü motor ve en iyi fren sistemi ile donatılmış yüksek teknoloji ürünü bir otoda bile ancak iyi lastikler ile güvenli sürüş yapılabilir. Orta büyüklükte bir otonun bir lastiğinin yere bastığı alan, bir avuç içi büyüklüğündedir. *

** Lastiklerle ilgili yapılan yanlışlar yaşamlarla ödenir. Yere sağlam ve doğru basın. Otolar lastiklerin üzerinde değil, lastiğin içindeki havanın üzerinde gider. İnik lastik, ayağa bol gelen ayakkabıya benzer, değil koşmak yürümek bile olanaksızdır. Sıcak havada, yağmurda ve karda lastik havaları indirilmez. Karlı yol yüzeylerinde geniş lastik değil, dar lastik daha iyi tutunma sağlar. *

** Görün ve görülün. Camlar, aynalar ve ışık donanımını temiz tutun. Kısa farlarınızı gündüzleri de yakın. Unutmayın en ölümcül kazalar gündüzleri güneşli günlerde ve düz yol kesimlerinde oluşur. *

** Trafik 360 derecedir. Her görmediğiniz santimetre karenin arkasında bir tehlike gizlenir. Onun için aynalarınızı her 10 saniyede bir kontrol edin. Şerit değiştirirken başınızı sağ veya sol arkaya çevirip ölü noktayı kontrol edin. *

** Direksiyon tek elle kullanılmaz.Tek elle ayakkabınızın bağcığını bağlayamayacağınız gibi. Direksiyonu her zaman iki elle ve 09:15 pozisyonunda tutun. *

** Yalnızca etkin fren hayat kurtarır. En iyi fren dönerek yavaşlayan tekerleklerle yapılır. Dönmeyen, kızaklayan ön tekerleklere yön verilemez, dönen ön tekerleklere yön verilir. *

** Otolar kendi kendilerine kaymazlar. Onları kaydıran sürücülerdir. *

** Gidilen yol kesimine göre yapılan aşırı hız, amaca uygun olmayan eski veya inik havalı lastikler, gereğinden fazla gaz, gereğinden fazla fren, gereğinden fazla direksiyon hareketi ve ani kompresyon (vites küçültmelerde debriyaj pedalını ani bırakma) sürücü kaynaklı kayma hareketini başlatan
faktörlerdir. *

** Emniyet kemerini her zaman, her yerde ve tüm yolcularınıza taktırın. *

** Sarı ışıkta hareket etmeyin, kırmızı ışıkta geçen kamyon ilk olarak size çarpar. *

** Hoşgörü ve akılcılığı siz başlatın. Her isteyene yol verin. Birisine yol vermek en çok 5 saniyenizi alır. Bir günde 50 kez yol verseniz 250 saniye eder. Bu da 5 dakikanın altında bir zamandır. Hem trafiğe saygı ve hoşgörü katmış, hem de sinirlenmeden, gülümseyerek araç kullanmış olursunuz. *

** Doğru bilgi, tehlikeleri tanımak ve motorlu taşıtı daha iyi kullanmayı öğrenerek, beceriyi sağduyu ve saygı ile uygulamak, sürücülerin trafikteki tek yaşam şansıdır. *

YANLIŞ BİLİNENLERİN DOĞRULARI

- Usta sürücü, düştüğü problemden kazasız sıyrılmayı bilir!

Yanlış! Çünkü usta sürücü probleme girmeyen sürücüdür. Karşısına çıkabilecek her türlü tehlikeyi önceden görebilir, ona göre tedbirini önceden alır. Problemlerle uğraşmaz.

- Otobanda tamam ama, şehir içinde emniyet kemeri takılmayabilir!

Yanlış! Emniyet kemeri hayat kurtaran en önemli güvenlik gerecidir. 50 km/s hızda meydana gelen bir çarpışmada otonun içindekiler emniyet kemeri takmadıkları takdirde, 4 katlı bir binadan aşağı düşmeyle eşit şok yaşar.

- Arkada oturanlar için emniyet kemeri takmak gereksizdir!

Yanlış! Motorlu araçlar bir yere çarptığında hemen durur, ancak içindeki yolcular aynı hızla bir yere çarpana kadar ilerlemeye devam eder. Arkada oturanların da yaşam haklarını kullanmaları ve emniyet kemerlerini takmaları gerekir. Her ne kadar henüz kanunen zorunlu olmasa da, yolcuların güvenliği için geliştirilmiş olan arka emniyet kemerleri de hayat kurtarır. Kazalarda en çok zararı emniyet kemeri bağlı olmayan yolcular görmektedir.

- Lastik havalarını düşük tutarsak, hem daha iyi tutunur, hem de daha konforlu olur !

Yanlış! Lastik havalarının, aracın fabrika değerinin altında olmaması gerekir. Hatta yüke ve yolcu sayısına göre artırılmalıdır. Çünkü hava basıncı düşük lastiğin tabanı yere yayılarak daha iyi tutunma sağlamaz. Aksine tabanın ortası yukarı kalkar ve yol ile teması kesilir. Havası düşük lastiklerin yalnız omuz kısımları yere basar. Lastik hava basıncı düşükken; kayma hareketleri çok daha düşük hızlarda başlar, fren mesafesi uzar, direksiyon hareketlerine daha geç cevap alınır. Belki daha konforlu sürüş yaparsınız ama, konforlu şekilde yoldan çıkabilir, konforlu şekilde çarpabilirsiniz!

- Sıcak havada, lastiğin ısınmasını dengelemek için lastik havaları indirilir!

Yanlış! Lastiğin ısınmasının en büyük nedeni havanın sıcak olması değil, lastik hava basıncının düşük olması nedeniyle lastik yanaklarının daha fazla esnemesidir.

- Yağmurda inik lastik daha az kayar!

Yanlış! Hava basıncı düşük lastikte su boşaltma kanalları kapandığı için yağmur suyunu çok daha az boşaltır. Hatta boşaltamaz ve su üzerine çıkma ve su yastığı üzerinde kayma (aquaplanning) çok daha düşük hızlarda başlar.

- Direksiyon saate göre 10′u çeyrek geçe tutulur!

Yanlış! Direksiyon saate göre 9′u çeyrek geçe (9.15) tutulur. Bu pozisyon, acil bir durumda her iki yöne eşit miktarda direksiyonu çevirebileceğiniz tek pozisyondur.

- En iyi koltuk pozisyonu, sürücünün en rahat ettiği pozisyondur.

Yanlış! Sürücünün doğru koltuk pozisyonu öncelikle otomobile hakim olabileceği ne çok uzak, ne de çok yakın bir pozisyondur. Koltuk mümkün olduğunca dik olmalıdır. Direksiyon 9.15 pozisyonundayken kollar dümdüz olmamalıdır. İdeal dirsek açısı 120 ile 135 derece civarındadır. Evimizde TV seyrettiğimiz koltuk pozisyonu çok rahat olabilir, ama bu pozisyonda otomobile ve trafiğe hakim olabilmek çok zordur.

- Motorlu araçlar lastiğin üzerinde gider!

Yanlış! Motorlu araçlar lastiğin içindeki havanın üzerinde gider. Eğer lastiğin içinde hava yoksa, hiçbir yere gidemezsiniz. Doğru lastik havası, ayağınızdaki ayakkabı numarası gibidir. Ayağınızı sıkan veya bol gelen bir ayakkabıyla nasıl yürüyemezseniz, otomobilin yol tutuşu da aynı şekilde
bozulur.

- Ani frenlerde önce frene basıp, durmaya yakın debriyaja basarsak, motor kompresyonundan faydalanıp daha kısa mesafede dururuz!

Yanlış! En etkin yavaşlama frenle debriyaja aynı anda basılarak yapılır. Böylece fren sırasında motor devre dışı bırakılarak, motorun aracı ileri götürme kuvveti yok edilir.

- ABS (Antiblokaj Fren Sistemi) mekanik frene göre çok daha kısa mesafede durdurur!

Yanlış! ABS fren sistemi olan bir araç tekerleklerin kızaklamasını önler ve fren sırasında manevra yapılabilmesini sağlar. Ancak, daha kısa mesafede durdurmaz, daha güvenli şekilde fren yapılmasını sağlar.

- Mekanik freni olan bir otomobilde fren pedalını pompalayarak daha kısa mesafede durulabilir!

Yanlış! Pompalamak için ayak fren pedalı üzerinden her çekildiğinde, aracın ileri hareketi devam eder ve durma mesafesi uzar. Doğrusu; panik frende fren pedalı üzerindeki basıncı azaltarak lastiğin dönmesini sağlamaktır. Ancak ayak fren pedalından kaldırılmamalı ve fren yapmaya devam edilmelidir.

- Doğru takip mesafesi hızın yarısıdır!

Yanlış! Bu yöntem kullanışlı olmamakla birlikte, hata payı yüksektir. İdeal takip mesafesi (kuru havada) 2 saniye arkadan takip etmektir. Yağışlı havalarda veya yük durumunda bu süre 3-4 saniyeye çıkarılmalıdır.

- Dörtlü ikaz (flaşör) tünele girince yakılır!

Yanlış! Dörtlü ikaz sadece trafiğe tehlike yarattığınız durumlarda yakılır. Yani olası bir kaza veya arıza halinde. Tünelde kısa farların açık olması yeterlidir.

- Gündüz kısa farları yakmak trafiktekilerin gözünü alır!

Yanlış! Gündüz kısa far yakmak, daha erken fark edilmenizi ve size tehlike yaratacak olan kişilere kendinizi daha erken göstermenizi sağlar. Gece yakılan kısa farlar gözümüzü daha çok alır. Sadece kapalı ve yağışlı havalarda değil, güneşli havalarda ve hızlı yol kesimlerinde de kısa farların açılması kendi sürüş güvenliğiniz için önemlidir.

- Çocukları uyarmak için korna çalınır!

Yanlış! Çocukları uyarmak için korna çalınmaz! Korna onların paniğe kapılıp beklenmedik bir reaksiyon vermelerine yol açar. En iyisi iyice yavaşlamak ve gerekirse durmaktır.

- Yoğun siste en iyi gitme yöntemi dörtlü ikazları yakmaktır!

Yanlış! Yoğun siste en iyi gitme yöntemi hiç gitmemektir. Çünkü siste daha iyi gören sürücü yoktur, daha çok risk alan sürücü vardır. Görüş mesafesi yeterliyse siste sarı camlı gözlükler kullanmak, sis lambalarını ve kısa farları yakmak, silecekleri çalıştırmak, yerin kayganlaştığını dikkate almak, takip mesafesini artırmak ve sollama yapmamak daha güvenli yol almanıza yardımcı olur.

Unutmayın!

Hayatınız boyunca ölümlü bir trafik kazası geçirme olasılığınız % 33′ tür.
Rus ruletinde bile bu oran %17′dir. Lütfen, trafikte araç kullanmanın bir
yaşam işi olduğunu hiçbir zaman aklınızdan çıkarmayın.

Periyodik Bakımlar:
Günlük, haftalık, aylık bakım ve kontroller

Üretici firma tarafından verilen kullanma kılavuzuna göre her araca belirli bir km veya süre dolunca bakım uygulanır. Periyodik bakım ve kontroller firmadan firmaya değişmekle beraber genellikle 10-15 bin km aralığında yapılır.

Yetkili servislerde uygulanan bakımların dışında; sürücünün kendi kendine yapması önerilen bazı kontroller de var. İşte bunlardan birkaçı:

Günlük kontroller

Sabahları araca binmeden önce lastiklerin havasının kontrolü

Aracın park edildiği yerde yağ veya sıvı izleri olup olmadığının kontrolü

Kış mevsiminde donmuş olabileceği düşünülerek sileceklerin cama yapışıp yapışmadığının elle kontrolü

Kontak açıldıktan sonra göstergede bulunan ikaz lambalarının kontrolü

Yola çıkmadan önce ışıklandırma (farlar, sinyaller, fren lambaları vs.) kontrolü

Haftalık kontroller

Sıvı seviyelerinin gözle kontrolü (radyatör genleşme kabı üzerindeki max işareti, silecek sıvısı)

Motor yağ seviye kontrolü

Hidrolik yağ seviye kontrolü

Özellikle ağaç altına park edilen araçlarda, motor kaputunun, havalandırma mazgallarının yaprak ve yabancı maddelerden arındırılması ve su tahliye deliklerinin gerekirse temizlenmesi

Silecek lastiklerinin ıslak bir bez ile temizlenmesi

Aylık kontroller

Boya üzerinde çizik veya taş yaraları kontrolü (derin çiziklere servis
müdahalesi gerekir)

Emniyet kemerlerinin nemli sabunlu bez ile tozdan arındırılması

Yıkama esnasında özellikle jantların balata tozundan ve yabancı maddelerden
arındırılması

Araç üzerinde olabilecek sanayi artıkları, kuş pisliği veya ağaçlardan
dökülen reçine türü yapışkan veya agresif çevre etkenlerinin temizlenmesi

Yapılan km’ ye göre lastiklerin detaylı gözle kontrolü (diş derinlikleri,
yaralanma veya yarılma izleri) Araç iç temizliği, var ise deri koltukların
kullanım kitabında belirtildiği üzere temizliği

Antifiriz suyun donmasını nasıl önlüyor?

*Arabamızın motoru arabayı yürütecek gücü sağlarken bir yandan da ısı üretir. Motor bloğu içinde devamlı dolaşan su ile motor soğutulur. Motordan aldığı ısı ile ısınan bu su da radyatörde havanın yardımıyla soğutulur. *

*Kapalı bir çevrimde ve ideal ısı dengelerinde devamlı oluşan bu olayın farkına biz ancak, herhangi bir arıza durumunda soğutma olayı yetersiz kaldığında, radyatörden buharlar çıktığında, yani bilinen tabiri ile arabamız hararet yaptığında varırız. *

*Kışın soğuk aylarında, hava sıcaklığı sıfırın altına düşünce, arabamız kapı önünde hareketsiz halde iken bu soğutma suyu da her su gibi donabilir. Donunca genişler ve yaptığı basınçla motor bloğunu çatlatabilir. Bu olayı önlemek için suyun içine, sıfırın çok altındaki derecelerde bile donmasına
mani olacak ‘anti-firiz’ dediğimiz sıvı ilave edilir. *

*Motorun soğutma suyunun i ine ne oranda antifiriz konulacağını, o bölgede olabilecek en düşük hava sıcaklığı belirler. O zaman şöyle düşünülebilir. Tam emniyetli olması bakımından, soğutma suyunun yerine niçin tamamen antifiriz doldurmuyoruz? Antifiriz oranı yüzde yüzü bulunca sıcaklık ne kadar düşerse düşsün maksimum korunma sağlanmış olmaz mı? *

*Hayır, olmuyor. Mantıken ters gelebilir ama belirli orandan fazla konulan antifiriz bu sefer de tamamen ters tepki veriyor. Suya yüzde 50 oranında katılmış antifiriz -37 derecede donarken, antifirizin kendisi yani saf antifiriz -12 derecede donuyor. *

*Suyla karışabilen her şey onun sıfır derece olan donma noktasını düşürür. Yani donma derecesini düşürmek için suya toz şeker, şurup hatta aküdeki asit bile konulabilir. Hepsi de bir dereceye kadar aynı işlevi görür ancak hiçbiri diğer tehlikeli yan etkileri bakımından tavsiye edilmez. *

*İlk otomobillerde şeker ve balın antifiriz olarak kullanılmaları denendi, sonraları ise alkolde karar kılındı. Ancak bu sefer de alkolün kaynama noktası düşük olduğundan motor sıcakken sorun çıkardı. O halde ideal antifirizin donmayı önlemesi ama aynı zamanda da suyun kaynamasına sebep olmaması gerekiyordu. Günümü de bu amaçla ‘etilen glikol’ denilen renksiz kimyasal bir sıvı kullanılıyor. *

*Suyun içine katılan kimyasalların donmayı önleme özelliği, suyun ve buzun moleküler yapıları ve antifirizin bu yapılara olan etkisinden ileri geliyor. Bilindiği gibi tüm sıvılarda olduğu gibi suda da moleküller serbest ve düzensiz halde, katılarda (buzda) ise sabit ve düzgün bir yapıdadırlar. Su
donarken önce moleküllerinin hareketleri yavaşlar sonra da düzgün ve sabit bir pozisyona gelirler yani kristalleşirler. İşte antifirizin buradaki rolü, moleküllerinin su molekülleri ile birleşerek onların buz kristalleri oluşturmalarına mani olmaktır. *

*Peki öyleyse ortada su yokken antifiriz kendi kendine niçin daha çabuk donuyor? Çünkü suya katıldığında antifirizin su moleküllerine yaptığını su da antifiriz moleküllerine yapar. Donmayı önlemek daha doğrusu geciktirmek iki taraflı çalışır, su da antifirizin donma derecesini düşürür. Sonuç olarak arabanın soğutma suyuna önerilenden fazla antifiriz konmasının hiçbir faydası yoktur aksine zararı vardır. *

*Güvenli Sürüş İpuçları*

Kullandığınız aracın tipi ne olursa olsun, doğabilecek tehlike ve zararlardan uzak kalmak istiyoranız aşağıda sıralanan temel güvenlik stratejilerini dikkate almalısınız.

- İyi bir sürüş pozisyonu elde edin. Koltuğu, elinizi uzattığınızda bileğiniz direksiyonun en üst kısmına uzanacak konuma ayarlayın. Kafa koruyucuyu kafanızın tam arka kısmına gelecek fakat kafanıza değmeyecek biçimde ayarlayın. Direksiyonu simetrik olarak, saat 3 ve 9 konumlarında tutun. Böylelikle onu sağa ve sola daha çabuk ve tam istediğiniz kadar döndürebilirsiniz. Elinizi direksiyon simidinin tam üstünde tutarsanız, bir tehlike anında hava yastığı şişerse kolunuzu kırabilir ya da yüzünüze çarpabilir.

- Kontrol edin. Aracı hareket ettirmeden ve durdurmadan önce her şeyin yolunda olup olmadığını kontrol edin.

- İniş sırasında dikkat! Özellikle taşıtın sol tarafındaki kapılar, olmak üzere taşıtın kapıları yoldan başka taşıt, bisikletli veya yaya gelmediğinden emin olunmadan açılmamalıdır.

- Pür dikkat! Araç kullanırken sürekli dikkatli olun ve genellikle sağ tarafa dikilmiş olan trafik işaretlerini asla gözden kaçırmayın! Ters yöndeki işaretleri arka tarafından yorumlamaya çalışmayın. Sürüş halinde iken araçtakilerle konuşmak durumunda olduğunuzda, gözünüzü yoldan ayırmayın. Kazaların çok görüldüğü bilinen yol ve kavşaklarda daha da dikkatli olun. Bu durumda alkolle ilgili yasak ve sınırlamaları tartışmak yararsızdır. Almanya’da alkol sınırı % 0.05′e indirilmiştir.

- Akışa uyun. Koşullar elverdiğince trafik akışına uyun. Aşırı hız farklılıkları tehlikeli olabilir.

- Hız limtlerine uyun. Kazaların çoğunun nedeni aşırı hız ve dikkatsizce yapılan hareketlerdir. Trafik işaret levhalarındaki hız sınırlarının, müsaade edilen maksimum hızlar olduğu ve ancak trafik, hava ve yol koşulları uygunsa uygulanabileceği unutulmamalıdır. Yol boş ve polis kontrolü yoksa bile hız sınırlarını aşmamaya özen gösterin. Seyahat ettiğiniz yolların hız limitlerini samimi olarak bilin. Bunlar; şehir içi, şehir dışı ve otoyol hız limitleri olmak üzere, sadece üç tanedir. Aksi bir
işaret bulunmadıkça bunlar geçerlidir.

- 6. vitesi kullanmayın. Yokuşları çıkabileceğinizi tahmin ettiğiniz vitesle inin. Yokuş aşağı inişlerde asla vitesi boşa almayın ve hızınızı artırmamaya özen gösterin. Aksi halde sürüş kontrolünü kaybedebilirsiniz.

- Çok yaklaşmayın. Şehirlerarası yollarda başka araçlara çok yaklaşmazsanız, onların yapacağı kazalara karışmamış olursunuz.

- Trafiği izleyin. Yolun ilerisine bakarak, herhangi bir probleme yaklaşmadan önce onu anlayın. Aynalarınıza da sık sık göz atın.

- Geçebilecek misiniz? Geçmek istediğiniz aracın hızından yeterince yüksek hızda iseniz geçiş yapabilirsiniz.

- Daha sonrasını düşünün. Muhtemel acil trafik durumlarını sürekli olarak düşünerek, kurtulma planları yapın.

- Sol şeritkolik olmayın. Sol şerit, hızlı sürüş şeridi değil geçiş şerididir. Geçişler dışında sol şeridi boşaltın. Hız yapanları yavaşlatmaya da çalışmayın. Bırakın polisliği polisler yapsın.

- Far yakın. Gece sürüşleri dışında, şehirlerarası yollarda, yağmurlu ve sisli havalarda gündüzleri de farlarınızı açık tutun. Bu daha iyi görülmenizi sağlayarak karşıdaki sürücülerin daha dikkatli olmalarını sağlayacaktır. Gece sürüşlerinde farlarınızın karşıdan gelen taşıtın sürücüsünün gözünü almaması için, geçiş süresince kısa far durumuna getirmeyi de unutmayın.

- Sinyal verin. Şerit değişimleri ve dönüşleriniz öncesinde sinyal vererek diğer sürücülere niyetinizi bildirin.

- Sola dönmek için bekleyin. Trafikte durup sola dönmek için beklerken, yol serbest hale gelinceye kadar tekerleklerinizi ileriye doğru düz tutun. Eğer tekerleklerinizi sola doğru kırarak beklerseniz, birisi size arkadan çarptığında sizi karşıdan gelen trafiğin önüne iter. Ayrıca, ilerinizde bir engel gördüğünüzde, hemen diğer şeride geçmeden önce o şeritteki trafiği kontrol edin ve onlara yol verin.

- Sağa dönüş Kırmızı ışıkta sağa dönüş yapılamaz. Sadece bazı kavşaklarda, dönüş için ayrı bir ışık bulunuyor ve yeşil yanıyorsa veya özel olarak dönüş yapılabileceği belirtilmişse, diğer yoldaki trafiğe dikkat edilerek dönüş yapılabilir.

- Girişlere yardımcı olun. Çok şeritli yollarda sağ şeritte ilerlerken, trafiğin elverdiği ölçüde ve geçici olarak bir iç şeride geçerek, sağdan giriş yapan araçlara güvenli ve düzgünce giriş yapabilmeleri için yardımcı olabilirsiniz.

- Doğru zamanda fren yapın. Dönüşlere gelmeden önce uygun hıza yavaşlayın. Dönüşün ortasında yapacağınız sert fren aracınızın dengesini bozar.

- ABS’yi deneyin. Aracınız kilitlenmeyi önleyici fren sistemiyle donatılmışsa, ilk kez karşılaştığınızda pedal titreşim ve gürültüleri sizi şaşırtabilir. Bu nedenle, ABS’nin nasıl hissedildiğini anlamak üzere, acil bir durumu beklemeden, yağmurlu bir günde kumlu, kaygan bir yol veya boş bir park alanı bularak, ABS’yi uyarmak üzere sert bir fren yapın.

- Araç kullanırken telefonu kullanmayın. Araştırmalara göre, araç kullanılırken yapılan telefon konuşmaları kaza riskini dört kat kadar artırmaktadır. Risk, “hands-off” veya kulaklıklı telefon kullanımında da aynıdır.

- Gece görüşünüzü koruyun. Yaklaşan farlara fazla bakmayın. Körleştiriyorsa, bakışınızı yolun sağ kenarına yoğunlaştırın.

- Uykunuzu alın. Uykulu iken araç kullanmayın. Gözleriniz bir noktada sabit kalıyorsa bu tehlike işaretidir. Bulduğunuz en yakın güvenli yerde sağa çekerek birkaç dakikalık bir şekerleme yapın.

- Güvenceye alın. Kısa süreli de olsa, aracınızı terk ederken güvenceye alın. Yani, düşük vitese takarak el frenini çekin, camları kapatarak kapıları kilitleyin. Eğer arabada sizden başka kimse yoksa, kredi kartıyla ödeme yapmaya giderken bile kapıları kilitleyin.

ÜLKEMİZDEKİ ULAŞIM SİSTEMİNİN DURUMU

Ulaşım sistemleri ülkelerin coğrafi yapılarına ve ekonomik güçlerine göre belirlenmektedir. Meydan Larousse ansiklopedisine göre trafik, insanların ve taşıtların karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolundaki hareketleridir diye tanımlanmaktadır. Gelişmiş ve trafik güvenliğini sağlamış ülkelerde de karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu ulaşım sistemleri birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı bir şekilde kullanılmaktadır. Kombine taşımacılık adı verilen bu sistem ekonomik, güvenli, hızlı ve ucuzdur.

Türkiye’de 1950 yılından başlayarak ulaştırma sektörleri içinde karayolu, yük ve yolcu taşımacılığında lokomotif sektör olmuş, bu özelliğini gittikçe artırmak suretiyle taşımacılıkta belirleyici ana unsur haline gelmiştir. 2002 yılı itibariyle yolcu taşımacılığında karayolunun payı % 95, yükte ise % 90 olarak gerçekleşmiştir.

1983-1993 yıllarını kapsayan Ulaştırma Ana Planı ve beş yıllık kalkınma planlarında öngörülen, ulaştırma sektörü taşıma türleri arasında denge sağlanması, yük ve yolcu taşımacılığında karayolu ağırlıklı sistem yerine, diğer araştırma türlerinden daha fazla yararlanılması yönündeki hedeflere ulaşılamamıştır.

Türkiye’de trafik kazalarının ana nedenlerinin başında yük ve yolcu taşımacılığında karayoluna ağırlık verilmesi gelmektedir. 1950’li yıllardan günümüze kadar demiryolları ihmal edilmiştir. Yapılan bilimsel araştırma neticelerine göre karayolu demiryoluna göre 18, hava yoluna göre 27 kat daha tehlikelidir. (Bilan, annual, statistiques et Commentaries Antree 1996, Securite Routiere, Paris Fransa) Ülkemizde ve bazı yabancı ülkelerde yolcu taşımacılığında ulaşım türlerini kullanma oranlarını gösteren aşağıdaki grafikten, otomobil sanayinin devi olan ülkelerde karayoluyla yolcu taşımacılığının Türkiye’den çok az olduğu anlaşılmaktadır.

Ülkemizde yük ve yolcu taşımacılığının tamamına yakınının karayoluyla yapılması nedeniyle karayollarımızda kamyon, çekici, otobüs gibi taşıtlar yoğun bir şekilde bulunmaktadır. 2001 yılı itibariyle 176.372 otobüs, 666.425 kamyon ve 39.184 adet çekici ülke karayollarımızda seyretmektedir.

Tanım olarak aşırı yükleme, bir yük taşıma aracına tanınan istiap haddinin (yük taşıma sınırının) üzerindeki ağırlıkta yük taşınmasına denir. Bir başka deyişle araçların ruhsatlarında belirtilen istiap hadlerinin üzerinde yüklenmesidir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65 inci maddesinde “Araçların yüklenmesinde yönetmelikte belirtilen ölçü ve esaslara aykırı olarak;

a) Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması,

b) Taşıma sınırı üstünde yük alınması veya taşıma sınırı aşılsın veya aşılmasın dingil ağırlıklarını aşacak şekilde yüklenmesi,

c) Karayolu yapısı ve kapasitesi ile trafik güvenliği bakımından tehlikeli olabilecek tarzda yükleme yapılması yasaklanmıştır.

Aşırı yükleme başta karayolu yapısı olmak üzere araca, çevreye ve kazalara sebebiyet vermektedir. Biz daha çok kazalara nasıl sebebiyet verdiğinin üzerinde duracağız.

AŞIRI YÜKLEMENİN TRAFİK KAZALARINA ETKİSİ

Araç üreticileri aracı tasarlarken esas olarak yasal mevzuatta öngörülen azami yükleri dikkate almakta ve hesaplamaları buna göre yapmaktadır. Ancak, Türkiye’de ulaşımın her türü için karayolu taşımacılığı merkezi bir konumdadır. Ülkemizde yük taşımacılığı bireysel girişimcilik ile yapılmaktadır. Yani kamyon veya çekicinin sahibi genellikle hem şoförlük yapmakta hem de para kazanmaktadır. Bu türden bireysel girişimciliğin iktisaden ayakta kalabilmesi ve daha ileri düzeyde bir başarı gösterebilmesi için kendi emeğini sömürmek vazgeçilmez bir öneme sahip stratejidir. Dolayısıyla ilk bakışta tamamen bireysel girişimcinin kendi istek ve iradesine bırakılmış gibi görünen üretim yeri ve zamanını, tarzını ve şartlarını belirleme hakkı teorik olarak yine kendi elinde bulunmakla birlikte pratik olarak kendisi dışındaki birçok etmen ve taleple ilişkiye girmesini ve başa çıkmasını gerektiren zahmetli bir süreçtir. Bunun anlamı da şudur, aynı toplumsal kaynaktan pay almak isteyen diğer bireylerin talebinin niteliği ve ifade edebilme biçimi; bir meslek elemanı olarak sunduğu hizmetlere olan talebin miktarı, zamanı, şekli ve niteliği; ve kendilerine karşı asli, toplumsal-ekonomik sorumluluk taşıdığı bireylerin ihtiyaçları ve beklentileri üretim faaliyetleri esnasında sürücünün sürekli olarak göz önünde bulundurması gereken ve baskısını üzerinde hissedebileceği hususlardır. Bu zorunluluklar çalışma gücünü tüketinceye kadar işe devam etme, gerilim, yorgunluk ve çoğu halde yaptığı işte memnuniyetsizliği emek ve sermayesini bir arada kullanan küçük bireysel girişimcinin çok sık olarak karşılaşılan özellikleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Dolayısıyla araç sahibi aracına kapasitesinin üzerinde yük veya yolcu alacak, daha fazla çalışacağından yorgun ve uykusuz olarak araç kullanacak bunun sonucunda da hatalı araç kullanacak, hatalı sollamalar yapacak ve trafik kazalarına sebebiyet verecektir. Nitekim; sürücülerin kendi değerlendirmelerine göre sürücülere ait en önemli kaza sebepleri içinde, % 22 ile hatalı sollama, % 17 ile yorgun ve uykusuz araç kullanma, % 3,5 ile araç kapasitesinin üzerinde yük ve yolcu almaktır. Bununla birlikte aşırı yüklü bir araç akan trafik içinde trafiğe göre hızını ayarlayamayacağından trafik kazasına sebebiyet verecektir ki bu da % 5’lik bir orana sahiptir.

Burada yorgun ve uykusuz araç kullanmanın trafik kazalarına etkisi üzerinde biraz daha durmakta fayda vardır. Yapılan araştırmalar, uyuşturucu, keyif verici maddeler ve alkollü içkilerin etkisinde araç kullanmanın yarattığı kaza riskleri ile yorgun ve uykusuz araç kullanmanın neden olduğu kaza riskleri arasında bir fark olmadığını ortaya koymaktadır.

Ülkemizde, özellikle şehirlerarası yollarda, şerit ihlali nedeniyle kafa kafaya çarpışma şeklinde meydana gelen kazaların hemen hemen hepsinin nedeni sürücünün yorgun ve uykusuz araç kullanması olarak tespit edilmiştir. 2001 yılında ağır tonajlı araç sürücülerinin şehirlerarası yollarda asli kusurlu olarak karıştıkları 1.043 kazanın %24.83 de şeride tecavüz etme kural ihlali sonucu meydana gelmiştir.

Aynı şekilde, dalgın ve zihni meşgul sürücülerde şehir içi ve şehir dışında kazalara sebebiyet vermektedirler. Son yıllarda, İspanya’da yapılan bir çalışmanın bulgularına göre, zihni meşgul, dalgın sürücüler, trafikte seyrederken, araçlarının dikiz aynalarını ve hız kadranlarını diğer sürücülere göre çok daha az kontrol etmektedirler. Yine aynı çalışmaya göre, zihin meşgulken gözlerin etrafı tarama hareketi azalmakta, hatta göz hareketi donmaktadır. Bu durum ise kişinin tüm dikkat süreçlerini etkilemekte, trafik ortamında sürücünün etrafı sürekli taraması azalmakta, beklenmedik, ani olaylara karşı sürücü hazırlıksız kalmaktadır. Dolayısıyla, dalgın araç kullanmak nedeniyle kazalar meydana gelmektedir.

İstatistiklere göre, ülkemizde 2001 yılında, şehir dışında, en çok kaza 16:00 ile 17:59 saatleri arasında meydana gelmiştir. Yine en çok ölümün bu kazalarda gerçekleştiği görülmüştür. Bu kazaların nedenleri araştırıldığında ise sürücünün dalgın, yorgun ve uykusuz araç kullanması karşımıza çıkmaktadır. Bir gün öncesi ve gece boyu, 5-9 saatten fazla araç kullanan sürücü ertesi gün akşam üstüne doğru, özellikle 16:00-17:59 saatlerinde yorgunluk ve uykusuzluğun etkisine yenik düşmekte, kendisi uyumadığını sansa bile, vücut artık uyku durumuna geçmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 49 ve Yönetmeliğin 98. maddelerinde; ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu araç sürücüleri ile bir yarar karşılığında sürücülük yapanların 24 saatlik herhangi bir süre içinde; toplam olarak 9 saatten ve devamlı olarak 5 saatten fazla araç sürmeleri yasaktır. denilmektedir.

Yorgunluk ve uykusuzluğun belli bir süre sonra kişide hayal görmelere, halüsinasyonlara, dalgınlığa ve konsantrasyon bozukluğuna neden olduğu bilinmektedir. Uykusuz ve yorgun sürücünün intikal süresi ve kalitesi, diğer bir deyişle, refleksleri hızla azalmaktadır. Dikkati tamamen dağılmış sürücü, gerçekle hayali ayıramaz hale gelmektedir. Bu konuda yapılan çalışmalara göre, yorgun ve uykusuz araç kullanan sürücülerde aynı zamanda muhakeme yeteneğinin de (anlama ve değerlendirme) azaldığı saptanmıştır. Sonuç olarak, yorgun, uykusuz ve dalgın olan sürücü tıpkı alkollü içki etkisi altındaki bir sürücünün yaptığı hataları yapmakta ve kazalara sebebiyet verebilmektedir.

Araştırmacılar, sürücüdeki uykusuzluk ve yorgunluk halinin, yaygın inanışın tersine, bir iki fincan kahve yada çay ile bastırılamayacağını, çay yada kahve gibi uyarıcı içeceklerin sadece anlık bir uyanıklık hali yaratabileceğini ancak kısa bir süre sonra yorgunluk ve uykusuzluğun çok daha ciddi bir şekilde kendini hissettireceğini belirtmektedirler. Tek çözümün ise, mutlaka belli bir süre uyumak ve dinlenmek olduğu vurgulanmaktadır.

Özellikle uzun yol sürücülerinin yorgunluk ve uykusuzluklarını bastırmak amacıyla çay kahve gibi içeceklerin yanı sıra bazı uyarıcı ilaçlarda aldıkları bilinmektedir. Bu ilaçlar ise bir süre sonra sürücüde çok büyük fizyolojik ve psikolojik hasarlara neden olmaktadır. Bu tür uyarıcı ilaçları kullanan şoförlerin çok erken yaşlarda yıprandıkları ve sürücülük yetenekleri açısından son derece riskli hale geldikleri saptanmıştır.

Bütün bunların yanında aşırı yükleme araç kapasitesine ve yapısına aykırı olarak yapıldığından, aşırı yüklü kamyonların frenleme mesafesi hızla artacaktır. Aracın sahip olduğu kinetik enerjinin kütle ile doğru orantılı olduğu düşünülürse, frenleme için gerekli enerji bu oranda artmaktadır. Bu ise frenlerin daha çok ısınmasına ve duruş mesafelerinin artmasına neden olmaktadır. Yine aşırı yüklü yokuş çıkamayan araçlar yokuş inerken de frenlerinin zafiyet göstermesi sonucu zaman zaman 5 km/h altına kadar yavaşlamaktadırlar.Frenlerinin  aşırı ısınmadan dolayı tutmamaya başladığını ya da yanacağını düşünerek kamyon sürücüleri bazen bu yollarda durarak frenlerini soğutmaktadırlar. Gerek aşırı ısınmış balatalar ile inen gerekse fren soğutmak için duran bu araçlar düzenli ve güvenli bir trafik akımı sürekli tehlike oluşturmaktadır.

Yukarıda anlatılanlarla birlikte aşırı yükleme aracın fren tertibatına etki ederek frenlerinin patlamasına, aks ve makaslarının kırılmasına, lastiklerinin patlamasına ve aktarma organlarının zarar görmesine sebep olacaktır. 2001 yılı trafik istatistik yıllığının araç kusurları sonucu meydana gelen kazalar ve sonuçları incelendiğinde lastik patlamasının % 56, fren patlamasının % 14, rot kırılması % 7 ve aks kırılmasının % 6 olarak gerçekleştiği görülmektedir.    

Trafiği aşırı yavaşlatan bu araçlar yüzünden de oluşan uzun araç konvoylarının hatalı sollamalardaki etkisi büyüktür. Dolayısıyla, trafik kazalarında aşırı yüklemenin de kayda değer bir payı olduğu açıktır.

Çeşitli özellik ve güçteki motorlu araçların normal alması gerekenden daha çok yük ve yolcu almalarının trafik kazalarını etkileyen en önemli üçüncü faktördür. Kamyon şoförlerinin %52’si normalin üstünde yük ve yolcu almanın en önemli 3 kaza nedeninden biri olduğunu belirtmektedir bir başka önemli kaza nedeni ise aracın bakımını zamanında yaptıramamadır. Bu durum kaza nedeni olarak araçtan kaynaklanıyormuş gibi düşünülse de, hangi koşullarda olursa olsun bu işi yaptırmak şoföre ait bir görev yada yaptıracak kişiyi haberdar etmek veya uyarmak yine şoförün görevi içinde olduğundan şoför kusurları içindedir. Hızlı çalışarak çok kazanma çabası da yine sürücü kusurlarından sayılmaktadır. Yaş ortalaması ve sosyo-ekonomik çok yüksek olmayan şoförlerin çok çalışarak yaşam koşullarını değiştirme çabası içerisine girmesi çok doğaldır. Ancak kullandığı aracın hızını arttırarak unu yapmaya kalkması ve birde bu araca fazla yük atması durumunda kaza riskini artıran önemli bir etmendir. Çok çalışmanın dinlenmeden uzun süre araba sürme şekline dönüşmesi de tehlikeli bir yönüdür.   

AŞIRI YÜKLEMENİN YOLA ETKİSİ

Bir yoldaki yıllık ortalama günlük trafik (YOGT) sayısı o yolun geometrik standardını (şerit sayısını, enine ve boyuna eğimini) belirlemede önemli bir etken olup, aynı yoldan geçecek dingil yükleri de, o yolun üst yapısını (kaplama, temel, alt temel) cinsinin (asfalt, beton, parke) ve tabaka kalınlıklarının belirlenmesinde önemli etken olmaktadır. Bir aracın ağırlığı o aracın dingilleri tarafından yola aktarılmaktadır. Bu nedenle bir yolun planlanan ekonomik ömrü boyunca hizmet verebilmesi için ön görülen dingil yada dingil grubu ağırlıklarının aşılmamış olması esasdır. Bu da etkili bir ağırlık kontrolü yaparak denetlenebilir. Bu kontrolde dingil veya dingil grubu yüklü ağırlığının aşılıp aşılmadığı yola verilecek zarar bakımından önemli görülmektedir. Dingil yükünün aşılması halinde bu yükün yola etkisi 4 üncü kuvvet kanunu olarak tanımlanan dingil yükünün standart dingil yüküne oranının 4 üncü kuvveti aşamasında olmaktadır. Yol ömrü hesaplamalarında AASHTO metodunun ülkemiz koşullarına uyarlanmış şekli esas alınmaktadır. Bu metoda göre tüm dingil yükleri 8.2 tonluk standart dingil yüküne dönüştürülerek hesaplama yapılmaktadır. Örneğin standart dingil yükü geçişine göre projelendirilecek esnek kaplamalı asfalt bir yoldan sürekli 9 tonluk tek dingil yükü geçtiği kabul edilirse (9/8.2)4,4 = 1.51 bulunur. Bunun anlamı 8.2 tonluk standart dingin 151 kere geçişiyle verilen zararın 9 tonluk bir dingilin 100 kere geçişiyle verilecek zarara eşdeğer olduğu anlaşılmaktadır.  8.2 tonluk standart dingile göre yapılan yoldan sürekli 9 tonluk dingil yükü geçişiyle 20 yıllık öür 1.51 zarar faktörüne bölününce yolun yeni ömrü bulunur. Bu hesapla yolun yeni ömrü 13.2 yıla inmektedir. Böylece yolun ekonomik ömrünün % 68 kullanılabilmektedir.

Yol ömrü dingil yükü ile ters ters orantılı olduğundan aşırı yükleme yolun ömrünü azaltacak, yol çok çabuk bozulacak ve yolda tekerlek izi şeklinde oturmalar olacaktır. Daha nitelikli bir yolun yapımı ise daha yüksek maliyetler gerektirecektir. Ülkemizin ekonomik koşulları göz önüne alındığında ise yüksek kaliteli yolların yapımının ne kadar zor olduğu, dolayısıyla yollarımızı devamlı ağır vasıtaların kullanılmasından dolayı kasisler ve çukurlar oluşacak, bu da sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybederek kaza yapmasına sebebiyet verecektir. 2001 yılında yol kusuru sonucu meydana gelen 643 kazada %28.77’lik oranla yolda münferit çukurların oluşması, %20.99’luk oranda ise tekerlek izinde oturma şeklinde yol kusurları belirlenmiştir.

AŞIRI YÜKLEMENİN ÇEVRE KİRLENMESİNE ETKİSİ

Aşırı yüklü araçların motorları da zorlandığından egzoz kirliliği zamanla daha hızlı artmakta, ömrü hıza azalan bu motorların çevreye yaydığı egzoz gazı kirliliği teknik mevzuatta öngörülen sınırların dışına çıkmaktadır. Aşırı yüklü araçlarda çekişi geliştirmek için motor gücünün artırılması amacıyla pompa ile oynanması ise, egzoz kirliliğini tamamen kontrolsüz bırakmaktadır.

Sürekli aşırı zorlanan motor normalin çok üzerinde yakıt sarf etmekte bu hem enerji tüketimine hem de çevre kirliliğini artırmaktadır.Bugün Avrupa’da N3 sınıfı kamyonların gürültü seviyesi Türkiye’de (8-10 dB/A) daha düşük seviyededir. Aşırı yüklenmiş bir motorda bu fark gerçekte çok daha fazla olmaktadır. Oysa gürültü emisyonları egzoz emisyonlarıyla birlikte bütün dünyada dikkat edilen ve asla taviz verilmeyen önemli unsurlardır.

AŞIRI YÜKLEMENİN ÖNLENMESİNİN OLASI ETKİLERİ

·                     Kamyon-römork ve çekici-yarı römork yaygınlaşacak, yolların bu uzun araçların seyahatlerine göre yeniden düzenlenmesi ve yeni yolların yapılması gerekecektir.

·                      Karayollarımızın bozulma ihtimali olmayacağından standart 20 yıllık ömürlerini tamamlamadan bozulmaları olmayacak, bu yolların tamiratı ve diğer masrafları için bütçeden ayrılan para yeni yolların yapımına, kaza kara noktalarının iyileştirilmesine ve daha nitelikli yol yapılmasına sebep olacaktır.

·                     Yollar bozulmayacağından, yol kusurları sonucu meydana gelen trafik kazalarında azalma olacaktır.

·                     Araçların egzozlarından çıkan gazlar çevreyi daha az kirletecektir.

·                     Aşırı yükün araçlarda neden olduğu lastik patlaması, rot ve aks kırılması olaylarına daha az rastlanacağından araç kusurları sonucu meydana gelen trafik kazalarında azalma olacaktır.

·                     Ton başına beygir gücü limiti Avrupa Birliği sayesinde çıkarılacaktır.

·                     Hız sınırlayıcılar ile ilgili EEC 92/24 direktifi devreye girecektir.

·                     Globalleşen taşımacılıkla birlikte uzman taşıma firmaları ortaya çıkacak bu firmalar araç performansı üzerinde de oldukça önemli söz sahibi olacaktır.

·                     Araç ömrü uzayacaktır.

·                     Araç trafiğinde artış olacak, bununla birlikte garaj ve akaryakıt istasyonları gibi tesisler yetersiz kalacaktır.

·                     Yol güvenliği ve ortalama taşıma hızında önemli artış olacaktır.

·                     Servis, lastik, işletme ve yakıt giderleri düşecektir.

·                     Araç artışı ile birlikte işletmelerdeki sürücü sayısı artacaktır.

·                     Sürücüler yorgun ve uykusuz araç kullanamayacaklardır. Bununla birlikte aşırı yüklemede iki kamyonun yapacağı işi bir kamyon ve sürücü yapmaktadır. Aşırı yükleme önlenirse aynı yükü iki veya daha fazla araç taşıyacak dolayısıyla daha fazla araç, sürücüye iş imkanı sağlanmış olacaktır.

SONUÇ ve ÖNERİLER

·                     Yorgun, uykusuz ve dalgın araç kullanmanın, kişide yarattığı fizyolojik ve psikolojik etkiler, bu etkilerin sonuçları gerek özel kampanyalarla, gerekse, yazılı, sözlü ve görsel basın aracılığıyla düzenli ve sürekli olarak vatandaşlarımıza anlatılmalı, bu konuda toplumsal bilinçlenme sağlanmalıdır. 

·                     Ağırlık kontrollerinin ülke geneline yayılmasını sağlamak ve ağır tonajlı araçlar üzerindeki denetimleri etkinleştirmek üzere illerde Karayolları Bölge Müdürlüğü veya Şube Şeflikleri ile Jandarma, Trafik Polisi yetkilileri ve Maliye yetkililerinden ortak bir komisyon oluşturmak suretiyle tonaj kontrollerine ağırlık verilmelidir.

·                     Yukarıdaki örneklerden anlaşılacağı gibi aşırı yükleme araç sahibine para kazandırıyor gibi gözükse de, uzun vadede getirisi götürüsün den çok daha yüksek olacaktır. Getirisi ise ancak tamirhane ve yedek parça piyasalarının avantajı olabilir.

·                     Türkiye de var olan teknik mevzuat Avrupa Topluluğu ile aynıdır. Türkiye nin önemli bir sorunudur. Bunun nedeni uygulama ve denetimdeki eksikliklerden kaynaklanmaktadır. Türkiye’de de Avrupa Birliği üye ülkelerinde olduğu gibi periyodik muayenelerle ilgili araç denetim istasyonları biran önce kurulmalıdır.

·                     Yük taşıtlarında yükleme kontrolü taviz verilmeden uygulanmalı ve bu amaçla sabit ve seyyar kantarlardan da yararlanılmalıdır.

·                     Türkiye’nin orta ve uzun vadede yolcu ve yük taşımacılığında; değişik ulaştırma türleri arasında yeni dengeler oluşturmaya yönelik ulaştırma sektöründe her türlü strateji, uygulama planı ve bütçelemenin temeli teşkil edecek “Ulaştırma Ana Planı’nı” hazırlanmalıdır. Planını her türlü siyasi endişeden uzak, titizlik ve özveri ile hayata geçirilmesi sağlanmalıdır. Bu plan ile en ucuz ve un güvenli taşımacılık türü olan demiryolu taşımacılığı, hükümet değişikliklerinden etkilenmeyecek kalıcı bir devlet politikasına dönüştürülmelidir. Karayolu bağlantılı ve destekli bir demiryolu taşımacılığı ve çift raylı hızlı tren uygulamalarıyla üretim bölgelerinden tüketim bölgelerine, ülkenin kuzeyi güneyine, doğusu batısına bağlandıkça kalkınma ivme kazanacak, bölgeler arası adaletsizlik ortadan kalkacaktır. Planın hazırlanmasına yönelik ilgili devlet kuruluşları ile özel sektör temsilcilerinden oluşan bir teknisyenler kurulu bir araya getirilmeli ve kurulun çalışmaları karar vericilerden oluşturulacak bir üst kurul tarafından izlenmeli ve karara bağlanmalıdır.

KAYNAKLAR

Ağırlık kontrolü, araçların muayenesi, özel yük taşıma izin belgesi notları, 2002 Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara

Ağır vasıta sürücülerinin çalışma koşulları ve trafik kazaları, 1999 EGM Trafik Hizmetleri Başkanlığı, Ankara

Akçay, O, 1998, Trafik hukuku ve yönetimi

Bilan, Annual, Statistiques et Commentaries Antree 1996, Securite Routiere, Paris, France,

Karayolları Trafik Yönetmeliği, 1997

Sert, A, 1997, ulaştırma sektöründe karayolu yük taşımacılığının trafik kazaları üzerindeki etkisinin incelenmesi konulu yayımlanmamış mastır tezi,

Trafik güvenliği hakkında derlemeler ve trafik kültürü 2, 2001, EGM Trafik Hizmetleri Başkanlığı, Ankara,

Trafik hizmetleri açısından ulaşım sektörünün geleceği sempozyumu, 1999 MPM yayınları No:636, Ankara

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 1983

2001 Trafik istatistik yıllığı, 2002 EGM Trafik Hizmetleri Başkanlığı, Ankara

10, 139, 14, 126, 132 ve 133 esas numaralı meclis araştırma komisyonu raporu

Noter satış senedi tarihiden itibaren 1 ay içerisinde tescil zorunluluğu bulunmaktadır.

 
YENİ KAYIT (GÜMRÜK TRAFİK ŞAHADETNAMELİ) ARAÇLARDAN İSTENİLEN BELGELER
Gümrük Trafik Şahadetnamesi
Uygunluk belgesi
Zorunlu mali mesuliyet sigortası
ÖTV Ödeme Belgesi aslı
Vatandaşlık numarası
Tescil ve Trafik Belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
Şoförler Odasından yeni kayıt dosyası
NOT: Şahadetname tarihiden itibaren 3 ay içerisinde tescil ettirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Araç şirket adına alınmış ise, yukarıda belirtilen belgelere ilaveten;

a) Ticaret Odası Sicil Kayıt Sureti,

b) İmza sirküleri ibraz edilecektir

YENİ KAYIT (FATURALI) ARAÇLARDAN İSTENEN BELGELER
Fatura ve faturayı düzenleyen bayinin yetki belgesi.
Uygunluk Belgesi
Zorunlu mali mesuliyet sigortası
ÖTV ödeme belgesi aslı
Vatandaşlık numarası
Tescil ve Trafik belgesi ((Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
Şoförler Odasından yeni kayıt dosyası
NOT: Fatura kesim tarihiden itibaren 3 ay içerisinde tescil zorunluluğu bulunmaktadır.

Araç şirket adına alınmış ise, yukarıda belirtilen belgelere ilaveten;

a)Ticaret Odası Sicil Kayıt Sureti,

b)İmza sirküleri

ibraz edilecektir
 
DEVİR İŞLEMLERİNDE İSTENİLEN BELGELER
Noter Satış senedi
Vergi İlişik Kesme Belgesi
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Alıcı adına)

Araca ait eski Tescil ve Trafik Belgeleri
Vatandaşlık numarası
Yeni Tescil Belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
Muayene süresi dolmuş ise muayenesi yaptırılacaktır.
2 adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
NOT:Noter satış senedi tarihiden itibaren 1 ay içerisinde tescil zorunluluğu bulunmaktadır.

Araç şirket adına alınmış ise, yukarıda belirtilen belgelere ilaveten;

a)Ticaret Odası Sicil Kayıt Sureti,

b)İmza sirküleri ibraz edilecektir.

 
VERASET İNTİKALİ YOLUYLA YAPILACAK İŞLEMLERDE İSTENEN BELGELER
Veraset İlamı (ilgili mahkemeden)

Veraset intikali yönünden borcu yoktur belgesi (ilgili vergi dairesinden)

Vergi Dairesinden borcu yoktur belgesi

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Alıcı adına)

Araca ait eski Tescil ve Trafik Belgeleri

Vatandaşlık numarası

Yeni Tescil Belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)

Muayene süresi dolmuş ise muayenesi yaptırılacaktır.

2 adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)

10-Varislerin kendisi veya kanuni vekilleri müracaat edeceklerdir
 
TESCİL BELGESİ VE TRAFİK BELGESİ ZAYİİ
Yeni tescil ve trafik belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)

Bir adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)

Dilekçe

Karayolları Muayene İstasyonundan motor şase tespiti (Muayene)

Zayi edilen belge ve plakaların yenisinin çıkartılabilmesi için, aracın kayıtlı olduğu tescil kuruluşuna müracaat edilebileceği gibi, herhangi bir tescil kuruluşuna da müracaat edilebilir.

 
BELGE YENİLEME (YIPRANMA)
Yıpranan Tescil ve Trafik Belgelerinin yenisi alınacak (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
Bir adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Dilekçe
Muayene süresi dolmuş ise muayenesi yaptırılacaktır.
Yıpranan belge ve plakaların yenisinin çıkartılabilmesi için, aracın kayıtlı olduğu tescil kuruluşuna müracaat edilebileceği gibi, herhangi bir tescil kuruluşuna da müracaat edilebilir.
 
TRAFİKTEN ÇEKME İŞLEMİ
Yeni tescil belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Dilekçe
Vergi Dairesinden borcu yoktur belgesi
Plakalar getirilecek
Eski tescil ve trafik belgeleri getirilecek
 
HURDAYA AYIRMA İŞLEMİ
Yeni tescil belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)3-Dilekçe
Vergi Dairesinden borcu yoktur belgesi
Plakalar getirilecek
Eski tescil ve trafik belgeleri getirilecek
Hurdaya ayrılan araçlar onarımla yenilenseler bile yeniden tescil edilemezler
 
ARAÇLARDA RENK DEĞİŞİKLİĞİ
Yeni tescil ve trafik belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Dilekçe
Karayolları Muayene İstasyonundan renk tespiti (Muayene bitmiş ise yaptırılacak).
 
TİCARİDEN GAYRİ TİCARİYE VEYA GAYRİ TİCARİDEN TİCARİYE ÇEVİRME
Yeni tescil belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Dilekçe
Ticariye çevirmek için bağlı olduğu vergi dairesinden kayıt örneği
Gayri Ticariye çevirmek için bağlı olduğu vergi dairesinden kayıt örneği
 
ÜNVAN DEĞİŞİKLİĞİ – AD , SOYAD DEĞİŞİKLİĞİ
Yeni tescil belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Dilekçe
Kayıtlı olduğu nüfus idaresinden vukuatlı nüfus örneği
Mahkeme kararı veya evlenme cüzdanı (Şahıslar için)
Ticaret Sicil Kayıt Sureti ve imza sirküleri (Şirketler için)
 
YABANCI UYRUKLU KİŞİLER ADINA TESCİLLİ ARAÇLARIN YURDUMUZU TERK İŞLEMİ
MA-MZ grubu plakalar ile diplomatlara ve Nato’ya tahsis edilen araçlara işlem yapılır.
Beş adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Araca ait plakalar
Araca ait tescil ve trafik belgeleri
Dilekçe
Vergi Dairesinden borcu yoktur belgesi (Nato personeli ve diplomatlar hariç)
 
(A) GEÇİCİ TRAFİK BELGE VE PLAKALARI
“A” Geçici Trafik Belgesi, prototip veya yol testi ve gösterisi yapılacak araçlar ile fabrika, depo, gümrük satış yeri, teşhir yeri ve benzeri gibi yerler arasında sürülecek araçlar için imalatçı ve ithalatçı firmalar ile bu firmaların yetki verdiği araç satıcılığı yapan bayilere verilir. Bir yıl için geçerlidir.

Her türlü hukuki ve mali sorumluluğu kabul ettiklerini beyan eden dilekçe
İki adet geçici trafik belgesi
Şirketin oda sicil kaydı, imza sirküleri, ticaret sicil gazetesi
Harç makbuzu
Garanti belgesi
Trafik sigortası

 
(B) GEÇİCİ TRAFİK BELGESİ
Tescili yapılmamış veya tescil ve trafik belgesi işlemleri tamamlanmamış araçlara verilir. 30 gün süre ile geçerlidir.

Dilekçe
Trafik sigortası
ÖTV Ödeme Belgesi aslı
Harç makbuzu
Aracın faturası-trafik şahadetnamesi-noter satış senedi

 
(C) GEÇİCİ TRAFİK BELGESİ
Satıldığı veya bulunduğu yerden tescil edileceği ve bulundurulacağı veya onarımının yapılacağı yere kadar götürülecek araçlara verilir. En fazla 6 gün süre ile verilir.Bu araçlar belirtilen güzergah dışına çıkamaz

Dilekçe
Trafik sigortası
Aracın satın alındığı belge
Harç makbuzu
 
YABANCI UYRUKLU KİŞİLER ADINA ARAÇ TESCİLİ
Araç tescil işlemleri sırasında Türk Vatandaşlarından istenilen belgeler yabancılardan da istenir.
Yabancı uyrukluların araçları MA-MZ grubu plakaya tescil edilir.
 
AD VE/VEYA SOYAD VEYA TİCARİ UNVANLI PLAKA TESCİL İŞLEMLERİ
Araç faturalı ise, faturalı araçlar için uygulanan tescil işlemi uygulanır.
Araç tescilli ise dilekçe ile müracaat edilir.
Araç başka bir tescil kuruluşundan nakil geliyor ise, nakil araçlar için yapılan tescil işlemi uygulanır.
Ad, soyad veya ticari ünvanlı plakanın harcının ödendiğine dair makbuz.
Yıllık vergisi tescil tarihinden itibaren yıllık sürenin sona erdiği günden başlamak üzere (30) gün içinde plaka vergisini ödemeyenler hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
 
ARAÇLARDA LPG DÖNÜŞÜMÜ
Fatura
Montaj Tespit Raporu
İmalat Yeterlilik belgesi
Karayolu Uygunluk Belgesi
Karayolları Muayene İstasyonundan tespit yaptırılacak
Dilekçe
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Yeni tescil ve trafik belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)
Eski tescil ve trafik belgeleri getirilecek
 
İCRA KANALI İLE SATILAN ARAÇLAR
İcra Müdürlüğü, vergi dairesi gibi kuruluşlarca düzenlenen satış yazısı
Vergi Dairesinden borcu yoktur yazısı
Trafik sigortası
Trafik belgesi (Muayenesi bitenler için)
Yeni tescil belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)

İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
NOT:Bir ay içerisinde ilgili trafik kuruluşuna tescil edilme zorunluluğu vardır.

Araç şirket adına alınmış ise, yukarıda belirtilen belgelere ilaveten;

a)Ticaret Odası Sicil Kayıt Sureti,

b)İmza sirküleri ibraz edilecektir.

 
MOTOR VEYA ŞASE DEĞİŞİMİ
Motor satış senedi, gümrük Şahadetnamesi veya fatura ile satın alınan motor bloğunun girişi ile ilgili son sahibi arasındaki satışa esas belgeler.
Garanti kapsamında değiştirilen motor bloğu için fatura ve bu motor bloğunun garanti kapsamında değiştirildiğine dair firmanın yazısı.
Teknik belge
İki adet Araç Trafik Tescil ve Müracaat İşlem Formu (Ek-1)
Yeni tescil ve trafik belgesi (Trf.Tescil Şube veya Bürosundan)

Eski trafik tescil ve trafik belgeleri
 
YABANCI GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN ÜLKEMİZDEN İKİNCİ EL ARAÇ ALIMI
1-Yabancı gerçek veya tüzel kişilik adına tescilli bir aracın yurt dışına çıkarılmak istenmesi halinde;
a)Dilekçe
b)Vergi ilişiğinin kesildiğine dair ilişik kesme belgesi
c)Tescil ve Trafik belgeleri
d)Plakalar
Belge ve plakaları geri alınan araca yurt dışında da geçerli mali sorumluluk sigortası ibraz edilmesi kaydıyla (D) Geçici Trafik Belge ve Plakaları verilir.
2-Yabancı gerçek veya tüzel kişilere noterlerce satışı yapılan 2. el bir aracın yabancı gerçek veya tüzel kişiler tarafından Ülkemizde tescil ettirilmeden yut dışına çıkarılmak istenmesi halinde;
a)Dilekçe
b)Noter satış senedi
c)Tescil ve trafik belgeleri
d)Plakalar
e)İlişik kesme belgesi (vergi dairesinden)
f)Yurt dışında geçerli mali sorumluluk sigortası
ÇALINAN ARAÇLAR İLE İLGİLİ İŞLEMLER
Karakol tarafından tutulan tutanak ile Oto Hırsızlık Büro Amirliğinden çalıntı olduğuna dair belge getirilir.
Çalındığı tarihten itibaren 1 ay geçmiş olması şartıyla, araç sahibinin istemesi halinde, savcılık veya mahalli zabıtadan alınan, çalınma olayına ait belgenin eklendiği dilekçe alınır ve trafik kuruluşunca tescil kaydı silinerek vergi dairesine bilgi verilir.
Araçla birlikte araca ait belgelerde çalınmış ise sahibine isteği halinde aracın kayıtlarına çalınmıştır şerhi konulduğuna dair yazı verilir.
 
ÇALINTI ARAÇ BULUNDUĞU ZAMAN
Karakoldan alınacak teslim tutanağı birlikte, Oto Hırsızlık Büro Amirliğinden aracın bulunduğuna dair belge
Dilekçe
 
LOGO
Araç işleticisinin ticari ad ve ünvanı ile işletmeci kuruluşun tanıtımına yönelik reklam mahiyetindeki yazı ve resimler aracın yan karoserisi üzerinde bulunabilmekte, otobüs ve minibüslerin arkalarına sadece işleticinin ticari ad ve ünvanı yazılabilmektedir.

Özel şahıs veya şirketlerin kendi adlarına veya kiralamış oldukları araçların üzerine tanıtım amacıyla isim veya logoları koyulabilmektedir.Yine aynı şekilde bu kişilerin bayisi oldukları firmaların logosu sahip oldukları araçları üzerine yazılabilmektedir.

 
SÜRÜCÜ BELGESİ ALMAK İÇİN MÜRACAAT
Sertifikanın aslı.
Nüfus cüzdanı aslı ve 1 adet fotokopisi
Diploma aslı.
Şoförler Derneğinden dosya (Dosya içindeki evraklar nüfus bilgilerine göre doldurulacaktır.)
Sağlık Raporu (aslı) (1 Yıl Geçerli)
Sabıka Kaydı (aslı) (1 Yıl Geçerli)
Kan grubu belgesi
Maliyeden harç makbuzu (Sürücü belgesi sınıfına göre)
Üç adet fotoğraf
Sürücü belgesi ücreti 30.000.000.-TL
NOTLAR: * Sürücü sertifikaları mutlaka alındaki yerdeki tescil kuruluşunca sürücü belgesine dönüştürülür.

* Sürücü Olur Sağlık Raporunun mutlaka sertifika alınan il’de faaliyet gösteren yetkili bir sağlık biriminden alınması gerekmektedir.

 
YABANCI SÜRÜCÜ BELGELERİNİN ÜLKEMİZ SÜRÜCÜ BELGESİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ
Sürücü belgesini noterden veya elçilikten tasdikli tercümesi
Şoförler derneğinden dosya
Nüfus cüzdanının aslı ve bir adet fotokopisi ( yabancı uyruklular için ikametgah tezkeresi.
Üç adet fotoğraf
Sabıka kaydı. (aslı) (1 Yıl Geçerli)
Sağlık raporu (aslı) (Devlet Hastanesi veya özel sağlık kuruluşlarından)
Kan grubu belgesi.
Yabancı sürücü belgesi aslı (İşlemden sonra iade edilmek üzere)
Maliyeden harç makbuzu (Sürücü belgesi sınıflarına göre ödenecektir)
Sürücü Belgesi ücreti 30.000.000 TL
 
KAYIP SÜRÜCÜ BELGESİNİN YENİDEN ÇIKARTILMASI
Trafik Tescil Şube Müdürlüğüne hitaben yazılmış dilekçe.
Nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi (2 Adet.)
Kaybolan sürücü belgesinde mevcut değil ise, kan grubu belgesi.
İki adet fotoğraf
Sürücü belgesi ücreti. 30.000.000.-TL
 
YIPRANMA VEYA KİMLİK DEĞİŞİKLİĞİNDEN DOLAYI SÜRÜCÜ BELGESİ DEĞİŞİMİ
Trafik Tescil Şube Müdürlüğüne hitaben yazılmış dilekçe.
nüfus cüzdanı fotokopisi ve aslı
Daha önceki belgesinde mevcut değil ise, kan grubu belgesi
İki adet fotoğraf
Eski Sürücü belgesi.
Kimlik değişikliği var ise değişikliği belirtir belge, (Evlenme cüzdanı veya boşanma ilanı fotokopisi)
Sürücü belge ücreti 30.000.000.-TL

Doğru Viraj Alımında Geçerli 2 Genel Kural

Viraj alımında geçerli ilk kural “yavaş gir – hızlanarak çık” şeklinde açıklayabileceğimiz ve yapılan genel hatanın tersine otomobili virajın alımı sırasında değil, daha viraja girmeden yavaşlatmayı hedefleyen kuraldır. “Önce dış -sonra iç- tekrar dış” olarak adlandırabileceğimiz ikinci kural ise virajı dönülmesi mümkün en geniş açıyla dönebilmemizi ve dolayısıyla otomobilin yere daha fazla tutunmasına yardımcı olmayı amaçlar. Bu her iki kural da doğru viraj almanın mantığını anlatmak için yazılmıştır ve sizle birlikte diğer araçların da seyir halinde olduğu normal trafikte uygulanması son derece tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Bu sebeple tuninglinx olarak günlük trafikte size ayrılan yol çizgilerine uymanız gerektiğini hatırlatırız.

Yapılan Hatalar

Viraj alımında genellikle yapılan en önemli hata, viraja otomobilin yere tutunma sınırlarını zorlayacak bir hızla girip daha sonra viraj içinde fren kullanma mecburiyetinde kalmaktır. Eğer dikkatli bir sürücü iseniz diğer araçlarla birlikte viraja girdiğinizde çoğu sürücünün hızını ayarlayamamaktan ötürü neredeyse viraj çıkışına kadar fren lambalarının yandığına şahit olmuşsunuzdur. Bunun, şüphesiz ki viraj alımında uyulması gereken belli kuralları uygulamamaktan kaynaklanan nedenleri vardır.

Şekil 1′de yanlış şekilde girilen bir viraj görülmektedir. Fren noktasında otomobilin bulunduğu yanlış konum ve hızını ayarlayamamaktan ötürü, virajın orta noktası olan apex’te viraj açısının ne kadar keskinleştiği rahatlıkla görülmektedir. Sonuç olarak bu noktada aracı neredeyse durma noktasına varacak kadar yavaşlatmak mecburi hale gelmektedir.

Virajları Doğru Almak

Viraj alınırken yolun ne genişlikteki bölümünün kullanılacağı bir çok dış etkene bağlıdır. Viraj içinde karşı yönden gelen olup olmadığını görmemizi engelleyen ağaç vb. görüş engelleyici birtakım etkenler ya da yolun şehir içi veya şehirlerarası bir yol olup olmadığı gibi.. Ancak, her koşulun uygun olduğu varsayımından hareketle doğru viraj alımını şu şekilde açıklayabiliriz:

Şekil 2 doğru şekilde viraj alımını göstermektedir. Doğru viraj alımında sürüş çizgisi “önce dış -sonra iç- tekrar dış” şeklinde olmalıdır. Şekilden de anlaşılacağı üzere, viraja dıştan, yani sağa dönen virajlarda yolun soluna yanaşarak, sola dönen virajlarda ise yolun sağına yanaşarak dönmek esastır.

Otomobili viraj içerisinde yavaşlatmak yerine, gerektiği kadar vitesle birlikte hız düşürülerek otomobilin lastikleri yere tam olarak tutunabilecek şekilde viraja mümkün olduğunca dıştan girilir. Yani, otomobil viraja daha girmeden yavaşlatılması tamamlanmış olmalı ve bu hız, şekilde “apex” olarak gösterilen virajın orta noktasındaki hız dahil, virajın tümündeki en düşük hız olmalıdır. Fren ancak viraja giriş noktasından önce otomobili yavaşlatma maksadıyla kullanılmalıdır, viraj içinde frene basılmaz.

Fren noktasından itibaren otomobil virajın içine yönlendirilerek apex’e kadar kontrollü bir şekilde gaz verilir (hız belirli bir miktarda artırılır). Orta noktada (apex’te) otomobile uygulanan merkezkaç kuvveti maksimumdadır. Bu nokta aynı zamanda virajın en içten dönüldüğü noktadır.

Virajın en iç konumunda bulunulan apex’te virajın uzak olan dış noktası hedeflenerek otomobil gaza oturtulur. Ancak gaz verirken otomobili kasmak ve lastikleri zorlamak yerine hem motorun daha çabuk hızlanması hem de lastiklerin soğuyabilmesi için bir an evvel düzelterek aracı gerektiği kadar dışa bırakmak gerekmektedir.

Böyle bir durumda yapılması gereken şey daima direksiyonu aracın kaydığı istikametin aksi yönde çevirip kontra vermektir. Bu direksiyon hareketiyle aracın kayması durdurulabilir.

Kayma durduktan sonra direksiyonu eski konumuna getirerek doğru istikamete doğru gidebiliriz.

Hata virajda değil, sizde

Örneğin sağa virajda, aracımız sağa dönerken, arkası sola doğru kaymaya başlayacaktır. Böyle bir durumda yapılması gereken şey direksiyonu sola doğru çevirmek yani kontra vermek. Aracın kayması bittikten sonra tekrar eski konumuna getirerek doğru istikamete gitmek.

Ancak aracımız virajda herhangi bir şekilde sağa ve sola savruluyorsa şunu unutmayın ki siz bir hata yaptınız; riskli bir viraja hızlı girdiniz.

Şayet direksiyonu aşağıdan tutarsak bu hem çok az çevirme imkanı verir hem de ani bir harekette kolumuzu ve bileğimizi zedeleyebilir.

Parmağıyla direksiyon çevirmek yanlıştır. Eller daima direksiyonda olmalı. Vites değiştirdikten sonra da el hemen direksiyondaki yerine gelmeli

kamu

eğitim

kimlik
Madde 5 – Müfettiş olacaklarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
b) En az kırk yaşında olmak,
c) (Değişik bend: 24/11/1999 – 23886 s. R.G./Yön.) En az yüksekokul mezunu olmak
d) En az on yıllık sürücü belgesi sahibi olmak,
e) (Değişik bend: 27/11/2001 – 24596 s. R.G./Yön.) Asli kusurlu olarak ölümlü veya yaralamalı trafik kazasına sebebiyet vermemiş olmak,
f) Müracaat tarihinden geriye doğru toplam beş yıl içerisinde, hakkında 100 ceza puanı uygulaması sonucu sürücü belgesinin geri alınmamış olması,
g) Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak,
h) Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara, zimmet, ihtiras, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak.
Müracaat
Madde 6 – (Değişik madde: 24/11/1999 – 23886 s. R.G./Yön.)
Bu Yönetmelikteki şartları haiz kişilerden müfettişliğe istekli olanlar, iki adet vesikalık fotoğraf, ikametgah ve sabıka kaydı belgeleri ile sürücü belgesi ve öğrenim durumunu gösterir belgenin birer suretini dilekçelerine ekleyerek ikametinin bulunduğu il valiliğine müracaat ederler.
Müracaatların Kabulü ve Değerlendirilmesi
Madde 7 – Müracaatların kabulü, gerekli görülmesi halinde ibraz edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi, ilgilinin müracaatını yapmış olduğu il valiliğince yapılır.
Kabul edilen dilekçe ve ekleri, soyadı esasına göre bir deftere kaydedilerek dosyada muhafaza edilir. Yapılan inceleme neticesinde durumları Yönetmelik esaslarına uygun olanlar, EK-1′deki liste halinde Bakanlığa gönderilir.
Trafik kurulunca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, müfettiş olmasında sakınca görülmeyenlere ilişkin listeler Yüksek Kurulun onayına sunulur.
Onay işlemini müteakip, ilgili valiliklerine sonuçları iletilir ve EK-2′de gösterilen “Fahri Trafik Müfettişi Kimlik Belgesi” düzenlenerek verilir.
(Ek fıkra: 15/11/1997 – 23171 s. R.G./Yön.) Trafik sorununun çözümüne yönelik bilimsel araştırma ve çalışma yapanlar ile trafiğe hizmet etmiş olanlar ve bulundukları görev, mesleki deneyim ve nitelikleri itibariyle müfettiş olarak görevlendirilmelerinde yarar görülenlerin isimleri de, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b), (c) ve (d) bentlerindeki şartlara bakılmaksızın Trafik Hizmetleri Başkanlığının teklifi Emniyet Genel Müdürünün uygun görüşü ile Yüksek Kurulun onayına sunulur. Bu şekilde müfettiş seçilenlerin durumları ikamet ettikleri il valiliklerine bildirilerek kendilerine fahri trafik müfettişliği kimlik belgesi verilir ve eğitime tabi tutulmazlar.
(Ek fıkra: 24/11/1999 – 23886 s. R.G./Yön.) Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında görev yapanlar ile Emniyet Hizmetleri Sınıfında rütbeli olarak görev yapanlar, bu görevleri yaptıktan sonra ayrılanlar ile emekli olanlar; bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerindeki şartlara bakılmaksızın Trafik Hizmetleri Başkanlığının teklifi ve Emniyet Genel Müdürünün onayı ile fahri trafik müfettişliğine seçilirler. Bu şekilde müfettiş seçilenlerin durumları ikamet ettikleri il valiliklerine bildirilerek, kendilerine fahri trafik müfettişliği kimlik belgesi verilir ve eğitime tabi tutulmazlar.
Bu işlemlere ilişkin görevler, illerde Tescil birimlerince, merkezde Kurullar Şube Müdürlüğünce yürütülür.
Eğitim
Madde 8 – Müfettişlerin eğitimi;
Yüksek Kurul tarafından müfettişliğe seçilen kişiler, belirli bir eğitim programı çerçevesinde illerinde eğitime tabi tutulurlar.
Hazırlıkları tamamlanmış eğitim programlarına katılmayanlara müfettişlik kimliği verilmez.
Müfettişlerin Görev ve Yetkileri
Madde 9 – (Değişik madde: 24/11/1999 – 23886 s. R.G./Yön.)
Müfettişler;
a) Tespit ettikleri kural ihlallerine ilişkin olarak EK-3′teki tutanağı düzenledikten sonra, bir hafta içerisinde en yakın trafik birimine teslim ederler.
b) Trafik güvenliği ile ilgili görüş ve önerileri bildirebilirler.
c) Yer ve zamanla sınırlı olmayıp, ülkenin her yerinde görevli sayılırlar.
d) Görevlerini yürütürken, adil ve tarafsız olmak zorundadırlar.
e) Araç durduramaz, sürücülerle muhatap olamaz, belge veya evrak kontrolü yapamazlar.
Sorumluluk
Madde 10 – Görevini kötüye kullandığı tespit edilen ve Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere aykırı olarak işlem yapan müfettişler, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 6′ncı maddesi hükmü uyarınca iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, bunların yargılanmaları tabi oldukları esaslara göre yapılır.
Müfettişlik Görevinin Sona Erdirilmesi
Madde 11 – Müfettişlik görevi aşağıda sayılan hallerin herhangi birisinin mevcudiyetinde sona erdirilir.
a) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesindeki şartlardan herhangi birini kaybedenler.
b) Ayrıma isteğinde bulunanlar.
c) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi gereğince mahkemeye sevki yapılanlar.
d) Müfettişlik kimliğini, kendilerine muafiyet kazandırmak amacıyla kullananlar.
e) Yetkilerini, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerin haricinde kullandığı tespit edilenler.
f) Trafiğin denetimi ve yönetimiyle yetkili kişilere görevleri esnasında müdahalede bulunanlar.
g) (Ek bend: 15/11/1997 – 23171 s. R.G./Yön.) Herhangi bir trafik suçu veya başka bir suç nedeniyle sürücü belgesi geçici bir süre geri alınanlar ile sürücü belgesi iptal edilenler.
h) (Mülga bend: 27/11/2001 – 24596 s. R.G./Yön.)
Görevin sona erdirilmesi işlemleri, belgeyi tanzim eden valiliklerce yapılır ve Bakanlığa bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : Çeşitli Hükümler
Müfettiş Sayısı
Madde 12 – (Değişik madde: 22/12/2003 – 25324 S. R.G. Yön./1. md.)
Her ilin müfettiş sayısı, o ildeki merkez ve ilçe trafik tescil kuruluşlarına kayıtlı toplam motorlu araç sayısının binde iki oranında tespit edilir.
Tutanak Düzenlenmesine Dair İşlemler
Madde 13 – Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesine göre müfettişlerce tanzim edilerek tescil kuruluşlarına iletilen tutanaklar hakkında, Trafik Kanununun 116 ncı ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin ilgili maddesi hükümlerine göre işlem yapılır.
Yürürlük
Madde 14 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 15 – Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.