Yapılan araştırmalar sonucunda, sürücülerin katettikleri toplam yolun %25′ini gece koşullarında katettikleri, ancak gece koşullarında meydana gelen ölümlü kaza adedinin gündüz koşullarından yaklaşık 2 katı fazla olduğu tespit edilmiştir.

Günümüz otomobilleri hız, dönüş açısı, eğim, yağış, aydınlık gibi değerleri sensörleri aracılığı ile rapor edebilmektedirler. Elde edilen bu verilerle “akıllı” farların yönlendirilmesi sonucunda ideal aydınlatmanın sağlanması mümkündür. GPS verilerinin değerlendirilmesi ise test aşamasındadır. 
Tarihçe : Daha gelişmiş farlar otomobil mühendislerinin en eski hayallerinden biriydi. Bilinen ilk sürüşe uyumlu far, 1948 yılında ABD’li Preston Thomas Tucker tarafından üretilen Tucker Torpedo’da kullanılmıştır. Ortada bulunan 3. far ön tekerleklerin açısına bağlı olarak sağa-sola dönebiliyordu. Bu otomobilden sadece 51 tane üretildi.

Avrupa’da bu konuda ilk ilerleme Fransa’da kaydedildi. 1967′de makyajlanan Citroen DS’te direksiyon yönüne göre dönebilen uzun farlar kullanıldı. Bu sistem yasal sınırlamalardan dolayı sadece uzun farlarda kullanılabildiği için diğer üreticiler tarafından pek ilgi görmedi.
 
1948 model Tucker Torpedo

 1967 model Citroen DS

Eureka E! 1403 projesi : Bazı otomobil, far ve far ampulü üreticileri 1994 yılında “EUREKA Project E! 1403″ projesinde otomobil aydınlatmasını geliştirmek amacı ile ortak çalışmalara başladılar.

2004 yılında biten projenin aşamaları aşağıdaki gibidir :

1. aşama (1994-1995) : Fizibilite çalışmaları, aydınlatmanın geliştirilmesi gereken özel sürüş koşullarının tespiti ve bu özel koşullar için gerekecek teknolojik yeterliliğin incelenmesi.

2. aşama (1996-1997) : Test örneklerinin hazırlanması, test ortamlarının kararlaştırılması, yapılan testlerin değerlendirilmesi ve sonuçların geliştirilmesi için yeni araştırmaların yapılması, onay işlemlerine hazırlık yapılması.

3. aşama (1998-1999 ve sonrası) :  Sunumlar, mevcut otomobil aydınlatması yönetmeliklerinin düzenlenmesi için tekliflerin verilmesi ve uygulanması.

Proje bitiminde, tespit edilen farklı sürüş koşulları ve bunlara uyum sağlayan aşağıdaki ışık dağılımlarının geliştirilerek farlara uygulanması sonucuna varılmıştır.
 
 Sürüşe uyumlu far
 Geleneksel far
 
 Şehiriçi aydınlatması : Caddenin genel aydınlığının sensörler ile tespiti, köşe dönüşlerinde bulunan yayaların daha iyi aydınlatılması, kavşaklarda daha geniş bir aydınlatma sağlanması konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Daha geniş bir ışık deseni kullanılmalıdır, ancak yaya, bisikletli ve karşıdan gelen sürücünün ışıktan rahatsız olmaması gereklidir.

Trafik işaretleri, karşıdan gelen trafik yönünün aydınlatması düşük seviyede olabilir. Yaya ayak hizası ve zemin aydınlatması yüksek seviyede olmalıdır.

Yapılan testte 90°’lik bir köşe dönüşünde Xenon far 13 metreyi aydınlatabilirken, statik viraj farının 32 metreyi aydınlatabildiği tespit edilmiştir.
 

 Viraj aydınlatması : Şehirlerarası yollarda otomobilin hızı ve eğimi, virajların açıları, karşıdan gelen trafiğin yoğunluğu, trafik işaretlerinin konumu vb. parametreler, şehiriçinde ise dönülen dik köşeler ve yayaların konumu gibi bir çok parametre değerlendirilmelidir.

Uzun ve geniş virajlarda dönülen yönün aydınlatılması konusunda çeşitli parametreler test edilmiştir. Dönülen taraftaki far belli bir açı ile viraj yönüne dönerken diğer far bunun yarısı kadar döndüğünde elde edilen aydınlatma performansı daha çok kabul görmüştür.

Yapılan testte 250 metre çapında bir virajda Xenon far 53 metreyi aydınlatabilirken, dinamik viraj farının 89 metreyi aydınlatabildiği tespit edilmiştir. Bu 70 km/s hız ile giden bir sürücünün aynı nesneyi 1.9 saniye önce görmesi demektir.
 

 Kötü hava koşulu aydınlatması : Yağmurlu ve sisli havalarda ıslak zeminden yansıyan ışık, sisin yoğunluğundan dolayı sürücünün ışığın geri yansımasını yaşaması gibi çeşitli olumsuzluklar sürüşe uyumlu farların geliştirilmesi projesi dışında ayrıca üzerinde çalışılan bir konudur.

Keskin kesilme çizgisi ile farın yola yakın seviyeyi aydınlatması farklı hava koşullarında bazen yeterli olmamaktadır. Sensörler vasıtası ile yağmur / sis yoğunluğunun belirlenmesi ve buna uyumlu sis farlarının geliştirilme çalışmaları devam etmektedir.
 

 Otoyol aydınlatması : Otomobilin hızı ve eğimi, virajların açıları, karşıdan gelen ve önde giden trafiğin yoğunluğu gibi bir çok parametre değerlendirilmelidir.

Hız arttığı için daha fazla mesafe aydınlatılmalıdır. Aracın hızını kontrol eden sensor buna bağlı olarak kısa farın yükseklik seviyesini artırır.

Karşıdan gelen sürücünün rahatsız olmaması için aydınlatmanın daha çok gidilen tarafta olması gerekmektedir. Aydınlatmanın aynı yönde giden aracın dikiz aynasından sürücüsünü rahatsız edebileceği dikkate alınarak daha keskin kesilme çizgisi belirlenmelidir.

Yapılan testte Xenon far 85 metreyi aydınlatabilirken, sürüşe uyumlu farın 148 metreyi aydınlatabildiği tespit edilmiştir. Bu 130 km/s hız ile giden bir sürücünün aynı nesneyi 2.1 saniye önce görmesi demektir.
 

 Statik viraj aydınlatması : Daha çok şehiriçi aydınlatmasını iyileştirmeye yönelik bu sistem maliyetinin düşük olması nedeniyle halojen fara sahip araçlarda da uygulanabilmekte ve otomobilin elektronik kontrol ünitesi (ECU) tarafından yönetilmektedir.

Fara sabit olarak yerleştirilen ek bir free form reflektör, üreticinin belirlediği şartlar gerçekleştiğinde (Ör. 40 km/s veya daha altı hızlarda, sinyal verilmesi ve direksiyonun açısına bağlı olarak) viraj veya köşe dönüşlerinde devreye girerek 90° açı ile dönülen alanı aydınlatmaktadır.
 Statik viraj aydınlatma sistemi ve halojen far ile karşılaştırması 

 Dinamik viraj ve otoyol aydınlatması : Gelişmiş yazılımlarla yönetilen farda dönebilen elipsoidal projektörler kullanılır.

Sensörlerden gelen hız, açı, direksiyon konumu gibi bilgiler otomobilin elektronik kontrol ünitesi (ECU) tarafından değerlendirilir. Projektörlerin uygun açısı  belirlenerek entegre edilmiş motorlarla projektörün hareket etmesi sağlanır.

Daha esnek olan bu sistemde üreticinin elektronik altyapısına göre istenen ışık desenleri ve açılarını elde etmek mümkündür.
 
 Terimler

 
 
AFL : Adaptive Front Lighting – Sürüşe uyumlu aydınlatma.
Sürüş, hava ve yol koşullarına uyumlu olarak işlevleri değişebilen aydınlatma sistemi.
 
 
Asimetrik ışık deseni : Karşıdan gelen sürücülerin gözlerini kamaştırmadan, yolun sağ tarafının daha uzun mesafede aydınlatıldığı ışık deseni.
 
 
Ark : İki elektrot arasında atlayan kıvılcım.
 
 
Amper (A) : Akım şiddeti.
 
 
Balast : Gaz deşarjlı ampulün elektrik gücünü sağlayan parça.
 
 
Bi-halojen : Kısa ve uzun far ışığını halojen ampul ile üretebilen far sistemi.
 
 
Bi-xenon : Kısa ve uzun far ışığını xenon ampul ile üretebilen far sistemi.
 
 
Dalgaboyu : Elektromanyetik dalgaların bir salınımda aldıkları yol.
 
 
   Candela (cd) : Belli bir yönde yayılan ışığın yoğunluk birimi.
 
 
D1S, D1R, D2S, D2R: Yüksek yoğunluklu deşarjlı (xenon) ampul tipleri.
 
 
ECE : Economic Comission for Europe – Avrupa Ekonomi Komisyonu.
Otomobil aydınlatması ile ilgili yasal düzenlemeleri de belirleyen kurul.
 
 
Ellipsoid : Elipslerden oluşan yansıma sistemi.
 
 
Free form : Serbest yüzeyli yansıma sistemi.
 
 
Filaman : Akım geçtiğinde akkor durumuna gelen ince tel.
 
 
Glare : Göz kamaşması.
 
 
Görüş mesafesi : Bir cismin görülebildiği en uzun mesafe.
 
 
Gündüz farı : Aracın çalıştırılması ile devreye giren ve farkedilmesini sağlayarak güvenliği artıran düşük güçlü far sistemi.
 
 
Halojen : Flor, klor, brom ve iyot elementleri.
 
 
H1, H3, H4, H7, H9, H11 : Halojen ampul tipleri.
 
 
HID : High Intensity Discharge – Yüksek yoğunluklu deşarj.
Xenon ampulün çalışma prensibi.
 
 
Igniter : Xenon ampulün başlangıç voltajını üreten parça, bazı balastlarda entegre olarak bulunmaktadır.
 
 
Işık rengi : Işık renginin ısısıdır. Renk ısısı artırıldığında ışıktaki mavinin payı artar, kırmızının payı azalır.
 
 
Kelvin (K) : Renk ısısı birimi.
 
 
Kesilme çizgisi : Fardan yansıyan ışığın üstü karanlık altı aydınlık olarak kesildiği yatay bölge.
 
 
Kısa far : Önde giden ve karşıdan gelen trafiği rahatsız etmeden kısa mesafeyi aydınlatan far sistemi.
 
 
LED : Light Emitting Diode – Işık yayan diyot.
 
 
Lens : Işık dağılımını istenen desene uygun yaymak amacıyla kullanılan prizmatik camdan yapılmış mercek.
 
 
Lumen (lm) : Işık kaynağından tüm yönlere doğru yayılan ve göz hassasiyeti ile değerlendirilebilen ışık gücünün birimi.
 
 
Odak : Işık kaynağından yayılan ışınların toplandığı merkez nokta.
 
 
Parabolic : Parabollerden oluşan yansıtma sistemi. Odak noktasından yayılan ışının ana eksene paralel olarak yansıması.
 
 
Projektör : Birinci odak noktasından yayılan ışının elips biçiminde yansıyarak, bir siper ile istenmeyen kısmın kesilmesinden sonra, ikinci odak noktasında toplanarak ve lens tarafından ileriye yansıtıldığı far sistemi.
 
 
Reflektör : Işını yansıtan özel kaplamalı yüzey. Yüzey üzerinde bilgisayar tarafından yeri ve açısı hesaplanan onbinlerce farklı yansıma noktasının bulunduğu far sistemi.
 
 
Renk ısısı : Siyah bir kütlenin ısıtılması sonucunda kızıl ile mor arasında aldığı renk değeri.
Birimi : Kelvin (K)
 
 
Röle : Başka bir devrenin açılıp kapanmasını sağlayan anahtar.
 
 
Sürüş farı : Uzun mesafeyi aydınlatabilen far sistemi.
 
 
Sis farı: Sisli hava koşullarında yolun veya işaretlerin daha iyi görülebilmesini sağlayan far sistemi.
 
 
Sensor : Işık, eğim, hız, sıcaklık gibi değerleri ölçebilen algılayıcı.
 
 
Sis : Hava içindeki su buharının yoğunlaşması veya donarak kristalleşmesi durumu.
 
 
Uzun far : Uzun mesafeyi aydınlatabilen far sistemi.
 
 
Xenon : Atom numarası 54 olan asal gaz.
 
 
Volt (V) : Gerilim (potansiyel fark) birimi.
 
 
Watt (W) : Güç birimi.
 
 

Sürücünün yaşı ve göz sağlığı : Sürücünün yaşı arttıkça görmek için duyduğu ışık ihtiyacı da artmaktadır. 10 yıl yaşlanan bir insanın gözleri %25 daha fazla ışığa ihtiyaç duyar.

Farın kalitesi : Orjinal farlar çok güçlü bilgisayarlar tarafından dizayn edilmekte, ısı, titreşim ve dayanıklılık gibi çeşitli kalite testlerine tabi tutulmaktadır. Daha çok görünüş amaçlı üretilen markasız veya yan sanayi üretimi farlar orjinal farın kalitesine erişemeyebilir.

Far camı ve reflektörlerinin durumu : İçine toz girmiş, kararmış, kirlenmiş far camları ve reflektörleri farın iyi aydınlatma sağlamasını engeller. Uzun süre kullanılmaktan dolayı reflektörleri kararmış bir far düzeltilemez, yenisi ile değiştirmeniz gerekir.

Farın yükseklik seviyesi : Normalden daha yukarıya ya da aşağıya ayarlanmış farlar iyi aydınlatma sağlayamaz ve karşıdan gelen sürücüleri de rahatsız eder. Seviye ayarı bölümünü inceleyiniz.

Far ampulünün kalitesi ve kullanılma süresi : Üreticiler far ampullerinin her 3 yılda bir kaliteli ve Avrupa standartlarına (ECE) uygun ampullerle değiştirilmesini önermektedirler.

Hava ve çevre şartları : Yağmur ve sisli hava koşulları far ışığının düzgün yayılmasını engellemekte ve sürücüye geri yansımasına neden olmaktadır. Islak bir yol yüzeyinin ışığın %85′ini yuttuğu tespit edilmiştir.
 
Hangi marka ? Otomobil üreticilerinin orjinal ekipman olarak kullandığı ve kalitesi bilinen, Avrupa standartlarına (ECE) ampul markalarını tercih etmeniz önerilmektedir.

Auto Express ampul testleri
 H7 , H4
H7 +50 , H4 +50 , H1 +50
H7 +30 , H4 +30 , H1 +30
Auto Bild ampul testleri
 H4
 
Yüksek watt’lı ampuller : Otomobilinizin farı ve elektrik tesisatı 55W tüketen halojen ampuller için tasarlanmıştır. Daha fazla akım çeken ampullerin kullanılması elektrik tesisatına, far camı veya reflektörlerine zarar verebilir.

Avrupa standartlarına (ECE) uygun üretilmemiş ampullerin geometrileri düzgün olmayabilir ve bu nedenle düzgün aydınlatma sağlayamayabilir.
 
Beyaz-mavi ışık veren ampuller : Daha çok tuning sektörü için üretilen ve görünüşe hitap eden bu ampuller, mavi boya kaplaması ile daha fazla mavi içeren, yani daha fazla renk ısısına (K) sahip beyaza benzeyen bir ışık görüntüsüne sahiptir.

Orjinal xenon farlar mavi ışık vermezler, kesilme çizgisindeki mavi-mor efektler nedeniyle uzaktan öyle görünürler. Bu görüntünün nedeni ışığın projektör içindeki siperde kırılması sonucunda kesilme çizgisinde oluşmaktadır. Hiçbir standart halojen ampulün xenon ampulün performansına veya rengine yaklaşabilmesi mümkün değildir.

Mavi ışık düşük dalgaboyuna sahip olduğundan cisimler tarafından kolay soğurulamaz. Gözlerimiz düşük dalgaboyuna sahip renkteki ışığa karşı çok duyarlı değildir. Işığın içindeki mavi rengin miktarı arttığı için özellikle yağmurda ve siste bu ampuller aydınlatma etkisini iyice kaybetmektedirler.

Bu türde ampullerin Avrupa standartlarına (ECE) uygun olmayanları daha fazla güç çekerek daha beyaz ve daha fazla ışığı üretebilmekte ancak geometrisi düzgün olmadığından iyi aydınlatma sağlayamayıp, yüksek ısıdan ve akımdan dolayı far tesisatına da zarar verebilmektedir.

Auto Express ampul testleri H7 blue , H4 blue , H1 blue
 
 

Araç marka ve modeline göre farlarda kullanılan ampul tipi değişmektedir. Orijinal olarak kullanılan olan tipte ampul takmanız gerekir, aksi takdirde soket ve odak uyuşmazlığı olacağından aydınlatmanız bozulur. Hangi tipte ampul kullanmanız gerektiğini Ampul kılavuzu kısmından tespit edebilirsiniz. Daha kesin bilgi için aracınızın kullanım kılavuzuna başvurunuz.

Farların güçlendirilmesi kısmında bulunan testleri inceleyerek size uygun ampulü seçip temin ettiyseniz artık değişim işlemine başlayabilirsiniz.

Xenon farlı araçlarda bu tür işlemlerin deneyimli bir oto elektrikçisi tarafından yapılması gereklidir !

1. Gündüz saatlerini tercih etmeniz değiştirme işlemini kolaylaştıracaktır, farda ampulu tutan klips ve diğer ayrıntıları görmeniz için aydınlık bir ortamı tercih ediniz.

2. En az yarım saat öncesine kadar farlarınızı kullanmamış olmanız değiştirme işlemini kolaylaştıracaktır, aksi taktirde farın içindeki ampul çok sıcak olacağından ellerinize zarar verebilir.

3. Değiştirme işlemine başlamadan önce motoru durdurup, farlarınızı kapatınız.

4. Motor kapağını açarak farın arkasında bulunan plastik kapakları çıkarınız.
 
 

 5. Ampulun metal ayaklarına takılı olan elektrik soketini çıkarınız.

6. Ampulu tutan metal klipsi açarak eski ampulu metal ayaklarından tutarak yuvasından çıkarınız. Ampullerin cam kısmına dokunmamalısınız.

7. Yeni ampulu gövde çıkıntıları doğru oturacak şekilde takınız, elektrik soketini ve metal klipsi aynı şekilde tutturarak ampulu sabitleyiniz.

8. Farlarınızı açarak çalıştığını kontrol ediniz.

9. Plastik kapakları takınız.

10. Seviye ayarı kısmındaki açıklamalara göre farınızın seviye ayarını kontrol ederek ayarlayınız.
 

Farlarınızın periyodik aralıklarla otomobil servislerindeki hassas cihazlarla kontrol edilmesi ve gerekiyorsa ayarlanması gereklidir. Sonucunun hassas olmayacağını gözönünde bulundurarak aşağıdaki metodla  farlarınızı siz de ayarlayabilirsiniz.

Far eğimi : Otomobillerin ve farlarının takıldığı noktaların yerden yükseklikleri, yakıt deposunun ve yolcuların ağırlığının otomobilin eğimine etkileri birbirinden farklıdır. Üreticiler bu parametreleri hesaplayıp seviye düğmesinin kademelerini ve farın eğimine etkisini düzenlemektedirler.

Her farın yerden yüksekliğine göre değişebilen eğim değeri far kasasının üzerinde belirtilmiştir.

Resimdeki farın %1 olan eğimi, kesilme çizgisinin her 100 cm. ileride 1 cm. aşağıya düşmesi gerektiğini belirtmektedir. Örneğin,  yerden 70 cm. yüksekte bulunan ve %1 eğimi olan farın kesilme çizgisi 70 metre sonra yolun sol tarafıyla yerle kesişmektedir.

Asimetrik ışık deseninde yaya ve trafik işaretlerinin daha iyi görülebilmesi için kesilme çizgisinin sağ tarafı daha yüksekte tutulmuştur. Bu nedenle yolun sağ tarafına yansıtılan ışığın mesafesi farın performansına bağlı olarak değişmektedir.
 

Uzun farın yükseklik seviyesini ayarlama : Uzun far reflektörü genellikle kısa far ile birleşik olduğundan ayrı bir ayarlama yapmanız gerekmez.

Xenon farın yükseklik seviyesini ayarlama :  Xenon far bulunan araçlarda yükseklik ayarı akslarda bulunan sensörler ve fara entegre edilmiş algılayıcı ile otomatik olarak yapılmaktadır. Bu nedenle ayarlama yapmanız gerekmez.

Sis farının yükseklik seviyesini ayarlama : Kısa far için uygulanan aşağıdaki metodu sis farlarınıza da uygulayabilirsiniz.
 Kısa farın yükseklik seviyesini ayarlama : (Far eğimi %1.0 olan araçlar için)

Gerekenler : Şerit metre, kurşunkalem veya keçeli kalem, not kağıdı, yıldız veya düz tornavida.

Başlamadan önce benzin deponuzun tamamen dolu olduğuna emin olun.

Mümkünse beyaz bir duvar karşısında düz bir yüzey bulun.

Otomobilin burnunu duvara sıfırlayın. Otomobilin dikey orta noktasını (genellikle marka ambleminin olduğu nokta) duvarda dik bir çizgiyle işaretleyin. (O)

Sağ ve sol kısa farlarınızın orta noktasını (bazı farlarda bu noktayı gösteren bir işaret bulunmaktadır) duvarda ayrı ayrı işaretleyin. (M1 ve M2)

O-M1 ile O-M2 uzaklıkları cm. cinsinden aynı olmalıdır. Değilse, işaretlemenizdeki hatayı düzeltmeden işleme devam etmeyin.

M1 ve M2 noktalarının yerden yüksekliklerini cm. olarak ölçüp not edin. Bu değer kısa farınızın yerden yüksekliğini gösterir. (Y)

M1 ve M2 noktalarının yerden yüksekliği cm. cinsinden aynı olmalıdır. Değilse, işaretlemenizdeki hatayı düzeltmeden işleme devam etmeyin.
 
 M1 ve M2 noktalarından 10 cm. aşağıya dik inerek duvarda işaretleyin. Bu iki nokta arasında yatay ve uzun bir çizgi çekin. Bu çizgi far ışığınızın kesilme çizgisidir. (Kahverengi  çizgi)
 
 Otomobilinizi 10 metre geriye dümdüz çekin.

Kısa farlarınızı yakın.
 Konsoldaki far seviye ayarlama düğmesini 0 kademesine (yüksüz araç) getirin.
 Farların üstü veya arkasında bulunan vidaları tornavida ile sağa sola oynatarak yukarıya-aşağıya veya sağa-sola daha hassas ayarlamalar yapılması mümkündür.

(Resmin yüksek çözünürlüklü versiyonunu görmek için üzerine tıklayınız)
 
 Sol ve sağ farların ışık demeti aynı hizada ve kesilme çizgisinin altında kalmalıdır.

(Resmin yüksek çözünürlüklü versiyonunu görmek için üzerine tıklayınız)