Bir çoğunuz yemek yaparken aldığınız yeni tarifleri tam uygulayabilmek için,belirtilen malzemeleri ne ölçüde kullanmanız konusunda yeterince bilgi sahibi olmayabileceğinizi düşünerek;aşagıdaki tabloyu incelemeneizi ve hatta kesip mutfağınızın bir yerine asmalısınız.Örneğin,200gr yağ veya süt koymanız gerekiyor. Tartı aletinizde yoksa ne yapmanız gerektiğinde işte bu tablo sizlere yardımcı olacaktır.Vede söz konusu yemeği daha iyi yapmış olacaksınız.İşte ölçüle….

  
Rampa çıkan kamyonun yükü kayar, bazen yola, bazen arkadan gelen aracın üstüne gelir.       
Seyir halindeki tır veya kamyonun kasası arkasında, yanında gitmekte olan aracın üzerine düşer, ezer. Hatta karşıdan gelen aracın tekerleği bile yerinden çıkıp diğer şeritteki aracın camına çarpar.
Özellikle içinde bulunan beton harcı hem karıştırıp hem de içine konulan madde ile donmadan adrese teslim etmek için hızlı giden ve bilhassa viraja girerken bu tip hazır beton araçlarından uzak durmalıdır. Hareket halinde belli bir merkezkaç kuvvetiyle dışa savrulan kamyon yanındaki aracı altına alma olasılığı fazladır. Bu tip kazalara sıkça rastlanır.
Kaldırım taşları ve yan korkuluklarda çoğu zaman sürücü için dezavantaj olabilir. Yan korkuluklar çarpma anında ön camdan girip arka camdan çıkan bir mızrak gibi aracı deler.
Kaldırım taşları ise özellikle 45 derece açılı olanlara lastik hızın etkisiyle hafifçe kaptırılırsa bu hata aracın gidiş açısını aniden yükselterek araca yan taklalar attıracak kadar etkili olup yuvarlanmalara yön değişikliklerine sebebiyet verebilir.
Seyir halinde araç içinde asla boşta çisim olmamalıdır. Ani duruş icap ettiren durumlarda veya buna ihtiyaç duyulacak ani frenlerde, şişe, çakmak, oyuncak gibi benzeri çisimler bulundukları yerden hareketle fren, gaz, debriyaj pedalları arasına girip, sıkışarak ihtiyaç anında kullanımı engelliyebilir.
Yine araç içinde taşınma durumunda olan, küçük çocuklar, evcil dostlarımız ani duruş ve kalkışlarda, sert frenlerde sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesinde tehlike olabilir.
Yol üstünde bulunan kanalizasyon kapakları çalınmış olabilir, karanlıkta veya hızlı seyir halinde bu kuyulara düşmemek neredeyse imkansızdır.
Önde giden araç yandan gelen güneşe karşı camını gazete, havlu ile kaplamıştır, hiç beklenmeyen anda döneceği veya yolun sağına çeşme görüp yanaşacağı tutar, arkadan yandan gelen aracı göremez. Bu tip çarpışmalara yaz aylarında sıkça rastlanabilir.
Araçta elektrik kontağı kısa devre, yakıtla ilgili problemlerden kaynaklanan yangınlar doğabilir. Dar ve düz yollarda tır sollarken karşı şerit iyi kontrol edilmelidir. Sollama sırasında tır’ın römorklu olabileceği, iki römork arasına girme imkanı bulunmaması nedeniyle yol üzerinde kalınabileceği unutulmamalıdır.
Gece park yapan tır’ların hırsızlar tarafından brandalarının kesildiği, durumu fark etmeden yola çıkan sürücülerin kasisli yolda giderken taşıdıkları yükü, yırtık yerden yola döktükleri görülmüştür. Yola aralıklı mesafelerle dökülen yükler, yüzeyde top gibi zıplayarak arkadaki seyir halindeki aracın ön camıyla buluşması olasıdır.
Köy yollarında, yaylalarda, tali yollarda tek başına gitmekten yalnızlığa alışılır, bu tip yollardan ana yola çıkış sırasında hız azaltmak çoğu zaman ihmal edilir. Kesişme noktaları sık kaza olan yerler olarak dikkat çeker.
Şehirler arası yollarda, bilhassa otoyollarda 100 km nin üzerindeki hızlar sürücüde haz duyulan alışkanlık yaratır. Buna alışan sürücü meskun sahaları da aynı hızla geçmek isterken özellikle trafik ışıklarında, kent içi trafik sıkışınca sabırsızlık gösterir. Sürücüler bu gibi durumlarda kazandıkları potansiyel hızı kontrol etmelidirler. Özellikle trafiğe ilk çıktıkları günkü tedirginliği, gösterdikleri dikkati hatırlayıp, ilk gün yaşadıkları endişe duygusunu sürücülük hayatları boyunca kaybetmemelidirler.
Sürücüler uzun yolculuklarda yiyecek ve içeceklerine de dikkat etmelidirler. Uyku getiren yoğurt, ayran gibi içeceklerden, fazla yemek yemekten, refleksleri de zayıflatan aşırı alkol ve sigaradan uzak durmalıdırlar. Ayrıca İnsanın en zayıf olduğu sabahın ilk saatlerinde yola aşırı dikkat gösterilmeli, uyku bastırması halinde mutlaka bir süre, kısa da olsa bu ihtiyaç giderilmek üzere mola verilmelidir.
Kazalara neden olacak etkenler bu kadar değil tabi. İlerleyen haftalarda bu konuya tekrar döneceğim.
Suyla, Ateşle, Rüzgarla bahse girilmezmiş, siz siz olun, zamana karşı hız ile de bahse girmeyin.
Fotoğrafa bakınca görünen pek fazla bir şey yok gibi algılanabilir. Açıklaması ise tüyler ürpertici olabilir.

Bir bayram tatili günü İstanbul Güneşli yolu Akşemsettin Viyadüğü üzerinde seyir halinde olan araç, içindeki yolcularla beraber sol şeritte, yolun kenarına bordürlere hızla vurup havalanıyor.Buraya kadar çok normal, taklalarla sonuçlanan böyle kazalar olabiliyor, denebilir.Ama öyle olmuyor. Araç havalandıktan sonra yan dönüyor ve sadece viyadük üzerinde iki yönde ki viyadük üstündeki yolun arasında bulunan, aracın eni kadar olmayan ama, aracın yüksekliği kadar olan boşluktan yan girip yaklaşık 50 metre aşağı düşüyor. Seyir halinde bulunan diğer araçlar bir anda ortadan yok olan aracın kayboluşuna pek bir anlam veremiyor aramaya başlıyorlar. İşte yolcuların ölümüyle sonuçlanan, görünmez, akla gelmez bir kaza. Daha sonra iki viyadükün arası bir başka araç aynı nedenle düşmesin diye boydan boya kafeslerle örülüyor ama gidenler geri gelmiyor.

  MOTOR: Yakıtlardan elde ettiği ısı enerjisini, mekanik enerjiye çeviren makine MOTOR’dur.   

 Araçlarda kullanılan motorlar 2 ve 4 zamanlı olup, içten yanmalı – su veya hava soğutmalıdır.  

 Motorlarda :Benzin – L.P.G ve Motorin yakıt olarak kullanılır.

 Enjektörle ateşlenen motorlarda; Motorin (Mazot) kullanılır.

 Buji ile ateşlemeli motorlarda : Benzin ve LPG. yakıt olarak kullanılır.    

 Buji ile ateşlemeli  motorda : Sıkıştırılmış olan benzin – hava karışımı buji ile ateşlenir.

 Motorda 4 zamanın oluşumu ise :

1. zamanda yakıt ve hava karışımı silindirlere emilir.

2. zamanda bu karışım sıkıştırılır.

3. zamanda buji bu sıkıştırılmış olan  karışımı bujiler ateşler ve patlama meydana  gelir, (bir iş elde 

   edilmiş olur).

4.zamanda eksoz zamanıdır ve eksoz borusu  ile karbon monoksit dışarı atılır.

                          1:EMME   +    2: SIKIŞTIRMA   +    3.ATEŞLEME(İŞ)   +   4.:EKSOZ’dur.

MOTORUN PARÇALARI : (Sınavda çıkabilecek parçalar)

KARBÜRATÖR -DİSTİRÜBÜTÖR – MARŞ MOTORU – ALTERNATÖR(Şarj Dinamosu) PİSTON – BUJİ – EGZANTRİK DİŞLİSİ – KRANKMİLİ- ENJEKTÖR-SİBOPLAR–SEKMAN–HAVA FİLTRESİ–SİLİNDİR BLOĞU

SİLİNDİR BLOĞU : Krank mili ve pistonlara yataklık yapar.

Egzantrik milinin görevleri :

1-Supaplara 

2-Distribütöre  

3-Yağ pompasına   

4-Yakıtpompasına  hareket verir

Motorda : SUBAP ayarı yapılır.

Marş yapıldığında motorun çalışabilmesi için iki sistemin de sağlam  olması gerekir :

     1- Ateşleme sistemi  2-Yakıt sistemi

 BbubuuuuU BÖLÜMÜN SORULAR:

BU BÖLÜMÜN SORULAR:

 1-Motorlu araçta motor aşağıdakilerden hangisini sağlar ?    

   a) Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çevirmek

   b) Yakıttan elde ettiği mekanik enerjiyi ısı enerjisine çevirmek

   c) Akümülatörden aldığı enerjiyi durgun enerjiye çevirmek

   d) Akümülatörden aldığı enerjiyi ısı enerjisine çevirmek.

 2-Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Dinamo     b) Vites kutusu          c) Diferansiyel            d) Motor

 3-Motorlar,yakıt çeşitlerine göre nasıl sınıflandırılır.?

     a) Dizel ve fueloil             c) Dizel,Benzin ve LPG.

     b) Mazot ve fueloil          d) Gazyağı ve mazotlu.

 4-Motorlar,soğutma sistemine göre nasıl sınıflandırılır.?

    a) Su ve hava soğutmalı   c) Su ve benzin soğutmalı

    b) Su ve yağ soğutmalı     d) Su ve motorin soğutmalı

 5-Araçlarda kullanılan motorlar aşağıdakilerden hangisidir.?

  a) Dıştan yanmalı             c) İçten ve dıştan yanmalı.

  b) İçten yanmalı              d) Alttan yanmalı

 6-İçten yanmalı motorlarda aşağıdaki yakıtlardan hangisi kullanılır.?

     a) Kömür-Mazot              c) Alkol –Gazyağı

     b) Alkol-Benzin                d) Benzin-Motorin-LPG.

 7-Motorlar çalışma zamanlarına göre nasıl sınıflandırılır.?

       a) Bir ve üç zamanlı        c) iki ve beş zamanlı

       b) iki ve dört zamanlı       d) bir ve dört zamanlı

 8- Benzinli bir motor için aşağıdakilerden hangisi doğrudur.?

      a) Sıkıştırılmış olan benzin ile hava enjektörle ateşlenir

      b) Sıkıştırılmış olan benzin buji ile ateşlenir.                          

      c) Sıkıştırılmış olan benzin ve hava karışımı buji ile ateşlenir.

      d) Sıkıştırılmış olan hava buji ile ateşlenir.

 9-  Buji ile ateşlemeli motorlarda aşağıdaki yakıtlardan hangisi kullanılır.?

      a) Alkol                b) Benzin-LPG.              c) Gazyağı         d) Motorin

 10- Motorlarda dört zamanın oluşum sırası aşağıdakilerden hangisidir.?

      a) Emme-Ateşleme-Ekzost-Sıkıştırma       c) Ekzost-Emme-Sıkıştırma-Ateşleme

      b) Emme- -Ekzost-Sıkıştırma-Ateşleme     d) Emme-Sıkıştırma-Ateşleme-Ekzost

 11-  Enjektörle püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda hangi yakıt kullanılır.?

      a) Benzin              b) Motorin                  c) Alkol               d) Gazyağı

 12-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

     a) Şaft                   b) Aks             c) Krank mili              d) İstavroz dişlisi

 13-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

      a) Ayna dişlisi       b) İstavroz dişlisi                   c) Kavrama     d)Karbüratör

 14-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

     a) Piston               b) Aks                         c) Şaft              d)Rot

 15-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

     a) Balata               b) Enjektör                 c) Kısa rot      d)Rotil

 16-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

     a) Şaft                   b) Kısa rot                  c) Rot başı      d)Distribütör

 17-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

      a) Marş motoru                b) Amortisör   c) Rot              d) Aks

 18-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

     a) Rot başı                        b) Diferansiyel         c) Buji             d)Rotil

 19-Aşağıdakilerden hangisi motorun parçasıdır.?

     a) Ayna dişlisi       b) Mahruti dişlisi          c) İstavroz dişlisi         d)Egzantrik dişlisi

 20- Silindir bloğunun görevi nedir.?

    a) Motorda bulunan suyu soğutur.                        c) Motor yağını soğutur.

    b) Krank mili ve pistonlara yataklık yapar.                d) Vites dişlilerine yataklık yapar.

 21-Egzantrik (KAM) milinin görevi nedir.?

     a) Pistonlara hareket verir.                                 c) Şafta hareket verir.

     b) Supaplara hareket verir.                                d) Rotlara hareket verir.

 22-Motorda aşağıdaki ayarlardan hangisi yapılır.?

     a) Supap                b) Kavrama                c) Rot              d) Rotil

 AKÜ (batarya)

Elektrik enerjisini kimyasal enerjiye – Kimyasal enerjiyi de elektrik enerjisine  çevirir.  

 Motor çalışmazken  AKÜ : özel alıcıları ve aydınlatma için  gereken elektriği  sağlar.

 Akü bir çeşit sulu tip pildir. Depoladığı enerji 12 volttur. 

 Akünün Kutup başları üzerine madeni bir parça temas ederse  kısa devre olur akü patlar.

 Artı kutup eksi kutuba  göre daha kalındır.

 Akü marş motoruna ilk hareket için elektriği sağlar.

 Aküden aküye takviye  yapılacaksa artı (+) kutup artıya  – Eksi (-) kutup eksiye gelecek şekilde bağlanır.

  (Paralel bağlama)

 Akünün elektrolit seviyesi düşmüş ise saf su  ile tamamlanır.

 Kışın donmaması için tam şarjlı tutulur.  Dijital göstergeli araçta akü takviyesi  yapılmaz.

Araç üzerinde elektrik kaynağı ile tadilat, tamirat yapılacaksa akünün  kutup başları sökülür.

                            AKÜNÜN BAKIMINDA:

                          1 – Kutup başlarının oksitleri temizlenir. ( Ilık su ile temizlenip gres yağı ile yağlanır.)

                          2 – Plâkaların 1 cm. üzerine kadar saf su ilave edilir.

                          3 – Eleman kapak deliklerinin açık olmasına dikkat edilir.

                          4-  Akü kış aylarında tam şarj ( Sık aralıklarla çalıştırılır.)

                         ARIZALAR

                          1 – Akü üstünde pisliklerin olmamasına dikkat edilir. (Kendiliğinden boşalması deşarj).

                          2-   Plakalar arasında kısa devre varsa akü kendiliğinden boşalır.

 Araçta kısa devrede veya yangın durumunda akü kutup başlarının kablosu sökülür

AKÜ’YE AİT SORULAR

Akümülatörün iki kutup başı üzerine birden dokunacak şekilde bir madeni  parça konursa,aşağıdakilerden hangisi meydana gelir.?

     a)  Akümülatör kısa devre olur patlar.        c) Akümülatörün ömrü artar.

     b) Akümülatör daha iyi şarj eder.                d) Akümülatör şarj etmez.

Akümülatör başka bir akümülatör ile takviye yapılacaksa kutup başları nasıl  bağlanır.?

      a) Artı kutup,artı kutupla-Eksi kutup, eksi kutupla         c) Artı kutup şase ile

      b) Eksi kutup, artı kutupla- Artı kutup, eksi kutupla      d) Eksi kutup şase ile

Akümülatörün (Akü) bakımında aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır.?

    a) Akümülatörün tamamı saf su ile doldurulmalıdır.   

    b) Plakaların 1 cm. üzerine kadar saf su doldurulmalıdır.                           

    c) Plakaların ortasına kadar saf su doldurulmalıdır

    d) Plakaların 1 cm. altına kadar saf su doldurulmalıdır

Akümülatörün (Akü) bakımında aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır.?

   a) Akümülatörün suyu boşaltılıp yağlanır.                           

   b) Akümülatörün  kutup başlarının oksitler temizlenir.

   c) Akümülatörün suyu boşaltılıp içi temizlenir                    

   d)  Akümülatörün plakaları temizlenir

Akümülatörün elektrolit seviyesi azalmış ise ne ilave edilir.?

   a) Asit            b) Alkol                 c) Saf su              d) Antifriz.

 Kışın akümülatörün donmaması için aşağıdakilerden hangisi yapılır.?      

       a)Akümülatörün içine saf su konur           c) Akümülatör tam şarj ettirilir.

       b) Akümülatörün içine antifriz konur        d) Akümülatör yarım şarj ettirilir.

 Akümülatörün (Akü) bakımında aşağıdakilerden hangisine bakılır.?

   a) Elamanlar içerisindeki alkol seviyesine   

   b) Elamanlar içerisindeki antifriz seviyesine      

   c) Plakaların temiz olup olmadığına

   d) Elaman kapak deliklerinin açık olup olmadığına

Akümülatörün kendiliğinden boşalması(deşarj olması)nın sebebi  aşağıdakilerden hangisidir.?

   a) Akümülatörün üst kısmında pislikler oluşmuştur.                         

   b)Akümülatörün kutup başları oksitlidir.

   c) Akümülatörün kutup başları gevşektir.                                              

   d)Akümülatörün kutup başları sıkıdır.

Araç üzerinde kısa devreden doğacak yangın durumunda nasıl davranılır.?

   a) Distribütörün kablosu çıkartılır.                            

   b) Marş motor kablosu çıkartılır.                              

   c) Batarya ( Akümülatör)nın kutup başı çıkartılır.

   d) Alternatörün kablosu çıkartılır.

Dijital göstergeli tip araçta aşağıdakilerden hangisi yapılmaz.?

    a) Akü takviyesi     b) Yağ takviyesi    c) Su takviyesi     d) Hidrolik takviyesi

 Akü plakaları arasında kısa devre varsa aşağıdakilerden hangisi meydana gelir.?

  a) Akü kendiliğinden boşalır.                    c) Daha iyi şarj olur.

  b) Marş motorunu daha iyi çalıştırır.       d) Alternatörü iyi çalıştırır.

Akümülatörün görevi aşağıdakilerden hangisidir.?

   a) Aracın direksiyon tertibatını çalıştırmak.  

   b) Marş motoruna,ilk hareket için elektrik vermek

   c) Aracın  hızlanmasını sağlamak

   d) Aracın durmasını sağlamak

Motor çalışmazken akümülatörün görevi nedir.?

   a) Yağlamayı sağlamak                              c) Vites tertibatını çalıştırmak.

   b) Diferansiyeli çalıştırmak                        d) Işık ve özel alıcıları çalıştırmak.

MARŞ SİSTEMİ

PARÇALAR : Akü – Kontak anahtarı – Marş motoru

MARŞ MOTORU : Motora ilk hareketi verir. Elektriğini direkt aküden alır.

 Marş motoru bu hareketini volan dişlisine verir. Motor çalışırken marş yapılırsa marş dişlisi zarar görür.

Arızaları : Kontak anahtarı açılıp marş yapıldığında : Marş motoru yavaş dönüyor, dönmüyor veya tık diye ses geliyorsa : Marş motor elektriğini direk aküden aldığı için Akünün kutup başları :(Gevşektir, oksitlidir, akü boşalmıştır.) gibi cevaplara bakınız. Araçta 10 – 15 saniyeden fazla marş yapılmaz, yapılırsa akü boşalır.

İtilerek çalıştırılan motorda Triger Kayışı veya şanzıman zarar görebilir.

Marş yapılıp araç çalıştığında YAĞ LAMBASI ve ŞARJ  LAMBASININ sönmesi gerekir. 

Motor ilk çalıştırılırken marş yapılırken DEBRİYAJ pedalına sonuna kadar basılmalıdır.

MARŞ SİSTEMİNE AİT SORULAR

Motora  ilk hareketi aşağıdaki parçalardan hangisi verir.?

  a) Marş motoru          b) Şarj dinamosu                 c) Alternatör         d) Konjektör

Marş motoru aşağıdakilerden hangisine hareket iletir.?

  a) Egzantrik dişlisine     b) Mahruti dişlisine          c) Volan dişlisine      d) Krank dişlisine

Motor çalışırken marş yapılırsa aşağıdakilerden hangisi meydana gelir.?

  a) Motor daha hızlı döner                                      c) Motor daha yavaş döner

  b) Marş dişlisi zarar görür                                     d) Motor daha iyi yağlama yapar.

Marş motoru, marş durumunda hiç dönmüyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

   a) Buji kabloları gevşektir.                         c) Akümülatörün kutup başları gevşektir.

   b) Karbüratöre yakıt gelmiyordur.           d) Vantilatör kayışı gevşektir.

Marşa basıldığında marş motoru çalışmaz,korna çalmaz ise sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

   a) Benzin otomatiği arızalıdır.                    c) Yağ pompası arızalıdır.

   b) Bujiler çalışmıyordur.                             d) Akümülatörün kutup başları gevşektir.

Kontak anahtarını açıp marş yapıldığında,marş motoru çalışmıyorsa  arıza nedir.?

   a) Karbüratöre benzin gelmiyordur.                        c) Akümülatör boşalmıştır.

   b) Bujilere akım gelmiyordur.                                   d) Vantilatör kayışı kopmuştur.

Marş durumunda marş motoru,motoru yavaş döndürüyorsa sebebi  hangisidir.?

   a) Alternatör arızalıdır.                                           c) Bujilere akım gelmiyordur.

   b) Akümülatörün kutup başları gevşektir         d) Endüksiyon bobini arızalıdır.

Araçta kontak anahtarı açıp, marşa basma süresi ne kadar olmalıdır.?

   a) 10-15 sn.              b) 20-60 sn.               c) 60-80 sn.                   d) 80-90 sn.

Aracı çalıştırırken 10-15 saniyeden fazla marş yapılırsa ne gibi arıza olur.?

   a)Alternatör yanar                                               c) Endüksiyon bobini yanar

   b)Akümülatör boşalır.                                         d) Far ampulleri patlar

 ATEŞLEME SİSTEMİ

 Parçaları : Akü – Kontak anahtarı – Endüksiyon bobini – Distribütör – Bujiler , Buji kabloları

 ENDÜKSİYON BOBİNİ : Akünün 12  voltluk voltajını 18,000–25,000  volta yükseltir..

 DİSTRİBÜTÖR : Endüksiyon bobininde gelen yüksek akımı, Bujilere ateşleme sırasına göre dağıtır.

 Parçaları: 1-Tevzi makarası  2-Platin  3- Meksefe (Kondansatör)

 Platin : Ateşleme zamanlarına  göre açılıp kapanarak ateşleme zamanlarını ayarlar.

 Meksefe (Kondansatör) : Platine gelebilecek fazla akımı üzerinde toplayarak platini korur.

 Buji : Ateşlemeyi sağlar. yanma odalarına sıkıştırılmış benzin ve hava  karışımını ateşler.

 AYARLAR : PLATİN ayarı – BUJİ (tırnak) ayarı – AVANS ayarı yapılır.

 Elektronik (Manyetik) ateşlemeli motorlarda platin-distribütör- Meksefe(Kondansatör ) yoktur

 Buji kablolarından biri yerinden çıkmışsa motor tekleyerek çalışır.

 Kontak anahtarı ateşleme konumunda açık unutulursa :

 1–Endüksiyon bobini yanar.2–Platin yanar.

 Platin meme yaparsa zımpara ile temizlenir – Sık sık yapıyorsa Meksefe (Kondansatör ) arızalıdır.

 Buji ile ateşlemeli (Benzinle + Lpg.li) motorlarda normal yanma olmamasının sebepleri :

 1 – Buji ayarı yanlıştır veya bujiler kurum bağlamıştır. ( Yani eskimiştir.)

 2 – Platin meme yapmıştır  (kurum bağlamıştır)  veya ayarı bozuktur.

 Buji ve platin ayarı bozuk bir araçta eksoz dumanı SİYAH  renkte çıkar.

 Kontak anahtarı açılıp marş yapıldığında marş motoru rahat DÖNÜYOR ama çalışmıyorsa :

 1 – Ateşleme sisteminde hata vardır.   (Yada) 2 – Yakıt sisteminde hata vardır.

 Ateşleme sistemi su birikintisinden dolayı ıslanırsa ;sistem kurutularak motor çalıştırılır.

ATEŞLEME SİSTEMİNE AİT SORULAR

17-Manyetik ateşleme sisteminin avantajı aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Daha iyi ateşleme yapar   b) Daha iyi yağlama yapar  c) Daha iyi soğutma yapar   d) Daha iyi kavrama yapar.

18- Bujilere ateşleme sırasına göre akım gönderen parça aşağıdakilerden hangisidir.?

       a) Distribütör               b) Karbüratör       c) Konjektör(Regülatör)     d) Akümülatör

19- Platin ve Tevzi makarası aşağıdakilerden hangisinin parçasıdır.?

a)Karbüratör    b) Distribütör   c) Endüksiyon bobini         d) Konjektör(Regülatör)

20- Motor çalışmazken kontak anahtarı ateşleme konumunda açık unutulduğunda

ateşleme sisteminde aşağıdakilerden hangisi meydana gelir.?

a)Bujiler yanar                        c) Endüksiyon bobini ve platin yanar 

b)Konjektör yanar                   d) Flaşör yanar                   

21-   Kullanma kılavuzuna göre belirli kilometre sonunda aracın aşağıdaki parçalardan hangisi değiştirilmelidir.?

a) Rotlar                        b) Akslar               c) Bujiler-Platin                 d) Şaftlar

22-   Ateşleme sisteminde aşağıdaki ayarlardan hangisi yapılır.?

a)Egzantrik(kam)mili ayarı                     c) Piston pimi ayarı

b)b) Krank mili ayarı                              d) Buji-Platin-Avans  ayarı             

23-   Platin meme yapmış ise aşağıdakilerden hangisi arızalanmış olabilir.?

a) Meksefe(kondansatör)  b) Kontak anahtarı   c) Buji       d) Konjektör (Regülatör)

24-   Motorun çalışması sarsıntılı ise bunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Yağ seviyesi düşüktür.                         c) Akümülatör zayıftır.

      b) Yakıt seviyesi düşüktür.                       d) Buji kablolarından biri çıkmıştır.

25-   Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Radyatör petekleri tıkanmıştır.             c) Bujiler normal ateşleme yapmıyordur.

b) Vantilatör kayışı gevşektir.                   d) Su pompası arızalıdır.

26-   Bujiler ayarsız veya aşınmış ise aşağıdakilerden hangisi meydana gelir.?

a)Motor çekişten  düşer                       c) Motor yağ yakar

b)Motor hararet yapar.                          d) Motor kavrama yapar

27-   Buji ayarı yanlış yapılmış bir motorda ekzost dumanı hangi renkte çıkar.?

a) Mavi                         b) Siyah                c) Kırmızı                               d) Sarı

28-   Marş yapıldığında aracın motoru rahat dönüyor ama çalışmıyorsa aşağıdakilerden hangisi arızalıdır?

       a) Yağlama sistemi       b) Şarj sistemi       c) Ateşleme sistemi           d) Marş sistemi

YAKIT SİSTEMİ

 PARÇALARI :Yakıt deposu/Yakıt otomatiği (pompası)/ Karbüratör/ Emme manifoldu/ Hava filtresi

 YAKIT OTOMATİĞİ : Yakıt Deposundan devamlı şekilde yakıt emerek Karbüratöre aktarır.

 KARBÜRATÖR : Yakıtla  havayı 1/15 oranında karıştırıp emme mani foldu ile silindirlere  verir.

 Karbüratörün  hava giriş deliği üzerinde soğuk havada aracın kolay çalışmasını sağlayan  JİKLE kelebeği vardır.

 HAVA FİLTRESİ : Karbüratöre giren havayı temizleyen hava filtresidir. Hava filtresi basınçlı hava  ile temizlenir. Eğer tıkalı ise motor boğulur, (ZENGİN karışımla) yani, fazla yakıt yakarak çalışır.  Eksoz dumanı SİYAH  renkte çıkar.

 Enjeksiyon pompasına basınçlı mazotu gönderen Besleme pompasıdır. (Dizel araçlarda)

 Araç kış şartlarına hazırlanırken : Otomatik jikle ve hava filtresi kışlık pozisyona getirilir.

 Katalitik konvektörlü araçta KURŞUNSUZ benzin kullanılır.

 Yakıtta toz su pislik varsa : MOTOR  DÜZENSİZ TEKLEYEREK ÇALIŞIR.

  Boğulmuş motoru çalıştırmak için : GAZ PEDALINA SONUNA KADAR BASILARAK MARŞ YAPILIR.

 Rodaj zamanı doluncaya kadar :ANI DURUŞ KALKIŞ ve FAZLA SÜRAT YAPILMAZ.

 Yakıt sisteminde RÖLANTİ AYARI yapılır.

 Araç çalıştıktan bir süre sonra stop ediyorsa Karbüratöre bakılır. Yakıt ikmali yapılırken araç stop edilir.

 Motorda eksozun sesini azaltan eksoz susturucusudur.

 Marş yapıldığında marş motoru rahat dönüyor ama araç çalışmıyorsa yakıt sisteminde bir arıza olabilir. 

 Araç ilk çalıştırılırken debriyaj pedalına basılmasının faydası vardır.

                                                         ARAÇTA YAKIT TASARRUFU

        1 – Jikle devresi çekili unutulmamalı.                5 – Hava filtresi temiz tutulmalı.

        2 – Eskimiş bujiler temizlenmeli (yenilenir)      6 – Frenler sıkı veya ayarı bozuk olmamalı

        3 – Lastik havaları normal değerde olmalı       7 – Ani duruş ve kalkıştan kaçınılmalı

        4 – Aracın hızına uygun vitesle gidilmeli          8 –Debriyaj balatasını değiştirmek (debriyaj kaçırması)                                                                                               

 Kullanma kılavuzuna göre belirli kilometrelerde Sonunda : BUJI – PLATİN – MOTOR YAĞI YAĞ       

                  FİLTRESİ – HAVA FİLTRESİ değiştirilir. Triger Kayışı değiştirilir.

YAKIT SİSTEMİNE AİT SORULAR

21-   Karbüratör aşağıdaki parçalardan hangisinin üzerindedir.?

    a) Emme manifold’u   b) Ekzost mani foldu           c) Yakıt deposu    d) Radyatör

22-   Aşağıdakilerden hangisi yakıt sisteminin bir parçasıdır.?

    a) Buji                   b) Platin       c) Yakıt pompası           d) Yağ filtresi

23-   Karbüratöre giren havayı temizleyen filtre aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Benzin filtresi           b) Hava filtresi    c) Yağ filtresi        d) Su filtresi

24-   Ayak gaz pedalından çekilmiş vaziyette iken motorun çalıştığı devreye ne denir.?

    a) Jikle                b) Rolanti             c) Kapış                 d) Yüksek hız.

25-   Jikle kelebeği nerede bulunur.?

      a) Karbüratörün hava giriş deliği önünde            c) Silindir kapağı içerisinde

      b) Hava filtresi içerisinde                                          d) Karbüratörün çıkış deliği önünde

26-   Soğuk motoru kolay çalıştırmak için zengin karışımı hazırlayan tertibat aşağıdakilerden hangisidir?

    a) Buji                    b) Enjektör                c) Jikle                 d) Distribütör

27-   Enjeksiyon pompasına basınçlı şekilde mazotu gönderen aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Besleme pompası   b) Enjektör            c) Endüksiyon bobini         d) Kondansatör

36-   Enjektörlere sırası ile basınçlı mazot gönderen parça aşağıdakilerden hangisidir.?

      a) Besleme pompası      b) Enjeksiyon pompası      c) Hava filtresi      d) Mazot filtresi

37-   Silindir içerisinde yanmış gazlar aşağıdakilerden hangisi ile dışarı atılır.?

     a) Emme manifoldu                                c) Ekzost manifoldu           

     b) Radyatör hortumu                             d) Jikle tertibatı

38-   Basınçlı olarak çıkan yanmış gazların sesini azaltan aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Ekzost susturucusu                               c) Emme susturucusu 

    b) Emme manifoldu                                     d) Ekzost supabı

39-   Bir aracın Ekzost dumanı siyah çıkıyorsa aşağıdakilerden hangisine bakılır.?

    a) Hava filtresine        b) Yağ seviyesine  c) Soğutma suyuna   d) Vantilatör kayışına

40-   Araç kış şartlarına hazırlanırken aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

      a) Kavrama sistemi, kışlık pozisyona getirilir. 

      b) Otomatik jikle, kışlık pozisyona getirilir

      c) Hidrolik fren sistemi, kışlık pozisyona getirilir. 

      d) El freni, kışlık pozisyona getirilir

  Araç kış şartlarına hazırlanırken aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

    a) Hava filtresi, kışlık pozisyona getirilir.                  c) Kavrama, kışlık pozisyona getirilir

    b) Hidrolik fren sistemi, kışlık pozisyona getirilir.  d) El freni, kışlık pozisyona getirilir

42-   Aracın fazla yakıt yakmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Emme manifoldunun tıkalı olması                      c) Emme subabının kapalı olması

     b) Egzost subaplarının kapalı olması                     d) Hava filtresinin tıkalı (KİRLİ)olması

43-   Hava filtresi tıkalı ise motor nasıl bir karışımla çalışır.?

     a) Normal karışımla      b) Fakir karışımla    c) Zengin karışımla     d) Az karışımla

44-   Benzinle çalışan araçta hava filtresi tıkalı ise aşağıdakilerden hangisine sebep olur

     a) Motor az yağ yakar   b) Motor az benzin yakar  c) Motor çok yağ yakar  d) Motor boğulur.

45-   Yakıt içerisinde toz, su, pislik varsa motor nasıl çalışır.?

     a)  Düzenli çalışır.                                                  c) Zengin karışımla çalışır

     b)  Düzensiz, tekleyerek çalışır.                         d) Yağ yakar

 Aşağıdakilerden hangisi yakıt sisteminde yapılan ayarlardan biridir.?

       a) Buji ayarı        b) Debriyaj ayarı             c) Platin ayarı       d) Rolanti ayarı

47-   Boğulmuş motoru çalıştırmak için aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

     a) Debriyaj pedalına basılarak marş yapılır.       

     b) Gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır.

     c) Fren pedalına basılarak marş yapılır.              

     d) El freni çekilerek marş yapılır.

48-   Motor ısınınca , stop ediyorsa aşağıdakilerden hangisine bakılır.?

    a) Debriyaja  b) Lastiklerin havasına       c) Vites kutusuna(şanzıman)   d) Karbüratöre

49-   Marş yapıldığında aracın motoru rahat dönüyor ama çalışmıyorsa aşağıdakilerden hangisi arızalıdır?

       a) Yakıt sistemi           b) Şarj sistemi       c) Yağlama sistemi              d) Marş sistemi

50-   Katalitik konvertör bulunan araçlarda aşağıdaki yakıtlardan hangisi kullanılır.?

     a) Normal benzin         b) LPG.                  c) Kurşunsuz benzin         d) Süper benzin

YAĞLAMA SİSTEMİ

Yağlama sistemi : Çalışan parçaların sürtünmeden dolayı aşınması ve sürtünmeden dolayı da ısınmasını önler. (Soğutulmasına yardımcı olur.) Ayrıca sürtünen parçaları yıkayarak temizliğini sağlar.

Parçaları : Karter/Yağ pompası/Yağ filtresi/Yağ müşürü/Yağ gösterge(lambası),Yağ   çubuğu.

KARTER : Motorun yağına depoluk eder yağ kaçağı varsa karter contası yırtılmıştır.

YAĞ POMPASI : Çalışan parçaların üzerine basınçlı şekilde yağ püskürtür.Hareketini egzantrik milinden alır.

YAĞ FİLTRESİ : Yağı süzer. Üzerinde yağ müşürü vardır. Yağ basıncı göstermiyorsa filtresi tıkanmıştır.

YAĞ GÖSTERGESİ ( lambası) : Yağ basıncını gösterir.Yağ basıncı düşükse lamba  yanar ve araç hemen stop edilmelidir. Yoksa motor ısınır yanar. Araç ÇALIŞIRKEN yağ göstergesinden yağ kontrolü yapılır.

Araç çalıştığı halde yağ basıncı göstermiyorsa : Karterde yağ yoktur – Yağ müşürü bozuktur veya kablosunda   kısa devre vardır.

Motorda silindirler aşınmışsa : Motor yağ yakar eksozdan MAVİ renkte duman çıkar.

YAĞ ÇUBUĞU : Araç stop halinde iken 4-5 dakika beklenir ve düz bir zeminde iken yağı kontrol edilir.

Yağ, Yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır.

Motora yeni  yağ, subap muhafaza kapağındaki (KÜLBÜTÖR) kapağından konur.

Motorda yağ değişiminde motorun sıcak olmasına dikkat edilir. (Sıcak yağ daha akıcıdır.)

Belli kilometreler sonunda motor yağı ve yağ filtresi değiştirilir.

Motorda : Motor yağı kullanılır. Motor yağı GÜNLÜK bakımda kontrol edilir.

                          YAĞ ile ilgili soru çıktığında cevapların içinde YAĞ İLE BAŞLAYAN  cevapları arayınız.

YAĞLAMA SİSTEMİNE AİT SORULAR

58-   Motordaki yağın görevi aşağıdakilerden hangidir.?

       a) Ateşleme sistemine yardımcı olmak.           c) Motorun soğutulmasına yardımcı olmak.

       b)Yakıtın yanmasına yardımcı olmak.             d) Motorun erken ısınmasına yardımcı olmak.

59-   Motorda çalışan parçaların temizliğini hangi sistem sağlar.?

     a) Soğutma                 b) Yakıt                  c) Ateşleme            d) Yağlama

60-   Karterin görevi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Soğutma suyuna depoluk eder                          c) Vites dişlilerine muhafazalık eder.

    b) Motor yağlama yağına depoluk eder.                d) Kavramaya muhafazalık eder.

61-   Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı aşağıdaki parçaların hangisinden anlaşılır.

    a) Motor yağ çubuğundan                                       c) Motor yağ göstergesinden

    b)Motor yağ karterinden                                          d) Motor yağ müşüründen.

62-   Araçta, egzostdan mavi duman çıkmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Motor yağında su vardır.                                     c) Yakıtta su vardır.

     b) Motor yağ yakıyordur.                                         d) Motor fazla benzin yakıyordur.

63-   Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görüldüğünde ne yapılmalıdır.?

     a) Motor devri yükseltilir.                                         c) Motor rölantide çalıştırılır.

     b) Motor devri düşürülür.                                         d) Motor hemen durdurulur.

64-   Araçta,motor yağı kontrol edilirken yağ, yağ çubuğunun neresinde olmalıdır.?

     a) Yağ çubuğunun üst çizgisinde            c) Yağ,yağ çubuğunda hiç görülmemelidir.

     b) Yağ çubuğunun alt çizgisinde             d) Yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır.

65-   Motora, yağlama yağı nereden konur.?

     a) Radyatör kapağından            c) Supap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan

     b) Vites kutusu kapağından.     d) Diferansiyel  kapağından.

66-   Motorun yağ yakmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Silindirler aşınmıştır.                                         c) Krank mili aşınmıştır.

    b) Kam (Eksantrik) aşınmıştır.                            d) Volan aşınmıştır.

67-   Yağ seviyesi normalin çok altında iken motor çalıştırılacak olursa ne gibi  arıza olur.?

    a) Motor ısınır yanar.                                               c) Motor çok soğur.

    b)Motor suyuna su karışır.                                    d) Motor yakıtına yağ karışır.

68-   Araçta, motor yağının kontrolünü yaparken  aşağıdakilerden hangisine dikkat edilir.?

    a) Aracın ön tarafının kalkık olmasına                     c) Aracın düz zeminde olmasına

    b) Aracın arka tarafının kalkık olmasına                  d) Aracın yan tarafa eğik olmasına

84- Aşağıdakilerden hangisi yağlama sistemi parçasıdır.?

       a) Yağ pompası             b) Su pompası                      c) Vantilatör          d) Termostat

85- Araçta, motor yağı kontrol edilirken aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

     a) Kontak anahtarını kapatmadan, motor çalışır durumda kontrol edilir.

     b) Kontak anahtarı kapatıp,yağın kartere inmesi için 4-5 dak. beklenir ve kontrol edilir.

     c) Motor yüksek hızda çalışırken kontrol edilir.

     d) Motor rölantide çalışırken kontrol edilir.

86- Araçta, motor yağı değiştirileceği zaman aşağıdakilerden hangisine dikkat edilir.?

      a) Motorun soğuk olmasına                                     c) Motorun sıcak olmasına

      b) Motorun rölantide çalışır olmasına                   d) Motorun çalışır olmasına.

87-   Araçta, motor yağı kontrolü hangi bakımda yapılır.?

    a) Günlük                   b) Haftalık               c) Aylık                  d) Yıllık

88-   Kullanma kılavuzuna göre,belli kilometre sonunda araçta aşağıdakilerden hangisi değiştirilmelidir.?

         a) Fren hidroliği          b) Soğutma suyu   c) Soğutma antifirizi        d) Motor yağı-Yağ filtresi

89-   Marşa basılıp, motor çalıştığında aşağıdakilerden hangisinin sönmesi gerekir.?

    a) El fren lambası       b) Park lambası     c) Sinyal lambası       d) Yağ lambası

90-   Motor yağının eksilme sebeplerinden biri aşağıdakilerden hangisidir.?

    a)Karter contasının yırtılması                    c) Krank mili contasının yırtılması

    b)Karbüratör contasının yırtılması.          d) Kam mili contasının yırtılması.

                                                                        SOĞUTMA SİSTEMİ

Aracın yakıt yakmasından dolayı meydana gelen yüksek ısıyı normal ısıya ( 80- 90 C) indirgemeyi   sağlar.

PARÇALARI : Radyatör  – Su (Devir daim pompası) – Vantilatör ve kayışı – Termostat – Isı göstergesi ve müşürü – Fan motoru – Kalorifer hortumları ve Radyatör hortumları.

RADYATÖR : Aracın soğutma suyuna depoluk eder. Konulacak su : İçilecek temizlikte ılık ve kireçsiz olmalıdır.Hararet yapan motorun radyatör kapağı havası alınarak açılır. Hararet yapmış Radyatöre su ilavesi motor rölantide çalışırken ılık su yavaş yavaş ilave edilir. Eğer soğuk su konursa Silindir bloğu çatlayabilir.

Su takviyesi peteklerin üstüne kadar olmalıdır. Radyatördeki suyun kışın donmaması için antifriz konur.

SU POMPASI (DEVİR DAİM) : Soğutma suyuna basınçlı şekilde silindir bloğundaki su kanallarına gönderir.

Hareketini vantilatör kayışından alır.

VANTİLATÖR : Hava sirkülasyonu yaparak radyatördeki suyun soğutulmasına yardımcı olur.

VANTİLATÖR KAYIŞI : Hareketini krank kasnağından alarak hem su pompasını hem de

Alternatörü çalıştırır.Vantilatör kayışına parmakla basıldığında 1,5 cm. esnemelidir.

Vantilatör kayışı sıkı ise sadece Alternatör yataklarını bozar.

TERMOSTAD : Motoru çalışma sıcaklığında sabit tutan parçadır. Termostat motorda silindir kapağı

çıkışında bulunur. Motor çalışama sıcaklığına  geldiğinde ısıya duyarlı olan kapak açılarak suyun geçişini sağlar. Motorda Termostat yoksa araç soğuk çalışır geç ısınır aşınmalar artar.

Motorun aşırı  sıcak olarak çalışması motorun çekişten düşmesine sebep olur.

ISI GÖSTERGESİ VE MÜŞÜRÜ : Motorun sıcaklığını ısı müşürü sayesinde ısı göstergesinde gösterir. Isı aşırı yüksekmişse motor stop edilir. Isı göstergesi çalışmıyorsa ısı müşürü arızalıdır.

FAN MOTORU VE MÜŞÜRÜ : Yeni tip motorlarda kullanılır. Vantilatör ( Pervane ) yoktur.

 Fan motorlu araçlarda arıza : Fan elektrik motoru bozulmuştur, Isı müşürü veya müşür  kablosunda bir arıza vardır.

Radyatördeki su seviyesi de GÜNLÜK bakımda kontrol edilir.

Motorda aşırı su kaybı varsa radyatör hortumlarında veya kalorifer hortumlarında kaçak vardır veya  silindir kapak contasında kaçak vardır.

HARARET YAPMA NEDENLERİ

                         1- Radyatör peteklerinin tıkalı olması            6- Fan motoru ısı müşürünün bozuk olması.

                          2- Termostat’ın bozuk olması                        7- Vantilatör kayışının gevşek yada kopmuş olması

                          3- Su pompasının bozuk olması.                  8- Su kanallarının kireçleşmeden dolayı daralması

                          4- Fan motorunun bozuk olması                  9- Fan motoru kablosunun gevşek veya oksitlenmesi

                          5-Radyatör kapağının bozuk olma            10- Araç uygun vites ve hızda kullanılmaması.

SOĞUTMA SİSTEMİNE AİT SORULAR

89-   Su ile soğutmalı motorda,soğutma sistemi parçası aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Karbüratör              b) Alternatör        c) Hararet (ısı) götergesi                 d) Dinamo

90-   Soğutma sistemi parçası aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Kondansatör (Meksefe)                         c) Termostat 

    b) Alternatör (Dinamo)                              d) Konjektör (Regülatör)   

91-   Motorda termostat nerede bulunur.?

   a) Su pompası içerisinde                                           c) Radyatörün altında

   b) Radyatör içerisinde                                               d) Silindir kapağı çıkışında.

92-   Motor suyu sıcaklığını, çalışma sıcaklığında sabit tutan parça aşağıdakilerden hangisidir.?

   a) Vantilatör                 b) Radyatör          c) Termostat        d) Hararet (ısı) göstergesi

93- Termostatın görevi aşağıdakilerden hangisidir.?

   a) Motor yağını, çalışma sıcaklığında tutmak.                 

   b) Motoru çalışma sıcaklığında sabit tutmak.

   c) Fren hidroliğini çalışma sıcaklığında tutmak

   d) Diferansiyeli çalışma sıcaklığında sabit tutmak.

94-   Hava soğutmalı motoru su soğutmalı motordan ayıran özelliklerden biri hangisidir.?

   a) Akümülatörün olmaması.                      c) Radyatör ve su pompasının olmaması.

   b) Silindir kapağının olmaması.                d) Yağlama yağının olmaması.

95-   Vantilatör kayışı kopmuş ise aşağıda arızalardan hangisi meydana gelir.?

    a) Motor hararet yapar                                             c) Motor suyu soğur            

    b) Motor suyuna yağ karışır.                                  d) Motor hemen durur.

96-  Motorun hararet yapmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Motorda termostat yoktur.                                c) Vantilatör kayışı sıkıdır.

    b) Termostat arızalıdır.                                           d) Hararet (ısı) müşürü arızalıdır.

97- Radyatöre konulacak su peteklerin neresinde olmalıdır.?

    a) Ortasında                b) Hizasında                         c) Altında              d) Üzerinde

100- Motor çok sıcaksa radyatöre konulacak su nasıl olmalıdır.?

    a) Soğuk ve kireçsiz    b) Ilık ve kireçsiz     c) Soğuk ve temiz   d) Sıcak ve temiz

101- Motor sıcakken motora su ilave etmek gerekirse aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

     a) Motor durdurulduktan sonra su ilave edilir.

     b) Motor yüksek hızda çalışırken, ılık su ilave edilir.

     c) Motor rölantide çalışırken, ılık su yavaş yavaş  ilave edilir.

     d) Motor tam gazla çalışırken, ılık su yavaş yavaş ilave edilir.

102- Soğutma sisteminde su azalıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

         a) Termostat arızalıdır.                                c) Silindir kapağı contasında kaçak vardır.

         b) Vantilatör kayışı sıkıdır.                         d) Hararet (ısı) göstergesi arızalıdır.

103-Vantilatör kayışına basıldığında ne kadar esnemelidir.?

     a) 1,5 cm.                    b) 3 cm.                  c) 4,5 cm.                               d) 6 cm.

104-Araçta, suyun donmaması için radyatöre ne ilave edilir.

    a) Asit                         b) Eter                    c) Yağ                    d) Antifriz.

105-Araçta, termostatın çıkarılması aşağıdakilerden hangisine neden olur.?

    a) Motor çok ısınır, aşınmalar artar.    

    b) Motor hararet yapar,aşınmalar artar

    c) Motor soğuk çalışır, geç ısınır, aşınmalar artar.

    d) Motor sıcak çalışır,geç soğur,hararet yapar

106-Motorun çok sıcak olarak çalışması aşağıdakilerden hangisine sebep olur.?

     a) Motor yağının kalınlaşmasına             c) Motorun çekişten (güçten) düşmesine

     b) Motor gücünün artmasına                   d) Motorun devrinin artmasına

107-Motor çok sıcakken soğuk su konulması aşağıdakilerden hangisine sebep olur.?

     a) Motor ısısının artmasına                       c) Silindir bloğu ve kapağın çatlamasına

     b) Motorun stop etmesine                        d) Motorun çekiş gücünün artmasına.

108-Aracınızın hararet (ısı) göstergesi çalışmıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Vantilatör kayışı gevşektir.                                    c) Hararet (ısı) müşürü arızalıdır.

     b) Vantilatör kayışı kopmuştur.                                d) Devir daim (su) pompası arızalıdır.

109-Radyatörde suyun aşırı derecede azalmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Subaplarda  kaçak vardır.                        c) Ekzost manifoldunda kaçak vardır.

     b) Emme manifoldunda kaçak vardır.       d) Radyatör hortumlarında kaçak vardır.

110-Motorun hararet yapmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Radyatör kapağının bozuk olması                       c) Bujilerin bozuk olması

     b) Distribütör kapağının çatlak olması                    d) Silindir kapağının çatlak olması.

111-Motorun hararet yapmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Motorun çok yüksek devirde çalıştırılması.

     b) Motorun uygun vites ve devirde kullanılmaması

     c) Vantilatör kayışının çok gergin olması                               

     d) Distribütör kapağının bozuk olması.

112- Motorun hararet yapmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

       a) Vantilatör kayışı gevşektir.                                  c) Motorda hava filtresi gevşektir.

       b) Motorda termostat yoktur.                                  d) Vantilatör kayışı sıkıdır.

113-Motorun hararet yapmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Lastiklerin havası fazladır.                 c) Karbüratör soğutucusu arızalanmıştır.

    b) Otomatik soğutucu (fan) arızalıdır.  d) Bujiler arızalanmıştır.

114-Fan soğutuculu bir araçta motor hararet yapıyorsa muhtemel arıza aşağıdakilerden hangisidir.

    a) Yakıt sistemi arızalıdır.                           c) Fan motoru elektrik bağlantısı çıkmıştır.

    b) Şarj sistemi arızalıdır.                             d) Ateşleme sistemi arızalıdır.

115-Fan soğutuculu bir araçta motor hararet yapıyorsa muhtemel arıza aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Yakıt sistemi arızalıdır.                           c) Ateşleme sistemi arızalıdır.

     b) Yağlama sistemi arızalıdır.                     d) Fan motoru elektrik müşürü bozulmuştur.

116-Aracın soğutma su seviyesi hangi bakımda kontrol edilir.?

    a) Günlük                   b) Haftalık             c) Aylık                 d) Yıllık

117-Vantilatör kayışı hareketini aşağıdaki parçalardan hangisinden alır.?

      a) Volan kasnağından                                                 c) Krank mili kasnağından

      b)  Kampana kasnağından                                        d) Diferansiyel kasnağından

                                                                       ŞARJ  SİSTEMİ

Parçaları : Alternatör (Şarj dinamosu) – Konjektör (Regülatör) – Vantilatör kayışı – Şarj  göstergesi.  

ALTERNATÖR (ŞARJ DİNAMOSU) : Hareketini vantilatör kayışından alır.

Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren ve araç için gerekli olan sürekli elektriği üreten sistemdir.

 Alternatörlü araçta elektrik kaynağı yapılacaksa akünün kutup başları sökülür.

Araç çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa : Vantilatör Kayışı  gevşek veya kopmuştur – alternatör arızalıdır – Alternatör Kömürleri aşınmıştır veya kablo bağlantıları gevşektir.

KONJEKTÖR (REGÜLATÖR) : Alternatörün ürettiği elektriği ayarlayarak (12 volta ayarlayarak) aküye ve tesisata verir.

Konjektör ( Regülatör ) arızalı ise ampuller sık sık patlar ve aküde aşırı saf su kaybı olur.

ŞARJ GÖSTERGESİ (LAMBASI) : Alternatörün elektrik üretip üretmediğini gösterir.

 Vantilatörün kayışının koptuğu ilk önce ŞARJ göstergesinden anlaşılır. Araç hemen durdurulur.

ŞARJ SİSTEMİ İLE  İLGİLİ SORULAR

113-Aracın devri arttıkça dinamodan (Alternatörden) çıkan akım ve voltajı ayarlayıp tesisata ve aküye gönderen parça aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Konjektör(regülatör)     b) Distribütör      c) Endüksiyon bobini       d) Kondansatör(Meksefe)

114-Alternatörün (şarj dinamosunun) görevi aşağıdakilerden hangisidir.?

a)       a) Mekanik enerjiyi ısı enerjisine çevirmek.       

b)       b) Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirmek

          c) Isı enerjisini elektrik enerjisine çevirmek.       

          d) Isı enerjisini mekanik enerjiye çevirmek.

115-Motor çalışırken şarj (ikaz) lambası yanıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a)       a) Marş motoru arızalıdır.                       c) Alternatör arızalıdır.       

b)       b) Far ampulleri yanmıştır)                     d) Fan motoru arızalıdır.

116-Alternatörlü bir araçta, elektrik kaynağı yapılacağı zaman ne yapılır.?

a) Alternatörün kömürleri sökülür.                    c) Soğutma suyu boşaltılır.

            b) Akü kutup başı bağlantıları sökülür.              d) Motor yağı boşaltılır.

117-Vantilatör kayışının koptuğu ilk önce hangi göstergeden anlaşılır.?

a) Şarj göstergesinden                                            c) Yakıt göstergesinden

b) Hararet göstergesinden                                       d) Yağ göstergesinden

118-Vantilatör kayışı çok sıkı ise aşağıdaki arızalardan hangisi meydana gelir.?

a) Motor hararet yapar                                            c) Motor yağ yakar            

b) Araç daha hızlı gider                                           d) Alternatör yatakları bozulur.

119-Motor çalışırken ayağınızı gaz pedalından çekince aracın far ışıkları zayıflıyorsa  sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a)       a) Distribütör arızalıdır.                                        c) Far ampulleri yanmıştır.

b)       b) Akü zayıflamıştır                                              d) Yağlama yağı azalmıştır.

120-Motor çalıştığı halde şarj (ikaz) lambası yanıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Vantilatör kayışı gevşektir.                               c) Akümülatörün suyu fazladır.

            b) Marş motoru arızalıdır.                                     d) Endüksiyon bobini arızalıdır.

121-Aracın aküsünde su kaybının fazla olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Konjektör(regülatör) arızalı olması                     c) Karbüratörün arızalı olması

            b) Kondansatör(meksefe) arızalı olması                  d) Bujilerin arızalı olması.

122-Araçta ampüller sıkça patlıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Kondansatör(meksefenin) arızalı olması            c) Bujilerin arızalı olması.

b) Karbüratörün arızalı olması                               d) Konjektör(regülatörün) arızalı olması.

128-Marşa basılıp motor çalıştığında aşağıdakilerden hangisinin sönmesi gerekir.?

a) El fren lambası          b) Park lambası                 c) Sinyal lambası       d) Şarj lambası

129-Motor çalışırken şarj lambasının yanmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Karbüratör tıkalıdır.                                   c) Bujiler arızalıdır.              

b) Alternatör kömürü aşınmıştır.                d) Bobin arızalıdır

                                                         AYDINLATMA

Parçalar : Farlar – Sigortalar – far anahtarı – Flaşör.

Araçta alıcıları ve tesisatı kısa devreden koruyan sigortalardır.

Sigorta atmış ise aynı amperde sigorta ile değiştirilir.

Farlarda arıza : Far anahtarı bozuktur – far tesisatı kablo bağlantılarında paslanma vardır veya ampul yanmıştır – Sigortası atmış olabilir.

Uzun  farlar yakıldığında gösterge panelinde mavi ikaz lambası yanar.

Sinyal lambaları yanmıyorsa : Flaşör bozuk olabilir, ampul patlamış olabilir, kablo bağlantılarında paslanma vardır.

Far ayarında : Far ayarı yapılmalıdır. (Yakın : 25m. uzak : 100m.)

 AYDINLATMA SİSTEMİ İLE İLGİLİ SORULAR

130-Aşağıdakilerden hangisi aydınlatma sistemi parçasıdır.?

a) Vantilatör                b) Sigortalar                       c) Bujiler                d) Alternatör.

131-Aşağıdakilerden hangisi ikaz sistemi parçasıdır.?

a) Vantilatör                b) Konjektör                         c) Fren müşürü         d) Termostat

132-Aracın farlarından biri sönük yanıyorsa sebeplerinden biri aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Akü boşalmıştır                                                     c) Akü kablo bağlantıları paslanmıştır            

b) Akü kablo bağlantıları gevşektir                       d) Far kablo bağlantıları paslanmıştır.       

133-Aracın farlarından bir kısmı veya hiç biri yanmıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Ampermetre arızalanmıştır.                                   c) Sigortalar atmıştır.

            b) Yakıt göstergesi arızalanmıştır.                            d) Konjektör arızalanmıştır.

134-Aracın sigortalarından biri atmış ise yerine ne tip sigorta takılır.?

a) Aynı büyüklükte sigorta                                         c) Sigara kağıdı sarılmış sigorta

            b) Tel sarılmış sigorta                                                  d) Aynı amper (güçte) sigorta

135-Farların bakımında aşağıdakilerden hangisi  yapılır.?

a) Far ampülleri daha güçlü ampülle değiştirilir.  c) Far ampülleri yağlanır.

b) Far ayarı yapılır.                                                       d) Hidrolik yağı ile temizlenir.

                                 AKTARMA ORGANLARI

 Parçaları : Debriyaj (kavramı) – Vites kutusu – Şaft – Diferansiyel – Aks.

DEBRİYAJ (KAVRAMA) : Motorun gelen hareketi isteğe göre vites kutusuna vermek veya kesmektir.          

Araç vitese geçmekte zorlanıyorsa Debriyaj pedalına tam basılmamıştır.

Ayak debriyaj üzerinde devamlı tutuluyorsa  Debriyaj balatası aşınır.

Debriyaj Balatası YAĞLANMIŞ veya eskimiş ise araç fazla yakıt yakar. Hızlanmaz.

Debriyaj teli kopmuşsa araç vitese geçmez. Ani ve sert kalkış yapmak debriyaj balatasını aşındırır.

VİTES KUTUSU : Aracın hızını ve gücünü ayarlar. Hız arttıkça (vites büyür ama  güç azalır.)

 Araç vitese geçmekte zorlanıyorsa debriyaj  tam ayırmamıştır, pedal bırakıp tekrar basılır.

Şanzımanın bakımında yağı kontrol edilir. Aktarma organlarında DİŞLİ  yağı kullanılır.

ŞAFT(KARDAN MİLİ) : Vites kutusundan aldığı hareketi diferansiyele verir.

DİFERANSİYEL : 1-Motordan gelen hareketi 90 derece kırarak aks vasıtası ile tekerleklere iletir.

                                 2- Virajlar da tekerleklerin farklı açılarda ve hızlarda dönmesini sağlar.

 Parçaları : Ayna dişlisi – Mahruti dişlisi ve istavroz dişlilerdir.

Aracın kilometre (Hız saati) saati hiçbir değer göstermiyorsa kilometre teli kopmuştur.

AKTARMA ORGANLARI İLE İLGİLİ SORULAR

144- Motorla vites kutusu arasında irtibatı keserek vites değiştirmeyi sağlayan hangisidir.?

     a) Vites kutusu            b) Debriyaj(kavrama)        c) Şaft                    d) Aks

145- Aracın hızını ve gücünü ayarlayan sistem aşağıdakilerden hangisidir.?

     a) Kavrama (Debriyaj)                b) Süspansiyon   c) Vites kutusu(Şanzıman)   d) Yaylar

146-Şafttan(kardan mili) almış olduğu hareketi 90 derece kırıp akslara gönderen parça hangisidir.?

     a) Krank mili                 b) Kavrama           c) Diferansiyel                    d) Makaslar

147-Diferansiyelin hareketini tekerleklere ileten aktarma organı aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Şaft            b) Vites kutusu                    c) Rot                     d) Aks

148-Araç hareket halinde iken ayağın debriyaj (Kavrama) pedalının üzerinde devamlı durması halinde aşağıdakilerden hangisi olur.?

     a) Araç daha hızlı gider                                             c) Vites kutusu (Şanzıman) aşınır.

     b) Lastikler aşınır.                                                      d) Debriyaj (Kavrama) aşınır.

149- Aracın ilk çalıştırılması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra hangi pedala sonuna kadar basılmasının  faydası vardır.?

    a) Gaz pedalına            b) Fren pedalına         c) Debriyaj pedalına            d) Takviye pedalına

150- Debriyaj (Kavrama) kaçırıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Vites kutusu arızalıdır                                           c) Aracın hızı fazladır.

    b) Krank milinde gezinti vardır.                               d) Debriyaj balatası yağlanmıştır.

151-Vites değiştirilirken aşağıdaki hareketlerden  hangisi yapılır.?

    a) Gaz pedalına basılır.     b) El freni çekilir       c) Debriyaj pedalına basılır       d) Frene basılır.

152-Aktarma  organlarında hangi cins yağ kullanılır.?

    a) İnce yağ                   b) Hidrolik yağı                    c) Motor yağı       d) Dişli yağı

153- Vites değiştirilirken ses geliyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Fren pedalına tam basılmamıştır.                         c) Debriyaj pedalına tam basılmamıştır.

    b) Gaz pedalına tam basılmamıştır.                          d) Jikle düğmesi çekilmemiştir.

154- Debriyaj balatasının sıyırarak aşınmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Aracı hızlı kullanmak                                             c) Aracı yavaş kullanmak

    b) Ani ve sert kalkış yapmak                                    d) Yağ seviyesini kontrol etmemek.

155-Aracın fazla yakıt yakmasının sebeplerinden biri aşağıdakilerden hangisidir.?

    a) Kavramanın (debriyaj) kaçırması                        c) Diferansiyelin kaçırması

    b) Vites kutusunun kaçırması                                  d) Şaftın kaçırması

156-Vites kutusunun bakımı yapılırken aşağıdakilerden hangisine bakılır.?

   a) Yağına                      b) Antifrizine                        c) Asidine             d) Elektrolitine

                                                                ARAÇ LASTİKLERİ:

İç lastiği olamayan lastiklere dubleks lastik denir. Lastik üzerindeki rakamlar ebatlarını belirtir.

Isınmadan dolayı lâstik havası indirilmez soğumaya bırakılır. Lastik değiştirilirken kriko ile kaldırıldığında el freni çekilir.

 Karlı havalarda zincir :Çekici olan lastiklerin ikisine takılır.

 Lastiklerde bir balansızlık varsa bu durum aracı kullanana direksiyonda titreşim şeklinde yansır.

 Ön lastiklerin biri dubleks diğeri şamrelli ise araç bir tarafa çeker. Bijonların temizliği kuru bezle yapılır.

 Düz yolda araç bir tarafa çekiyorsa ön lastikleri havası değeri eşit değildir.Lastiklerin havası fazla ise aşınma lastiklerin orta kısmında olur

 Direksiyon zor dönüyorsa lastik havası azdır. Lastik havalarının kontrolü araca binileceği zaman  yapılır.

ARAÇ LASTİKLERİ İLE  İLGİLİ SORULAR

146-Ön lastiklerden biri yeni diğeri eski ise fren yapılınca aracınızda ne olur.?

a) Araç bir tarafa çeker.                          c) Aracın freni tutmaz   

b)Aracın fren tutması hızlanır                  d) Arka frenler tutmaz.

147-Araç lastiği değiştirilmesinde, kriko ile kaldırılması durumunda aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

a) El freni bırakılır.       b) Vites boşa alınır.    c) Debriyaja basılır.      d) El freni çekilir.

148-Araç lastiklerinin havası normal değerden az olursa  hangisi meydana gelir.?

a) Araçta titreme olur                                   c) Krank mili bozulur 

b) Frenleme az olur.                                    d) Enerji kaybı fazla olur.

149-Araç lastiklerinin devamlı orta kısmından aşınmasının sebebi  hangisidir.?

a) Lastik havası fazladır.                         c) Lastik havası azdır.

b) Rot başları aşınmıştır.                           d) Rotlar aşınmıştır.

150-İç lastiği bulunmayan lastiğe ne denir.?

 a) Çapraz lastik           b) Düz lastik         c) Radyal lastik        d) Dubleks lastik.

151- Aracın lastikleri ne zaman kontrol edilir.?

a) Günde bir                 b) Altı ayda bir     c) Haftada bir       d) Araca binileceği zaman

152- Karlı havalarda hangi lastiklere zincir takılır.?

a) Ön lastiklerin birine                                 c) Arka lastiklerin birine   

b) Çekici lastiklerin ikisine                           d) Çekici olmayan lastiklerin ikisine

153- Isıdan dolayı lastiklerin hava basıncı fazlalaşmış ise aşağıdakilerden hangisi yapılır.?

a) Aracın yükü çoğaltılır.                           c) Lastiklerin havası olduğu basınçta bırakılır.

b) Aracın yükü azaltılır.                             d) Lastiklerin havası azaltılır.

154- Aracın ön lastiklerinde balanssızlık varsa bu durum aracı kullanan  kişiye nasıl yansır.?

a) Kavramada titreşimler hissedilir.                         c) Vites kutusunda titreşimler hissedilir.

b) Direksiyonda titreşimler hissedilir.                      d) Diferansiyelde titreşimler hissedilir.

155- Ön lastiklerden birine dubleks, diğerine samyelli  lastik takıldığında araç düz yolda nasıl gider.?

a) Bir tarafa çeker     b) Kayma yapar                   c) Hızlı gider         d) Yavaş gider.

156-Bijonların temizliği aşağıdakilerden hangisi ile yapılır.?

a) Yağlı bezle               b) Kuru bezle       c) Sulu bezle         d) Asitli bezle.

157- Aracın kilometre saati hiçbir değer göstermiyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a)       Yağı azalmıştır                                                    c) Yağı fazladır                                                   

b)        Araç çok yavaş gidiyordur                             d) Teli kopmuştur.

158-Düz yolda normal hızla giderken araçta titreşimler varsa muhtemel arıza nedir.?

a) Eksantrik milinde balanssızlık vardır.           c) Alternatörde balanssızlık vardır.

b) Lastiklerde balanssızlık vardır.                       d) Pistonlarda balanssızlık vardır.

                                                            FREN SİSTEMİ

 Araçta frene basıldığında ön ve arka frenler birlikte tutması gerekir.

 Fren sisteminde Hidrolik yağı   kullanılır.

 Fren ayarları bozuksa araç fazla yakıt yakar.

 Araçta iki çeşit fren vardır. Ayak freni(Servis freni) – El freni. El freni duran aracı sabitlemek içindir.

 Fren ayarı bozuk veya el freni çekik unutulup yola devam edilirse Kampanalar ısınır ve fren tutmaz.

 Soğuk  havalarda el freni çekili unutulursa balatalar kampanaya donarak yapışır.

 Kampana fren sistemini parçasıdır. ABS Fren sistemi direksiyon hakimiyetini sağlar.

 Aracın el fren teli kopmuşsa EL FRENİ TUTMAZ.

 Westinhaus’lu fren sisteminde motor stop edilirse fren tutmaz.

 Lastiklerden biri yeni diğeri eski ise fren yapınca araç bir tarafa çeker.

 Fren yağı GÜNLÜK bakımda kontrol edilir.

^{FREN SİSTEMİ İLE İLGİLİ SORULAR}

146-El freni çekik vaziyette unutulup yola devam edilirse aşağıdaki arızalardan hangisi olur.?

a) Kam mili ısınır, fren tutmaz                                   c) Fren sisteminin hidroliği azalır.

b) Krank mili ısınır, fren tutmaz                                 d) Kampanalar ısınır, fren tutmaz

147-Soğuk havalarda el freni çekili halde park edilirse aşağıdaki arızalardan hangisi olur.?

a) El freni yağlanır.                                                     c) Fren hidroliği azalır.

b) Fren balataları donarak yapışır                              d) Fren sistemine hava dolar

148-Fren yağı azalmış ise ne ile tamamlanır.?

a) Motor yağı ile         b) Dişli yağı ile          c) Hidrolik yağı ile          d) Herhangi bir yağ ile

149-Servis (Ayak) frenine basıldığında aşağıdakilerden hangisi meydana gelir.?

a) Ön tekerlekler durur.                                             c) Ön ve arka tekerlekler beraber durur.

b) Arka tekerlekler durur.                                          d) Ön ve arka tekerlekler ayrı ayrı durur.

150- Araç çalıştırılıp hareket ettirilmek istendiğinde rahat harekete geçmiyorsa, zorlanıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) El freni çekili unutulmuştur.                                   c) Lastiklerin havası fazladır.

b) Jikle düğmesi çekilidir.                                          d) Motor yağı eksilmiştir.

151- Aracın kampanaları el ile kontrol edildiğinde aşırı ısınmışsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Diferansiyel ayarları bozuktur.                            c) Fren ayarları bozuktur.

b) Vites kutusu ayarları bozuktur.                           d) Motor ayarları bozuktur.

152-Fren pedalına basılınca aracın hızı azalmıyorsa sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Fren sisteminde hava vardır.                              c) Fren sisteminde yağ vardır.

b) Fren sisteminde su vardır.                                   d) Fren sisteminde asit vardır.

153- Fren hidrolik kabındaki  hidrolik yağının seviyesi hangi bakımda kontrol edilir.?

a) Haftalık                     b) Günlük                            c) Aylık                 d) Altı aylık

154- Westinhouslu  fren sistemi olan araçta hareket halinde iken motor stop edilirse ne olur.?

a) Fren iyi tutar            b) Fren tutmaz         c) Motor rölantide çalışır.   d) Lastikler aşınır.

155- El freni kopmuş ise aşağıdakilerden hangisi olur.?

a) Araç yavaş gider    b) El freni az tutar     c) El freni tutmaz.          d) Araç hızlı gider.

156- ABS fren sisteminin avantajlarından biri aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Direksiyon hakimiyetini sağlar.                       c) Duruş mesafesini uzatır.

b) Yakıt tasarrufu sağlar                                           d) Debriyajın kolay ayrılmasını sağlar.

157-Aşağıdaki parçalardan hangisi fren sisteminin parçasıdır.?

a) Kampana                  b) Volan                c) Kavrama                           d) Aks

                                                            ÖN DÜZEN

 Bir araçta direksiyon boşluğu artmış ise :

1 – Direksiyon kutusu arızalıdır. 2 – Direksiyon Kutusu ayarı bozuktur. 3 – Rot başları aşınmıştır.

 Direksiyon kutusu bakımında yağına bakılır. Ön düzen de ROT ve BALANS ayarı yapılır.

 Rot ayarı bozuksa araç bir tarafa çeker.

 Ön düzen ayarları bozuksa : ön lastikler içten ve dıştan farklı şekilde aşınır.

 Süspansiyon sistemi parçalar : Yaylar ve amortisörlerdir.Yayların açılımını kontrol altında tutan amortisördür.

158-Ön düzen ayarı bozuk olan bir araçta muhtemel arıza aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Arka lastikler ortadan aşınır.                                  c) Direksiyon mili eğilir.

b) Ön lastikler içten ve dıştan  aşınır.                       d) Direksiyon kovanı aşınır.

159-Aracın ön takımlarının kontrolü yapılırken aşağıdakilerden hangisine bakılır.?

a) Vites kutusuna        b) Rot başlarına                  c) Diferansiyele                   d) Şafta

160-Aracın direksiyon boşluğu artmış ise muhtemel arıza aşağıdakilerden hangisidir.?

a)Vites kutusu aşınmıştır.                       c) Pistonlar aşınmıştır. 

b) Krank mili aşınmıştır                           d) Rot başları aşınmıştır.

161-Aracın direksiyon boşluğu artmış ise muhtemel arıza aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Direksiyon mili ayarı bozuktur.                               c) Direksiyon istavroz dişli ayarı bozuktur.

b) Direksiyon mahruti dişli ayarı bozuktur               d) Direksiyon kutusu ayarı bozuktur.

162-Yayların salınımını kontrol altına alan parça aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Diferansiyel             b) Mafsallar                          c) Amortisör                        d) Şaft

163-Süspansiyon sisteminin elamanlarından biri aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Direksiyon               b) Krank mili         c) Amortisör-yaylar           d) Şaft

164-Yoldan dolayı meydana gelen titreşim ve darbeleri üzerine alan parça hangisidir.?

a) Diferansiyel             b) Yaylar               c) Rotlar                d) Rotiller

165-Yeni bir araçta rodaj zamanı doluncaya kadar aşağıdakilerden hangisinin yapılması doğrudur.?

a) Ani duruş-kalkış yapılır            c) Araçta devamlı aynı vitesle gidilir.

b) Araç tam güçle çalıştırılır.       d) Ani duruş-kalkış yapılmaz-fazla sürat yapılmaz

                                         DİZEL MOTORLA İLGİLİ KONULAR

 Dizel araçlarda silindirlere hava doldurulup sıkıştırılan hava üzerine enjektörlerden mazot  püskürtülerek, yanma meydana gelir.

Eğer dizel aracın yakıt sistemi hava almışsa  motor  çalışmaz.

HAVA YAPMA NEDENLERİ : 1-Depoda yakıt bitmiştir. 2- Yakıt filtresinin sökülüp,takılması 3-Yakıt borularının sökülmesi, takılması esnasında sisteme kava karışması.

 Ayrıca dizel araçlarda fren sistemi hava ile çalıştığından Kompresör hava üretir.Rekorlarda veya borularda kaçak varsa hava basıncı düşer.Fren tutmaz.

Yağlı tip hava filtresini bakımında sökülen parçalar gazyağı ile temizlenir.

Eksozdan siyah duman çıkıyorsa :Yakıt pompası veya hava filtresine bakılır.

Traktörlerde sağ sol fren karayolunu kullanırken kilitlenir.

        Enjeksiyon ( Mazot pompası) na basınçlı mazotu gönderen BESLEME POMPASIDIR.

DİZEL ARAÇ MOTORU İLE İLGİLİ SORULAR

146-Dizel motoru özellikle soğuk havalarda kolay çalıştırabilmek için aşağıdakilerden hangisi kullanılır.?

a) Antifiriz                    b) Termostad        c) Kızdırma bujileri           d) Hava filtresi

191- Yağlı tip hava filtresinin bakımı yapılırken sökülen parçalar ne ile temizlenir?

        a) Gazyağı                    b) Su                      c) Hava                  d) Yağ

192-Aşağıdakilerden hangisi havalı fren sistemi elemanlarından biridir?

a) Vites Kutusu           b) Kompresör       c) Diferansiyel      d) Debriyaj

193-Dizel motorlarda yakıt sisteminin hava yapmasının sebeplerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

a) Hava filtresinin tıkalı olması                                             c) Yağ filtresinin tıkalı olması

b) Yakıt deposundaki yakıtın tamamen bitmesi                    d) Yakıt filitresinin tıkalı olması

 194- Hava frenli bir araçta hava basıncı çok çabuk düşüyorsa sebebi nedir?

a) Motor yağı eksilmiştir                                       c) Fren balataları aşınmıştır

b) Borularda ve rekorlarda kaçak vardır              d) Fren balataları ıslanmıştır

195-Dizel motorlarda yakıt sisteminin  hava yapmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir.?

        a) Yakıt borularının sökülmesi                                 b) Hava filitresinin sökülmesi

        c) Yağ filitresinin sökülmesi                                     d) Hidrolik filitresinin sökülmesi

196- Dizel motorların yakıt sisteminde, günlük yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir.?

         a) Yağ deposunun suyunun alınması                    c) Yakıt deposunun suyunun alınması

         b)  Karbüratörün temizlenmesi                             d) Yağ filitresinin temizlenmesi.

197-Dizel motorda sıkıştırılmış havanın üzerine mazotu püskürten parça aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Enjektör                b) Endüksiyon                     c) Karbüratör         d) Buji

198-Dizel motorlu aracı çalıştıramıyorsanız muhtemel arıza aşağıdakilerden hangisidir.?

a) Karbüratör tıkanmıştır                                     c) Bujiler ateşleme yapmıyordur

b) Yakıt sistemi hava yapmıştır                           d) Soğutma sistemi hava yapmıştır

199-Dizel motorlarda yakıt sistemi hava yapmış ise aşağıdaki durumlardan hangisi görülür.?

         a) Motor hararet yapar                                             c) Motor normal çalışır

         b) Motor hızlı çalışır                                                 d) Motor çalışmaz

200-Dizel motorlarında yakıt sisteminin hava yapmasının sebebi aşağıdakilerden

        anlaşılır.?

       a) Hava filitresinin temizlenmesi                                c) Yakıt filitresinin temizlenmesi

       b) Yakıt filitresinin tıkalı olması                                   d) Hava filitresinin hava alması

                                                                        BAŞARILAR DİLERİM.

BALIK SAĞLIKTIR:
Balıkta şeker,karbonhidrat yok denecek kadar azdır.Protein açısından ise son derece zengindir.Bu özellikleriz nedeniyle son derece sağlık lı bir yiyecektir.Yüz gram yağlı balık yakla şık 22 gram, yağsız balık ise 10 gram protein içerir.Balık aynı zamanda proteininden en çok faydalanı lan be sin türüdür.Insan vücudu bu proteinin %93′ün den faydalanır.Bu oran kırmızı etlerde ve diğer be yaz et lerde çok düşüktür.Balık az karbonhidrat içermesi nin yanısıra madensel tuzlar ve mineraller açısın dan son derece zengindir, bol miktarda fosfor, kalsi yum, iyot ve flor içerir.Balık eti A,B1,B2 ve D vitaminleri açısındanda zengindir.

SIYAH ETLI-BEYAZ ETLI BALıKLAR:üç tarafı denizlerle çevrili ülkemiz,her geçen gün artan çevre kirliliğine rağmen balık çeşitle ri açısından son derece zengin bir ülkedir.Deniz ba lıkları siyah etli-beyaz etli,yerli ve göçme olarak sı nıflara ayrılırlar.Beyaz etli balıkların sindirimi siyah etlilere nazaran daha kolaydır.Jelatin içerdiklerinden haşlamaya elverişlidirler.Tavası, ızgarası, yağlı ol dukları mevsimlerde de ızgarası yapılır.Bunlara ör nek olarak barbunya, tekir, levrek, kefal, lüfer,kal kan, mercan, çipura, dil, pisi ve kırlangıçı örnek gösterebiliriz .Torik,palamut,uskumru,kolyos,kılıç,hamsi,sar dalya,gümüş gibi balıklarda siyah etli balıklar sınıfı na girerler.Bu balıklar beyaz etlilere nazaran daha yağlıdırlar ve daha az jelatin içerirler.Bu nedenle haş lamaya uygun değillerdir ve hazımları daha zordur.

BARBUNYA
denizlerimizin bu tatlı balığı genellikle ege ve akdenizde bulunur. Yeni bir balık türü olan barbunya sıcak ve ılık denizlerin kıyıya yakın olan kumlu ve çamurlu deniz diplerinde, az olmakla berebar kayalık yerlerde yaşar. Genelde 17 ila 20 cm arasında olup nadiren 40 cm ye kadar çıkar. Kaya barbunyası, kum barbunyası, ot barbunyası ve paşa barbunyası diye dört çeşiti vardır. Bunların içinde en makbulu kaya barbunyasıdır. Sırtı kırmızı ve karın kısmı beyaz olan kaya barbununun sırtında hiç gri leke bulunmaz. Kum ve ot barbunyasında ise sırt gri ile kırmızı renklerin karmaşası halindedir. Paşa barbununun her iki yanında çeneden kuyruğa doğru sarı bir şerit bulunur. Tekir ile çok karıştırılan bu balığın en lezzetli zamanı temmuz ve ekim ayları arasıdır. Bu süre zarfında tavası, ızgarası ve kağıtta kebabı çok güzel olur. Tekirden en büyük farklılığı kafasının daha uzun oluşudur. Tekirin kafası küttür ve çene altında iki sakalı bulunur.

TEKiR
Barbunyaya çok benzeyen be yakın akrabası olan bu balık bütün denizlerimizde avlanır.
Karadeniz ve marmarada avlanılanlar 6 ila 10 cm arasındaır. Ege ve akdenizde ise boyları barmunyayı yakalar. çene altı bıyıklarının uzunluğu, küt kafası ve birinci sırt yüzgecindeki sarı-siyah benekleri ile barbunyadan ayrılır. Dört mevsim yenebilecek bu balığın en lezzetli zamanı, aynen barbunyada olduğu gibi temmuz-ekim ayları arasıdır. Tavası ve kağıt kebabı çok güzel olur.

çIPURA
Egenin meşhur yerli balığı olan ve küçük sürüler halinde gezen çipura son yıllarda çiftliklerde de üretilmeye başlanmıştır. çipura elips biçiminde yassı vücudu, beyaz karnı, koyu gri sırtı ve pembemsi yanakları ile tanınır. Atlas okyanusu, kuzeybatı karadeniz, ege ve akdenizde bulunur. Bir zamanlar marmara denizinde de yakalanan ve alyanak adı ile tanınınan bu balığın malesef nesli tükenmiş durumdadır. Genelde 20 ile 35 cm arasındadır. Ancak 6-7 kg ‘ ya varanlarına da rastlanmıştır. Her mevsimde zevkle yenebilen bu balığın ızgarası, buğlaması, çorbası, fırnını çok güzel olur. Izgara için ideal büyüklük 250 ila 350 gramdır. Daha büyüklerinin fırında pişirilmesi tercih edilmelidir. Buğlama ve çorba için her boyu kullanılabilir. Tadı nefis olan bu balığı katkısız, yani ızgara veya fırında yenmesi tercih edilmelidir. Isparaz ve lidaki bu türün küçük çeşitleridir.

KARAGöZ
çipuranın yakın akrabası olan karagöz elips şeklinde, yassı, gümüşi pulları olan yerli bir balıktır. Baltabaş, sivri gaga, sagos ve mırmır gibi çeşitleri vardır. Ortalama 20-25 cm , en 50 cm boyunda olur. Yazın taşlık ve yosunluk, midyesi bol yerlerde yaşar. Kışın derin sulara çekilir. Her mevsimde yenebilen bu balık, özellikle mayıs-temmuz ayları haricinde daha yağlı ve lezzetlidir. Aynen çupura gibi ızgarası, buğlaması, fırnını ve çorbası çok güzel olur. Bir kg ve daha büyüklerinin fırını tercih edilmelidir.

DiL BALIĞI
Dil balığı da yerli balıklarımızdan olup ege ve akdenizde bolca yakalanır. Her mevsimde yenebilir. En lezzetli zamanı kasım ile şubat ayları arasıdır. Tavası çok güzel olur. Irilerinden fileto çıkarılıp şiş veya salçalı fileto yapılabilir.

HAMSi
 Gözlerinin gerisine kayan ağzı ile yivrilmiş burnu ile yakın akrabası sardalyadan kolaylıkla ayrılır. Gümüş balığıda hamsinin akrabasıdır. Boyu ortalama 12 cm olup azami 18-20 cm ye kadar büyürler ve çok büyük sürüler halinde gezerler. Karadeniz hamsisi azak ve karadeniz olmak üzere ikiye ayrılır. Azak hamsisinin burnu daha küttür. Azak denizinde üreyip kışlamak üzere güneye, bizim orta ve doğru karadeniz bölgesine inerler; nisan sonunda da kuzeye göç ederler. Karadeniz hamsisi ise kuzeybatı karadenizde ürer, kışlamak üzere kasımdan şubata kadar trakya kıyılarına ve marmaraya göç eder. Nisan ayında da yumurtlamak üzere karadenize çıkar. Ayrıca marmara hamsisi denilen yalnız marmarada çıkan daha küçük ve göç etmeyen bir hamsi türüde vardır. Aynı tür kuzey egede de bulunur. Bu hamsinin sırt rengi daha açıktır. Hamsi özellikle karadeniz yöremizin temel gıdası, temel protein kaynağıdır. Fiyatının ucuz olması nedeniyle çok geniş kitle tarafından tüketilir. Hamsinin hemen her türlü yemeği yapılır. Izgara, fırın, kağıt kebabı, buğlama, plaki, yahni gibi. Siyah etli bir balık olamasına rağmen buğlamaya son derece uygundur. Yaz aylarında yağsız olduğu için ızgara yerine tava veya buğlaması tercih edilmelidir. Kış aylarında yakalanan hamsi tuzlanıp saklanır. Buna ançovi tabir edilir. Ayrıca balık yağı ve balık unu üretiminde de kullanılmaktadır.

SARDALYA
hamsinin yakın akrabası sardalya sürüler halinde yaşar ve kıyılar boyunca göç eder. Hamsi gibi ticari değeri çok yüksek bir balıktır.  Kurutularak, tuzlanarak hatta balık yağı ve balık unu elde etmekte kullanılır. Sardalya adı konserve işleminden dolayı konserve ile özleşleşmiştir. Hatta ringa konservesine de aynı ad verilir. Sardalya akdenizde 15-20 cm dolaylarındadır. Okyanusda ise 30 cm kadar büyürler. Hamsi karadeniz için ne ise sardalya da portekiz, ispanyanın atlas okyanusu kıyıları, sicilya ve malta için aynı şeydir. Bu ülkelerde bir çok yemek sardalya üzerine kurulmuştur. ülkemizde kuzey egede bolca yakalanan sardalyanın en lezzetli mevsimi temmuz-ekim aylarıdır. Bu sürede çeşitli ızgaraları, fırnını ve kağıt kebabı, buğlaması ve plakisi yapılabilir. Kasım-haziran arasında ise ancak plaki ve buğlaması yapılabilirse de bir önceki döneminki kadar lezzetli olmaz. Sardalyanın küçüğüne papalina tabir edilir; ayıklamadan yemeği yapılır. Tirsi ise sardalya azmanıdır. Kıl tarzında çok kılçığı vardır ve sardalya kadar lezzetli değildir.

USKUMRU
kolyosa çok benzeyen ve sürüler halinde dolaşan göçmen bir balıktır. Denizlerimizde 30 cm civarında olan uskumru kuzey denizinde 50 cm ye kadar büyür. Yaz aylarını karadenizde geçiren uskumru eylül ve ekim aylarında marmaraya iner ve kışı burada geçirip yumurtlar. Mart ila haziran aylarında da karadenize döner. Uskumru büyüklüğüne göre üç değişik ad ile adlandırılır. En küçüğü kalinaryadır. 20-25 cm civarında ve yağlı olanları uskumru, dönüş uskumrusu ise çiroz olarak adlandırılır. Yazın yakalananlara ise lipari denir. En lezzetli olduğu dönem eylül ayından yumurtlamaya başladığı ocak ayı sonuna kadardır. Bu süre içinde ızgarası, kağıt kebabı, dolması, köftesi ve tuzlması çok güzel olur. Bu mevsimlerde yağlı olduğundan tavası tavsiye edilmez. Şubattan itibaren yağını kaybetmeye başladığından tavası yapılabilir. Yazın yakalananlar ise plaki ve tava için uygundur. Ilkbaharda karadenize dönüş yapan çirozlar kurutulur. Esas adı çiroz kurusu olan bu kurulmuştur balığa geçen zaman içinde ismi kısaltılarak yalnızca çiroz denmeye başlanmıştır. Uskumrunuın koryostan önemli farkları aşağıdadır. 1-uskumru ile koryosun sırtı desenleri biribirine benzemekle birlikte koryosun rengi koyu, uskumrunun ise açıktır. 2- uskumrunun kuyruk çatalının içi boş ve iki çizgiden ibaret bir v harfi tarzındadır. 3-uskumrunu gözleri neredeyse toplu iğne başı kadar küçük, kolyosun ise iridir.

KOLYOS
uskumruya çok benzeyen bu balık uskumru ile berebar sürüler halinde göç eder. Ayrıca marmara ve ege denizinde yerli türleride bulunur. Tadı uskumruya nazaran oldukça yavan olduğundan genelde tavası yapılır. Ocak ayı en yağlı zaman olduğundan tuzlama için en ideal zamandır. Tuzlaması çok güzel olur.

LüFER
Akdeniz, karadeniz, marmara, hint okyanusu ve atlas okyanusunda sürüler dolaşan lüfer pullu bir göçmen balıktır. Soğuk denizde yaşayanları daha yağlı olduğundan daha da lezzetli olur. ülkemizde karadenizde ve istanbul boğazı ile marmara denizinde yakalananların tadı muhteşemdir. Daha güney denizlerimize indikçe yavanlaşır ve kendisine mahsus o güzel tat ve kokuyu kaybeder. Eylül ortasından ocak sonuna kadar olan zaman en yağlı ve en lezzetli zamandır. Bu devre içinde ızgarası tavsiye edilir. çinekopunda ızgarası çok iyi olur, ancak mevsimi lüfere göre kısadır. Kasım sonundan itibaren azalmaya başlar. Diğer zamanlarda büyüklüğüne göre plakisi, buğlaması kağıt kebabı ve tavası olur. Ilkbahara da son derece yağsız olduklarında tava, plaki ve buğlaması tercih edilmelidir. Lüfer büyükğüne göre en çok isim alan balıktır. Lüfer çeşitleri şöyledir.
1- 10 cm ye kadar yaprak
2-11-13 cm arası çinekop
14-16 cm arası kaba çinekop
17-20 cm arası sarı kanat
21-30 cm arası lüfer
31-35 cm arası kaba lüfer
35 cm de n büyük kofana

PALAMUT
Uskumru, torik ve orkinosu içeren bir familyadandır. Sürüler halinde yaşayan pulsuz siyah etli bir göçmen balıktır. Sırtı çizgili, karnı gümüş rengindedir. Uzunluğu 1 metreye kadar varır. Bu familyanın çeşitleri bütün denizlerimizde görülmekle birlikte en lezzetlileri karadeniz ve marmarada avlanılan tipleridir. Karadeniz ve marmara palamutunda baştan kuyruğa doğru muntazam çizgiler halinde giden, dördü koyu, üçü açık menevişli 7 adet band bulunur. Egede yaşayan, tombik, benekli orkinos ve yazılı orkinos isimleri alan yakın akrabasında ise sırttan karına doğru dalgalar halinde yine en az 16 adet alacalı bant ile karın civarında en az üç adet siyah benek bulunur. Bu cinsin etinin tadı hakiki palamuta nazaran hiç güzel değildir. Ama çok kişi bu özelliği bilmeyip palamut diye aldanır ve sonra palamuttan soğur. Palamut avı ağustos ayında başlar. önce karadenizde sürüler halinde vanoz ve çingene palamutu, eylülden itibaren de palamut gelmeye başlar. En lezzetli zamanda eylül başından şubat ortalarına kadar olan zamandır. Bu mevsimde çok yağlı olduğundan tavası biraz ağır kaçar. Bu nedenle ızgarası ve fırını tavsiye edilir. Aynı mevsimde yahniside harika olur. Diğer mevsimlerde tavası yapılabilir. Palamut siyah etli bir balık olduğundan buğlaması ve çorbası tavsiye edilmez. Palamutun boyuna göre isimlendirilmesi.
1-20 cm ye kadar palamut vanozu.
2-20-30 cm arası çingene palamutu
3-31-40 cm arası palamut
4-40-50 cm arası kestane palamutu
5-51-60 cm arası torik
6-61-65 arası sivri
7-65-70 cm arası altıparmak
8-70 cm den büyük zindan delen.
Torik ve toriğin büyük boyları palamuttan daha çok yağlıdır bu nedenle tuzlama ve lakerdası tercih edilir.

LEVREK,MiNEKOP,EŞKiNE
12 değişik türden meydana gelen bu familya ılık ve tropik suların sığ kesimlerinde yaşar. Vücutları iğ biçiminde ve yandan hafif basıktır. Pulları oldukça iri olan levreklerin yanları genelde beyaz, alt bölümleri gümüşi, alt yüzgeçi ise sarımsıdır. En irileri bir metreyi geçebilir. ülkemiz denizlerimizde 20 ila 60 cm arasında olabilirler. Bayağı levrek ve benekli levrek olmak üzere mevcut iki tipi bulunur. Sırtlarındaki çok sayıda benek ile ayrılırlar. Benekli levrek güney ege ve akdenizde bayağı levrek ise bütün denizlerimizde görülür. Karadenizde kötek olarak da bilinen minekopta bu familyanın diğer bir türüdür. Eşkineye çok benzeyen minekoplar 30-80 cm arasında olur. 1 metreden büyük ve 20-25 kg olanlarına da rastlanmıştır. Erişkinler kıyıya yakın kayalık dipleri, yavrular ise akarsu ağızlarını tercih ederler. Parlak mavimsi-gri renkteki vücudu sırtan karına doğru inen sarı menevişli çizgilerle bezenmiştir. Karnı gümüşi beyazdır. Eşkine ise bütün denizlerimizde görülen kıyıya yakın kayalık diplerde yaşayan bir türdür. Ortalama 30 cm ve 600 gr dır. 3-4 kg lik irilerine de rastlanmıştır. Sırtı kamburumsudur ve koyu kahve ile lacivet arası bir renktedir. Karnı ise sarı-beyaz menevişlidir. Başının içinde gözlerinin arkasında herbiri 4-5 gramlık beyaz taş bulunur. Halk arasında bu taşların idrar söktürücü ve böbrek taşı düşürücü olduğuna inanılır. Genelde tek gezen, geceleri avlanan ve oyuklar arasında süzülürcesine dolaşan bu balığın başlıca besini karides ve yavru balıklardır. Yıl boyunca yenen levreğin çok lezzetli eti vardır. En güzel mevsimi kış ayları ve ilkbaharın başıdır. Her türlü yemeği yapılan levreğin buğlaması, fırında kağıt kebabı ve mayonezlisi nefis olur. Levrek özellikle şaraplı ve mayonezli balık yemeklerine çok güzel gider.

TARANçA, SiNARiT
tarança genellike sinaritlerin irisi için kullanılan bir isimdir. Lagos ve orfozla büyük benzerlik gösterirlerse de ayrı familyalara mensupturlar.
ISTAVRIT
istavrit, marmara ve boğazda balık avlamaya başladıklarında ilk tanıştıkları balıktır. Ağzı öne uzayabilen, dişleri ince, gözleri iri, kuyruğu derin çatallı ve vücudu iğ biçiminde olan göçmen bir balıktır. Marmara, ege ve karadenizde yaşayan yerli türleri de vardır. Marmara da 15-20 cm, egede 30 cm civarında olurlar. Marmarada boyu 10 cm nin altında olan küçük istavritlere kıraça denir. Karadenizin doğusunda istavritler palamut büyüklüğünde 50 cm olurlar. Sarı kuyruk istavrit ve sarı kanat istavrit olarak adlandırılan tipi sularımızda ençok bulunan türdür. Istavritler sonbaharda marmaraya inerler mayıstan itibaren karadenize geri dönmeye başlarlar. Her mevsimde yakalanan istavritin en lezzetli olduğ zaman kasım ile şubat ayları arasıdır. Tavası ve fırnını çok güzel olur.

IZMARIT
Ağzı körüklu gözleri iri, sırt-göğüs ve anus yüzgeçleri ser diken ışınlı bir balıktır. Sularımızda iki türü vardır: menekşe izmarit ve istargilos. Izmaritin erkekleri dişilerinden daha iri olurlar. Dişiler 20 cm civarında olurken erkekler 25 cm ye kadar uzayabilirler. Izmarit midye, deniz solucanı ve balık yumurtaları ile beslenen bir dip balığıdır. Et beyaz ve son derece lezzetlidir. Tavası güzel olur. Sonbahar ve kış aylarında ızgarası da yapılır. Izmaritler ızgara yapılırken ayıklanmaz. Olduğu gibi pirilip bilahare derisi, bağırsakları ve kılçıkları ayıklanır. üzerine limon ve zeytinyağı ile kıyılmış maydonoz eklenerek hazırlanır. Pulları kazındıktan sonra derisi tulum çıkarılarak yapılan tavası da çok güzel olur.

KALKAN
Karadenizin bu ünlü balığı bütün yassı, oval vücudu, bir tarafı siyaha yakın, diğer tarafı beyaz rengi ve beyaz tarafındaki düğmeleri ile tanınır. Her iki tarafı da siyah olan kaya kalkanına da nadiren rastlanır. Kaya kalkanı daha çok sinop ve samsun yörelerinde çıkar. Istanbul boğazının kuzeyinde, karadenizin batısında avlanan kalkan bir tarafı siyah olan bir tarafı beyaz bayağı kalkandır. Kalkan karadeniz içinde kışın kuzeyden güneye göç eder. Her mevsimde avlanan kalkan bütün sene boyunca yenebilir. En lezzetli zamanı ocak sonundan mart ortalarına kadardır. Tavası çok güzel olur. Buğlaması ve kağıt kebabı da yapılır. Ilkbahar sonundan ağustos ayına kadar yakalanan kalkan yavrularının tavası nefis olur.

KEFAL:
Yaz aylari disinda lezzetli olan pullu ve göçmen olmayan bir baliktir. Butun denizlerimizde yetisir. Sonbahar, kis ve ilkbaharda cok lezzetlidir.Kefalin bugulamasi ve pilakisi cok guzel olur.Ayrica likorinoz denilen tutsulusu de cok makbuldur.Bir kefal turu olan haskefalin kurutulmus yumurtalari cok aranan bir deniz urunu, bir mezedir.Sarikulak kefalin tavasi ve fileto izgarasida yapilir.Kefal alirken cok dikkat etmek, tercihen ta nidik balikcilardan almak gerekir.Cunku kefal kirli ve bulanik sula ri cok sever ve buralarda digger baliklar yasamazken o yasar.Orne gin izmir korfezinde digger baliklar yasamazken kefal bol miktarda bulunmaktadir.Bu sularda yakalanmis kefal insan sagligi acasindan buyuk tehlike arzeder.

KILIç:
Turkiye’mizi cevreleyen sularda cok artik nadir gorulen cok lezzetli bir balik turudur.Akdeniz ve egede yil boyunca karadeniz de ise yalniz yaz aylari gorulur.Kilic gibi ust cenesi, lacivert-siyah sirt rengi ile taninan bu baligin akrabasi mar lin bizim sularimizda bulunmaz.Daha cok atlas okyanusunda Ber muda civarinda bulunan bu balik pisince pembemsi et rengi, kafa dan kuyruga kadar uzanan sirt yuzgeci ve yuvarlak yerine yassi ust cenesiyle kilictan ayrilir.Her mevsimde yenilebinen kilicin en lez zetli zamani eylul-subat arasidir.Bu baligin en guzel defne yaprakli sisi olur.Izgarasi ve kagit kebabida yapilir.

MEZGIT:
Tavuk baligi olarakta bilinen mezgit butun denizlerimizde bulunmakla beraber en cok karadenizde bulunur. Yaz haric devamli yumurtali durumda dir.Yumurtali tavasi, dometesli sotesi guzel olur.

KIRLANGIC:
Bu tun denizlerimizde bulunan kirlangic ortalama 25-30 cm olup nadi ren 75 cm ye kadar uzayanlarinada rastlanir. Sirt rengi kirmizi pem bekarin ise pembe veya beyazdir.yakin akrabasi olan Oksuz den, bu baligin pembe-gri veya komple gri sirti ve oksuzun ordek kafasi ni andiron agiz yapisi ile ayrilir. Her ikiside lezzetli olup genellikle kirlangic tercih edilir.cok gelismis solungaclari ve girtlak yapisi ne deniyle ugultu, inilti gibi degisik sekilde frekanslarda ses cikarir. Bu ses nedeniyle bircok balikci tarafindan inleyen balik diye adlan dirilir ve ugursuz kabul sayilir.Kirlangic izgaraya ve tavaya uygun degildir.Bugulamasi, ozellikle corbasi cok lezzetli olur.Haslanmis kirlangicin ayiklanmis etleri mayonezli veya zeytin yagli limon si karak soguk olarakta meze olarakta yenebilir.

ISKORPIT, ADA BEYI :
Kirlangictan bahsedilince iskorpit ve adabeyini atlamak ol maz.Her ne kadar ayni familyadan olmamakla beraber etleri ve uy gun olduklari yemekler acisindan cok benzerlik gosterirler.Iskorpit butun denizlerimizde, adabeyi ise ege denizinde bulunur.Iskorpitin sirt dikenleri zehirlidir.bu nedenle balikciya ayiklattirilmalidir.

Mytilus Galloprovincialis(Akdeniz Midyesi):
Ergin boylari yakla sik 10 cm olabilir.Kayalik ve tasliklarin uzerine bissus organiyla ya pisik olarak yasarlar.Genellikle kiyiya yakin sig bolgelerde bulunur lar ve 80 metre derinliklere kadar bulunabilirler.Beslenme ozellikle ri ise, bulun duklari ortamdaki organic maddelerle besnelipherturlu mineral madde leride filter beslek ozellikleri nedeniyle sindirirler. Akintinin guclu oldugu iliman denizlerde genis bir yayilim gosterir ler.Filter beslek ozelliginden dolayi ortamdaki kirlilik etmeni olan herturlu milro duzeyde maddeyide sindirim sistemi ve kassistemi ne edebilecek kapasitededir.Bu ortam kirliligi domestik atiklar (ka nalizasyon atiklari evsel atiklar vs) ve endustriyel (agir metaller, demir, kobalt, bakir vs) Ozellikle midye dolma pisiminde sindirim sistemi ve solungeclari temizlenemeyecegi icinbu sekilde pisirile rek sunulan midyeleri az tuketmek saglik acisindan onemlidir.Pila ki pisirme tekniginde ise solungec ve sindirim sistemleri cikartilabi lir durumda oldugu icin daha saglikli pisirme yontemi olarak kabul edilir.Herseyden once midyelerin cikarilis kaynagi, tarihi, pisirildi gi ortam kesinlikle resmi kayit ile belirtilmis olmasi yada en azin dan tuketicinin bu monuda bilincli olmasi halk sagligi acisindan cok onemlidir.Aksi taktirde kitlesel olumler ile sonuclanana bircok hastaligin(hepatit serileri, agir metal zehirlenmeleri vs) patlak ver mesi gundeme gelebilir.

Balıklar
 Pişirebileceğiniz yemekler
 
Alabalık
 tava, ızgara, buğulama, çorba, pilaki
 
Barbunya
 tava, ızgara
 
Çinekop
 tava, ızgara, buğulama, pilaki
 
Çipura
 tava, buğulama, pilaki
 
Dil Balığı
 tava, ızgara
 
Dülger Balığı
 tava, buğulama
 
Gelincik Balığı
 buğulama
 
Gümüş Balığı
 buğulama, pilaki
 
Hamsi
 tava, ızgara, buğulama, tuzlama, içlitava
 
İskorpit
 tava, ızgara, pilaki, şiş, çorba
 
İstavrit
 tava, ızgara, pilaki
 
İzmarit
 tava, ızgara, buğulama
 
Kalkan
 tava, ızgara, buğulama, kağıt kebabı, söğüş
 
Karagöz
 ızgara, buğulama, pilaki
 
Kayabalığı
 ızgara, buğulama, pilaki
 
Kefal
 tava, ızgara, buğulama, pilaki, şiş, pilav
 
Kılıç
 tava, ızgara, buğulama, şiş, kağıt kebabı
 
Kırlangıç
 tava, ızgara
 
Kofana
 tava, pilaki
 
Kolyoz
 tava, ızgara, pilaki, köfte
 
Levrek
 tava, ızgara, buğulama, pilaki
 
Lüfer
 tava, ızgara, buğulama, pilaki, tuzlama, köfte
 
Mercan
 tava, ızgara, buğulama, pilaki, kağıt kebabı
 
Mezgit
 tava, buğulama
 
Orkinos
 tuzlama
 
Palamut
 tava, buğulama, pilaki, köfte, lakerda
 
Sardalya
 ızgara, buğulama, pilaki, kağıt kebabı
 
Sazan
 tava, çorba, haşlama, pilaki
 
Sudak
 tava, ızgara, çorba, buğulama, haşlama
 
Tekir
 tava, ızgara, buğulama, pilaki
 
Torik
 tava, ızgara, buğulama, pilaki, lakerda
 
Turna
 tava, köfte
 
Uskumru
 tava, ızgara, pilaki, dolma, tuzlama
 
Yayın
 tava, ızgara, şiş, buğulama, çorba, haşlama
 
Zargana
 tava, buğulama
 

Türk mutfağındaki değil, bulabildiğimiz kadarıyla bütün Dünya mutfaklarındaki kullanımlar esas alınmıştır
Fesleğen: Yengeç, istakoz ve karides gibi kabuklu deniz ürünlerinden yapılan yemeklerde.
        Defne yaprağı: Bilumum balık buğulamalarında, haşlamalarda, balık şişte
        Keraviye: Buğulama, haşlama ve dolmalarda
        Zencefil: Şark usulü bütün balık yemeklerinde, kavurmalarda, istakozda, sos yapımında, midyede
        Köri: Uzakdoğu balık yemeklerinde, zencefile alternatif olarak (zaten içinde zencefil vardır)
        Mercanköşk: Balık yanında sunulan tereyağında, soslarda ve dolmalarda
        Hardal: Toz halinde güveçlerde, yapılmış olarak yengeçle
        Muskat: Yengeç ve istakozla
        Nane: Balık ızgaralarda, balık çorbasında, cumbo karides tavada
        Paprika: Dolma ve güveçlerde
        Maydanoz: Balık yanında sunulan tereyağında,soslarda (özellikle limon sosunda), dolmalarda
        Karabiber-beyaz karabiber (tane ve toz): Bütün balık ve deniz ürünü yemeklerinde marine etmek ve tadlandırmak için
        Kırmızı biber (toz veya pul): Buğulama ve haşlamalarda, çorbalarda, güveçlerde
        Adaçayı: Dolma ve güveçlerde
        Kekik: A.B.D.’de bütün deniz ürünleri ile birlikte
        Tarhun: Fırın ve soslu balık yemeklerinde
        Biberiye: Tadı nispeten yavan olan balıkların fırın, soslu fırın, kavurma ve yahnilerinde
        Sarmısak: Buğulamalarda, soslarda, kavurmalarda, çorbalarda, zeytinyağlı soslarda
        Ceviz: Tarator ve benzeri soslarda
        Badem: Cevizin kullanıldığı yerlerde alternatif olarak
        Kapari: Turşu halinde buğulamalarda
       

       SAZAN BALIĞINI TANIYALIM:
       Sazan Cyprinidae familyasından uzakdoğu kökenli bir balıktır. 13. yüzyıldan sonra Avrupa’ya getirilmiş, daha sonrada tüm kıtalara yayılmıştır. Bu balığın ıslah edilmiş çeşitleri de vardır. Normal sazan, aynalı sazan, çıplak sazan ve son zamanlarda görülmeye başlanan kavuniçi renkli aynalı sazan gibi. Sazan balığı amatör balıkçıların sevdiği bir balıktır. Çok özel şartlar aramaz, az oksijenli sularda bile yaşar. Yalnızca suyun kalitesi ile orantılı olarak etinin kalitesi de değişir. Kirli bir sudan yakalanan balığın eti çamur gibi kokmakta ama bulanık olmasına rağmen temiz bir sudan yakalanan balık ise çok lezzetli olmaktadır. Ben sazan balığının lezzetsiz olduğuna kesinlikle inanmıyorum, ancak pişirmenin de etkisini inkar etmemek gerekir.

66

SAZAN BALIĞI NERELERDE BULUNUR?

       Sazan yapısı itibariyle bulanık, duru göl veya göletler ile akarsularda bulunur. Sevdiği ortam yosunlu, dibi çamurlu ve sazlık ortamlardır. Ağzını çamurlu veya milli kuma sokarak yem arar, üstte bulduğu tohumları da ihmal etmez. Bu işlemi yaparken de toprağa sıkışan hava kabarcıklarını çıkararak yerini belli eder. Belli bir yerde kalmaz, devamlı olarak gezer, yazın suyun üstüne yakın bölgelerdedir, su soğuyunca derinlere çekilir. İri boydaki balıklar daima orta derinliklerde dolaşır ve geceleri iyi av verirler. Birden derinleşen, taşlık, kayalık bölgeleri pek sevmez. Göl veya gölete su taşıyan dere ağızları ve dışarıdan su getiren ama kurumuş dere yataklarının ağızları en uygun bölgelerdir. Yer seçimini bu durumları göz önünde bulundurarak yapın, bulunduğunuz yeri önce yemleyin, sonra diğer hazlıklarınızı yapın ve ondan sonra oltalarınızı atın. Sabırlı, sessiz ve daima sakin olun. Sazan balığı su ısınınca hareketlenir, bu nedenle kış ayları ve sonbahar aylarında su ısısı düştüğü için olta ile av verimi azalır. Nisan ayı sonundan itibaren su sıcaklığı 17-20ŞC olduğu zaman av verimi artar. Bu nedenle de yanınızda bir termometre bulundurmanız faydalı olur kanaatindeyim.
       Bildiğiniz gibi yeni sezon yaklaşmakta. Sizlere değişik yem formülleri vereceğim. İlk başlarda avlanacağınız bölgede balıkların bu yemlere alışması için yemleme yaparsanız, bir süre sonra balıkların o çevreden ve yemlerden hoşlandığını, ayrılmadığını göreceksiniz. Bazı bölgelerde ekmek içine, hamura, haşlanmış mısıra, bir arkadaşımın anlattığına göre kuru üzüme tepki verir, hatta limon kabuğuna bile. Ancak ortak nokta ise koku ve protein içeren yemleri sazan tarafından geri çevrilmeyeceğidir. Unutmayın sazan şekeri, şeker ve meyve kokularını çok sever.
       Burada dikkat edilecek konu şudur: Evinizde sadece kuru karışımı hazırlamalı, av bölgesine geldiğinizde, göl suyundan kuru karışıma azar azar katarak, hafif nemlenecek şekilde yemi hazırlamalısınız. Yem hiçbir zaman bulamaç gibi olmamalıdır. Yapacağınız toplar çok büyük olmamalı ve hemen dağılmamalıdır. Bunu kıyıda deneyerek bulursunuz. Genel olarak yem hazırlamada kullanılan malzemeleri aşağıda veriyorum.

       YEM HAZIRLARKEN KULLANABİLECEĞİNİZ MALZEMELER:

       Mısır unu – Soya unu – Buğday unu – Kepek – Süt tozu – Süt şekeri (Laktoz) – Şeker veya Glikoz – Yumurta – Kazein (Peynir özü) – Peynir mayası – Bulgur- İrmik – Kuş darısı (haşlanmış) Kenevir tohumu (haşlanmış) – Nohut (haşlanmış) – Mısır (bol şekerli suda haşlanmış) – Meyve esansları – Sinek larvası – Solucan – Buğday ve mısır nişastası – Bal – Kenevir yağı – Kuru kedi maması (balıklı olanlar tercih edilmelidir) – Gıda boyası ( boyaların gıda boyası olmalarına dikkat ediniz. Diğer boyaların içinde arsenik gibi çok zehirli maddeler vardır. Hem size hem de göle zarar verebilir)

       SİNEK LARVASINI NASIL ELDE EDEBİLİRSİNİZ?

       Bir parça koyun akciğerini balkonunuzun bir kenarına koyun. Bir süre sonra üzerinde kümeler şeklinde yumurtaları görürsünüz. Bu ciğeri bir kutunun içine koyarak larvaların büyümesini bekleyin eğer uzun bir zaman beklenirse bunlar pupa haline dönerler, buna müsaade etmeden, kapaklı kutunuzu serin bir yerde, en iyisi buzdolabının en alt bölümünde saklayabilirsiniz. (eşinizi, çocuklarınızı bu kutu için mutlaka uyarın) Bu larvalardan bir bölümünü kullanılmayan bir kapta haşlayın ancak pişirmeyin. Kaynar suya sokup çıkarmak yeterli olacaktır. Bunları da kapaklı bir kavanoza doldurun. Unutmayın, canlı olanlarını koyduğunuz kavanozun kapağında hava olması için delik açmalısınız.

       ŞİMDİ SİZE DEĞİŞİK YEM FORMÜLLERİ VERECEĞİM.

       Aşağıda verilen bu yem tertiplerinden ilk dokuzunu sadece avlanılan bölgeyi yemlemek, o bölgeyi sazanlar için cazip bir hale getirmek için kullanacağız. Oltanıza takacağınız yemlerde ayrıca verilmiştir.

       FORMÜL 1:
       Mısır unu 3 kg.
       Soya unu 2 kg.
       Buğday unu 1 kg.
       Buğday nişastası 1 çay bardağı
       Süt tozu 1 su bardağı
       Süt şekeri (laktoz) 2 su bardağı
       Şeker veya glikoz 1 kg.
       Kuş darısı (haşlanmış) 2 su bardağı
       Mısır (haşlanmış) 5 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Vanilya esansı 40 – 50 damla
 
       Bu terkibin kuru bölümünü evde hazırlayıp gidebileceğiniz gibi göl kenarında da hazırlayabi-lirsiniz. Kuru karışım ile kuş darısını, mısırı, vanilya esansını ve yumurtayı karıştırın. Göl suyunu azar azar katarak bulamaç olmayacak şekilde yoğurun ve küçük bir top yaparak suda deneyin. 2-3 dakikada dağılmıyorsa kıvamı uygundur. Bu karışımdan önce 5-10 adet hazırlayarak avlanacağınız bölgeyi yemleyin. Geriye kalan malzemenin üstünü ıslak bezle örterek nemini kaybetmemesini sağlayın.her yarım saatte bir veya daha fazla olabilir, bu karışımdan toplar yaparak yemlemeye devam edin. Oltanızın ucuna ise sadece haşlanmış mısır ve canlı sinek larvasını baş kısmından takın.
 
       FORMÜL 2 :
       Mısır unu 3 kg.
       Soya unu 2 kg.
       Buğday unu 1 kg.
       Şeker veya bal 1 kg. (bal 1 su bardağı)
       Bulgur (su ile şişirilmiş) 150 gr.
       Mısır ( haşlanmış) 2 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Sinek larvası (haşlanmış) 1 su bardağı
       Oltanıza ise bir adet mısır ve üzerine bir adet canlı sinek larvasını baş kısmından takın.
      
       FORMÜL 3 :
       Mısır unu 3 kg.
       Şeker 1 kg.
       Bulgur (su ile şişirilmiş) 150 gr.
       Kenevir ve kuş darısı (haşlanmış) 3 su bardağı
       Nohut (haşlanmış) 2 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Sinek larvası (haşlanmış) 1 su bardağı
       Oltanıza ise bir adet mısır ve üzerine bir adet canlı sinek larvasını baş kısmından takın.

      FORMÜL 4 :
       Mısır unu 3 kg.
       Soya unu 2 kg.
       Şeker 1 kg.
       Kepek 2 su bardağı
       Süt şekeri (laktoz) 1 su bardağı
       Kuş darısı (haşlanmış) 1 su bardağı
       Mısır (haşlanmış) 2 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Oltanıza ise bir adet mısır ve üzerine bir adet canlı sinek larvasını baş kısmından takın.

       FORMÜL 5:
       Mısır unu 3 kg.
       Buğday unu 1 kg.
       Kazein (peynir özü) 1/2 kg.
       Mısır (haşlanmış) 2 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Oltanıza ise iki adet mısır takın.

       FORMÜL 6:
       Mısır unu 3 kg.
       Buğday unu 1 kg.
       Peynir mayası 20-25 damla.
       Süt tozu 1 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Oltanıza ise bir adet mısır ve üzerine bir adet canlı sinek larvasını baş kısmından takın.

       FORMÜL 7:
       Mısır unu 3 kg.
       İrmik 1/2 kg.
       Buğday unu 1 kg.
       Şeker veya bal 1 kg. (bal 1 su bardağı)
       Süt tozu 1 su bardağı
       Yumurta 4 adet
       Mısır (haşlanmış) 2 su bardağı
       Bu karışıma eklenen irmiğin şişmesi için yarım saat kadar beklenmelidir.
       Oltanıza ise bir adet mısır ve üzerine bir adet canlı sinek larvasını baş kısmından takın.

       FORMÜL 8:
       İrmik 1/2 kg.
       Şeker 1/2 çay bardağı
       Bu iki madde su ile azar azar karıştırılarak macun kıvamına getirilir. Oltanın ucuna bir kürdan yardımı ile top olacak şekilde sarılır ve bir adette mısır takılır.
       FORMÜL 9:
       Mısır unu 3 kg.
       Kuru ve ezilmiş kedi maması 250 gr.
       Buğday unu 1 kg.
       Yumurta 4 adet
       Mısır (haşlanmış) 2 su bardağı
       Oltanıza ise bir adet mısır ve bir adet solucan takın. Solucanın arka bölümüne küçük bir Enjektörle hava verirseniz solucanın su içinde daha dik durmasını sağlarsınız.

       FORMÜL 10:
 
       Düdük makarnadan bir avuç kadar alınır. İçine taze ekmek içi doldurulur. Daha sonra içinde ılık su bulunan bir kap içine konur. Çok yumuşamasına izin verilmeden oltaya takılarak kullanılır.
       Biraz da olta iğneleri hakkında bilgi vermek istiyorum. Bizim bildiğimiz olta iğneleri haricinde Avrupa’ da çok kullanılan ” HAIR RIG ” oltadan bahsedeceğim. Bu olta çeşidi bizimde uygulayabileceğimiz bir olta olacaktır. Misinaya normal olarak bağladığımız olta iğnesinin yaklaşık olarak 30 cm. kadar ucuna fırdöndü bağlanır. Olta iğnesine yakın bir bölgeye olta düğümü ile yeşil renk ibrişim bağlanır. Bu bağlama şeklimiz aşağı yukarı ayarlama yapabilmek için gereklidir. İbrişimin diğer ucu ise kasa bağı yapılır. İğneye bağlanan ibrişimi buraya sabitlemek için ise elektronik malzeme satıcılarından temin edebileceğiniz Makaron kullanacağız. Bunu bulamayanlar ise siyah renkli kablo izalasyonu da kullanabilir. Makaronun kullanılmasının özelliği, izerine ısı uygulandığında daralma özelliğinin olmasıdır. Makarondan iğneye küçük bir parça geçirilir, makaron iğnede takılı iken içine bir tığ geçirilir ve çakmak ile ısı uygulanır, bu makaronun daralmasını sağlar. Daha sonra kasa bağı yaptığımız uç tığa geçirilerek çekilir. Hair Rig olta iğnemiz kullanılmaya hazırdır.

       Bu olta nasıl kullanılır?
       Tığa geçirilen üç adet haşlanmış mısır kasa bağı yaptığımız ibrişim ucu tığ ile ilmek atılır gibi tutularak ibrişime aktarılır. Mısırların suda dik durmasını sağlamak içinde strafor bir boncuk takılır. İğneye hiçbir şey takmasanız da olur ancak isterseniz bir mısır takabilirsiniz. Sazan balığı genel olarak ağzına aldığı yemin yumuşak olduğunu anlarsa yutmaya çalışır, sertse geriye atar.
       Şimdi bu olta için yem yapalım. Avrupa’ da bu oltalar için Boili isimli hazır yemler bulunmakta. Ben bu yemlerden bir miktar getirttim fakat bizde bu yemleri yiyebilecek büyüklükte balık pek olmadığından (iyi balıkçılara duyurulur, orada yakalanan balıklar genelde 15-25 kg. arası) kullanımı zor. En küçüğü 15mm. En büyüğü 20mm. Biz ise bu yemleri 10mm.olarak hazırlayacağız.

       FORMÜL 1:
       2 adet yumurta, 6 paket vanilya veya vanilya esansı, 1 çay bardağı pudra şekeri ve gıda boyası (sarı, kırmızı veya kavuniçi renklerden biri) katılarak boyanın karışması için çırpılır. İnce elekten geçirilmiş buğday unu karıştırılır. Kıvamı annelerimizin dediği gibi kulak memesi kıvamından biraz daha sert olmak üzere yoğrulur. Bu karışımdan parçalar koparılarak uzun şeritler yapılır. Bu şeritlerden yuvarlatıldığında 10 mm. olacak şekilde toplar yapılır. Bu toplardan 15-20 adedi kaynayan su içine atılır. 1-2 dakika sonra süzgeç yardımı ile sudan çıkarılır. Bir tepsi içine buğday nişastası serpilir (yapışmayı önlemek için) çıkarılan bu toplar tepsi içinde kuruması için bırakılır. Su daima kaynar durumda olmalıdır. İşleme diğer toplar içinde devam edilir. Tamamının haşlandıktan sonraki tepsi içinde kurutma işlemi bitince toplar ortalarından tığ yardımı ile delinir. Delinen toplar ağzı kapalı naylon torbalar içinde saklanır. Av esnasında Hair Rig oltaya mısırları taktığımız gibi takılır ve sabitlenir. Ancak bu sistem bırakma oltalar için kullanılır. Şamandıralı takımlarda kullanılmaz.

       FORMÜL 2:
       Süt şekeri 250 gr.
       Süt tozu 250 gr.
       Soya unu 200gr. Yumurta 6 adet
       Vanilya 8 paket (veya vanilya esansı)
       Gıda boyası renklendirmeye yeter miktarda
       Hamurun kıvamına göre soya unu miktarı artırılabilir. Kıvam ve pişirme uygulaması, Formül 1 deki gibidir.

       HAŞLANMIŞ MISIR YAPIMI:
       Taze mısırları koçanlarından temizlenir. Bir gün kadar suda bekletildikten sonra bol şekerli (veya glikozlu) ve vanilya esanslı suda haşlanır ancak fazla haşlanıp dağılmamalıdır. Mısırlar sudan alınıp cam kavanozlara üst kısmında bir parça yer bırakılarak doldurulur. Kavanozdaki mısırların üzerine bir paket vanilya serpilir ve bununda üzerine kaynatmada kullanılan su ilave edilir. Bu kavanozları buzdolabında uzun süre saklayabilirsiniz. Piyasadan alacağınız hazır mısırdan hem ucuz hem de daha iyi olacaktır.

       BALIK AVINA GİDERKEN HAZIRLIKLAR VE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR:
       Ava gitmeye karar verdiğiniz zaman ilk önce o bölgeye giden kişilerden bilgi alın.Bu bilgiler;Toprak yapısı, coğrafi yapı, balık türü, yem türü, gereken malzemeler, kaç gün kalınacağı, meteorolojiden hava durumu ve ayın durumu gibi bilgilerdir. Bunların bir angarya olmadığını, sizin için gerekli olduğunu hiç unutmayın.

       Şimdi hazırlığımıza başlayalım.
       1- Kaç gün kalınacak?
       Buna göre yiyecek, içecek, giyecek ve tıbbi malzemelerinizi hazırlayın. Yağ, tuz, şeker, kahve, limon, biraz salça, kuru soğan yanınızda daima bulunsun. Ekmeğin kolay bayatlamayan türü, hazır çorba (soğuk gecelerin en iyi dostunun çay, kahve ve çorba olduğu unutulmamalıdır) yemek pişirmek için tüplü ocak unutulmamalıdır. Hiçbir zaman gıda rejiminizi değiştirmeyin (denemedi-ğiniz yiyecek almayın) mide ve bağırsaklarınız bozulabilir. Tencere, tava, kaşık, çatal, su bardağı, çaydanlık ve çay bardağınızı unutmayın. (plastik ve bir kullanımlık tabak, bardak,çatal, kaşık tercih edin. Bulaşık yıkamaktan kurtulun). İçme suyunuzu yanınızda götürün. Kullanma suyunu av bölgesindeki çeşmelerden de alabilirsiniz. Alkol alacaksanız bunu aşırıya kaçırmayın. Unutmayın su kenarında avlanacaksınız.

       2- Toprak yapısı nedir?
       Yağmurlu bir havayla karşılaşılması durumunda tedbirli olunması sizin yararınızadır. Özellikle arabanızı çamur olabilecek yerlerden uzak tutun.

       3- Coğrafi yapı nedir?
       Kayalık bir zeminde terlikle dolaşılamayacağı gibi, çamurlu ve balçık bir zeminde de keten ayakkabı ile dolaşılmaz. Ayrıca muhakkak yedek ayakkabı bulundurulmalıdır.

       4- Balık türü nedir?
       Takım çantası ona göre hazırlanmalıdır. İğneler, misina, kurşunlar, kıstırmalar, şamandıralar, fosforlar, hazır yemler, hazırlanacak yem malzemeleri, tığ, küçük bir pense, iyi bir çakı, makas, balığın ağzından iğneyi çıkartmak için aparat, livar, kamışlar ve kepçe.

       5- Hangi yem türü kullanılıyor?
       Mısır, hamur, kaşık, mepps veya diğer malzemeler.

       6- Gerekli diğer malzemeler nelerdir?
       Bu malzemeler çok önemlidir, neden mi? Bir anımı anlatırsam önemi daha iyi anlaşılacaktır sanırım. Arkadaşlarımla birlikte birkaç günlüğüne Karabük’e balığa gideceğiz. Aylardan ağustos, Ankara kaynıyor. Ben gideceğimiz yeri tarif ettim ve ekledim kazak, battaniye ve birer kaban alın, biraz soğuk oluyor dedim. Yiyecekleri alma işi benimdi, diğerleri de gereken malzemeleri alacaktı. Arabalar bölüşüldü ve yola çıkıldı. Avlağımıza vardık, ortalık kaynıyor. Hepimizde şartlar ve
       T-shirtler önce çadırı kurduk ve etraftan çalı çırpı topladık. Yiyecekleri hazırlayacak arkadaş salata yapmaya başladı limon ve sirke yok. Tuzda yok. Hadi onu takım çantasından idare ederiz de limonsuz, sirkesiz salata yenir mi? 4 gün kalacağız 1 kilo domates mangalda ve salatada ne kadar yeter. Biberde unutulmuş. Bol miktarda rakı ve bira mevcut ya 20 km. ilerideki yerleşim biriminden sonra alırız deyip elimizdekilerle idare etme kararı alındı. Saat gece yarısı olmuş oltalardan tık yok. Hava hafiften serinliyor, ben hemen kazağımı giydim, durumu kurtardım şimdilik. Arkadaşlar oltaları bırakmış ateşin başına geçmişler. Ziller şangırdıyor ama giden kim. Kazaklarınızı giyip oltalarınıza baksanıza dediğimde ses yok. İnceden birer eşofman almışlar yeter diye. O gece bir o oltaya bir buna çok yoruldum. Çalı çırpıda bitince arabaya girip ısındılar ve daha sonrada uyudular. Ertesi gün şehre inip birer kazak, battaniye ve diğer malzemeleri alıp geldiler de durumu kurtardılar.
       Ayrıca arabanız ne olursa olsun, her av yerine araba ile girilemeyebilir. Arabanızı bırakıp yürümeniz gerekebilir. Bu nedenle bir sırt çantası temin etmeniz iyi olacaktır. Giyecekler, çadır, uyku tulumu, yiyeceklerinizin bir bölümünü bu çantaya koysanız bile takım çantanız, oltalarınız, kullanma ve içme suyunuz ve diğer malzemeler için arabanıza gidip gelmeniz gerekecektir.
       Alınacak malzemelerin listesi ve nerede bulunduklarını yazmanız size zaman kazandıracak ve eksiksiz olmanızı sağlayacaktır.

       Dikkat edilmesi gereken hususlara gelince:
       1- Yola çıkmadan önce gittiğiniz yerin bilgilerini evinizdekilere de verin. Haberleşme olanağı varsa bunu da bildirin. Yanınıza kimlik belgeniz, av ruhsatınız ve fazla olmamak kaydı ile bir miktar para alın. Eğer yanınızdaki arkadaşlarınızın bilmesini gerektiren bir hastalığınız varsa bunu anlatın ve onlarında anlatmasını sağlayın.

       2- Avda eğer gecede kalınacaksa, avlanacağınız bölgeye geldiğinizde önce çadırınızı oltalarınızı atacağınız bölgeye en yakın bir yere kurun. Kamp kurallarına göre bir ocak hazırlayın, gece yakmak için kuru ağaç, tal parçaları toplayın, istifleyin. Böcek ve karıncalardan korumak için çadırınızın bir bölümüne giyeceklerinizi, bir bölümüne de yiyeceklerinizi yerleştirin. Hava karardığı zaman bulmanız kolay olacaktır. Yerde bulunan giyecek ve örtüleri silkelemeden vücudunuza dayamayın. Üzerinde size zarar verecek böcek ve dikenler olabilir.

       3- Güneşten korunun. Bunun için kamp yerinde bir tente veya geniş bir şemsiye yeterlidir. Ayrıca yanınıza güneşten koruyucu krem, şapka alın. Güneş çarpmasından kaçının. Sudan yansıyan güneş ışınlarının daha fazla yakıcı olduğunu unutmayın.

       4- Genel olarak birden fazla olta atılacağı için arkadaşlarınızla aranızda daima belli bir mesafe olacaktır. Buna göre tedbir almanız gerekir.

       5- Kontrol edebileceğinizden fazla olta atmayın. Kıyının 20 metresini size ait bölüm olarak düşünün.

       6- Yeni ava gelen arkadaşlarınıza mümkün olan en iyi bölgeyi verin. Bu onları çok sevindirecektir.

       7- Sizden bilgi vermeniz istenirse onları aydınlatın. Size nasıl davranılmasını istiyorsanız sizde öyle davranın.

       8- Av sahasında sessiz olun, mümkün olduğunca alçak tonda konuşun, yürürken bile sessiz olmaya gayret edin, suya taş vs. atmayın. Yüksek volümde radyo, teyp dinlemeyin. Böyle hareket edenler varsa medeni bir şekilde sakıncalarını da anlatarak ikaz edin, sizden önce ikaz edenler varsa onları destekleyin.

       9- Tutulan balıkları tutamayan arkadaşlarınızla paylaşın ama en büyük balığın daima tutanın hakkı olduğunu unutmayın.

       10- Balıklar sizin düşmanınız değildir. Onları katleder gibi hareket etmeyin.

       11- İğneyi çıkarırken balığa zarar vermemeye özen gösterin.

       12- Yakalanan balıkların boylarını göz önüne alarak, küçük olanlarını örselemeden, taş gibi atmadan, elinizle sıkmadan bir süre suda tutup canlılığına kavuştuktan sonra yavaşça bırakın. Gelişip yeni nesiller yetiştirmek onunda hakkı.

       13- Hiçbir şekilde dinamit, ağ, sönmemiş kireç, karpit, balı otu gibi araçlar kullanarak balık tutmaya çalışmayın. Unutmayın, ele geçirdiğinizden çok daha fazlasının ölümüne sebep olursunuz ve bir süre sonra o av yerine geldiğinizde balık bulamayabilirsiniz.

       14- Çevrenizi koruyun, kirletmeyin, daima bir çöp naylonu kullanın giderken bu torbayı da çöp variline atın.

       15- Ava giderken size lazım olan malzemeleri üşenmeden alın. Bunları gruplandırın. Yiyecekler, içecekler, giyim eşyaları, balık malzemeleriniz, barınma malzemeleriniz gibi.